In de knelpuntenbrief UWV 2026 geeft het uitvoeringsinstituut vier aanbevelingen:
- Zorg voor meer eenheid en eenvoud in de Werkloosheidwet.
- Kom met een regeling voor bestaansminimum.
- Zorg bij ziekte en arbeidsongeschiktheid snel voor een uitkering en focus eerst op begeleiding naar werk.
- Geef uitvoerders meer ruimte om gegevens te delen voor een betere dienstverlening aan de burger.
UWV geeft ook oplossingen.
Inkomenszekerheid
Iedere maand doen ongeveer 1,2 miljoen mensen een beroep op UWV. Inkomenszekerheid stelt mensen in staat hun tijd en energie in te zetten voor de stap richting (duurzaam) werk. Onzekerheid over inkomen leidt vaak tot stress met allerlei klachten tot gevolg. Inkomenszekerheid en -rust is van belang voor de gezondheid en het voorkomen van schulden en armoede.
Het stelsel van inkomensondersteuning is echter complex geworden waardoor steeds meer mensen
vastlopen in het systeem en inkomensonzekerheid ervaren.
Vereenvoudiging realiseren
Om de dienstverlening aan burgers en werkgevers te verbeteren, is een goede samenwerking tussen
politiek, beleid en uitvoering essentieel. UWV zet daarbij graag haar kennis en expertise in om
knelpunten op te lossen en vereenvoudiging in de praktijk te realiseren.
In samenwerking met SZW wordt gewerkt aan een wetswijziging waarmee verlofregelingen bij ouderschap worden geüniformeerd en vereenvoudigd.
De eerste Vereenvoudigingswet is binnenkort een feit, maar bevat nog geen voorstellen die UWV raakt. UWV benoemt in deze knelpuntenbrief voorstellen voor de Vereenvoudigingswet voor komend jaar. Het gaat om het moderniseren van de WW en het mogelijk maken om gegevens te delen met eigenrisicodragers in de Ziektewet.
Oplossingen voor knelpunten
In deze knelpuntenbrief kaart UWV op vier thema’s knelpunten aan en geeft oplossingen voor de korte en lange termijn die bijdragen aan inkomenszekerheid.
1 Zorg voor meer eenheid en eenvoud in de Werkloosheidwet
Oplossingen:
- koppel de referte-eis aan gegevens in de polisadministratie;
- vereenvoudig de vaststelling van de eerste werkloosheidsdag;
- vereenvoudig de vakantieregeling.
Referte-eis
In het coalitieakkoord van het huidige kabinet is de maatregel ‘aanscherping van de referte-eis’ opgenomen. Het doorvoeren van deze aanscherping biedt de gelegenheid om tegelijkertijd de begrippen en tijdseenheden in de WW (beter) aan te laten sluiten op de begrippen en tijdseenheden uit de polisadministratie.
Eerste werkloosheidsdag
De vaststelling van de eerste werkloosheidsdag kan eenvoudiger door dit bijvoorbeeld te koppelen aan de beëindiging van de inkomstenverhouding (gegeven in de polisadministratie) of de eerste werkloosheidsdag altijd de eerste van de maand te laten zijn (van de lopende of komende maand). Uitgaan van informatie over de inkomstenverhouding en het loslaten van kalenderweken en arbeidspatronen maken de beoordeling van de eerste werkloosheidsdag veel eenvoudiger.
Vakantieregeling
Bij de inspanningsplicht van cliënten hoort ook dat zij direct melden wanneer zij vakantie opnemen (binnen en buiten Nederland) en naar het buitenland gaan (ook als dat niet voor vakantie is).
Door de digitale en meer internationaal georiënteerde samenleving van tegenwoordig is het melden van een verblijf in het buitenland en vakantie voor veel mensen minder vanzelfsprekend, wat leidt tot fouten bij het melden. Daarom pleit UWV voor een vereenvoudiging van de vakantieregeling.
2 Eén regeling om op het bestaansminimum te komen
Oplossing:
- verhoog het minimale bedrag van de Wajong-uitkering met arbeidsvermogen naar sociaal minimum (de TW-norm) van alleenstaanden.
3 Zorg bij ziekte en arbeidsongeschiktheid snel voor een uitkering en focus eerst op begeleiding
naar werk
Het aantal aanvragen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA) steeg vorig jaar opnieuw. Bijna 97.000 mensen vroegen een WIA-uitkering aan. Zonder extra maatregelen kan het aantal wachtenden in 2030 oplopen tot circa 150.000. Mensen moeten lang wachten op een beoordeling van een verzekeringsarts.
Werkgevers zijn terughoudend om mensen met een uitkering in dienst te nemen, terwijl door de krapte op de arbeidsmarkt iedereen hard nodig is.
Het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel is onuitvoerbaar en niet meer uitlegbaar. En het stelsel doet niet meer wat het beoogt, namelijk zorgen dat mensen tijdig het juiste inkomen wordt geboden en werkgevers en werknemers stimuleren en ondersteunen bij arbeidsparticipatie en re-integratie.
De focus bij de WIA ligt nu sterk op de beoordeling om te bepalen hoe hoog iemands uitkering moet worden. Pas daarna ligt de focus op het weer aan het werk helpen van mensen. Om mensen meer te laten meedoen in de samenleving, moet de volgorde worden omgedraaid. De focus ligt dan eerst op het begeleiden naar werk voor wie dat mogelijk is en pas later op de definitieve beoordeling.
4 Geef uitvoerders meer ruimte om gegevens te delen voor betere dienstverlening aan burger
Oplossingen:
- maak een driegesprek van de cliënt met andere publieke dienstverleners mogelijk;
- creëer een wettelijke grondslag zodat UWV neveninkomsten met de eigenrisicodrager ZW/WIA en de no-risk status met werkgevers kan delen.
No-riskpolis
UWV startte in 2011 met het proces waarbij werkgevers na twee maanden dienstverband, in afstemming met de werknemer, informatie bij UWV kunnen opvragen of een werknemer een no-riskpolis heeft. De werknemer is na twee maanden van het dienstverband wettelijk verplicht om deze informatie met de werkgever te delen. Jaarlijks maakten circa 1.800 werkgevers gebruik van deze UWV dienstverlening om informatie te verkrijgen over de no-risk status van een werknemer.
Met de inwerkingtreding van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) per 1 januari 2026 heeft UWV geen wettelijke grondslag meer voor dit proces. Dit betekent dat de werkgever niet langer aan UWV, maar alleen nog maar aan de werknemer kan vragen of de no-riskpolis geldt.
Inzicht in de no-risk status vergroot daarmee de zekerheid voor werkgevers en draagt bij aan het behoud en de inzet van werknemers met een arbeidsbeperking. Het is daarom wenselijk om een wettelijke grondslag te creëren zodat de no-risk status na twee maanden dienstverband met de werkgevers kan worden gedeeld.
