Uit onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van ABN AMRO (maart 2024) blijkt dat 4 procent van de mensen in loondienst hun rekeningen niet kon betalen en zeer moeilijk rondkwam. Bijna een kwart gaf aan niet moeilijk, maar ook niet makkelijk rond te komen. Van de werknemers die moeilijk rondkwamen, zei 25 procent zich slecht te kunnen concentreren als gevolg van hun financiële situatie. Eén op de tien werknemers met financiële problemen gaf aan langdurig ziek te zijn geweest door geldzorgen.
Schuldproblematiek zichtbaar op de werkvloer
Volgens Sharita Gopal, schulddienstverlener bij MinusPlus, ligt het werkelijke aantal mensen met geldzorgen hoger.
“Veel mensen met schulden blijven volledig aan het werk omdat het structuur geeft. Ook rust er nog altijd een groot taboe op geldzorgen waardoor veel werknemers met financiële problemen onder de radar blijven. Daarnaast werkt het systeem van vroegsignalering, waarbij zorgverzekeraars, woningbouwverenigingen en andere instanties mensen met schulden zich kunnen melden bij de gemeente, niet altijd even goed.”
Volgens Gopal zijn signalen van geldzorgen vaak al vroeg zichtbaar op de werkvloer.
“Het vragen om een voorschot, verzuim aan het einde van de maand en gedragsveranderingen zoals prikkelbaarheid of sociale terugtrekking kunnen wijzen op financiële problemen. Problemen die ook op de werkvloer gevolgen kunnen hebben. Zo kunnen concentratieverlies en verminderde productiviteit zorgen voor extra druk op collega’s. In sommige gevallen leidt de financiële stress zelfs tot diefstal en fraude met urenregistraties of declaraties.”
“Werkgevers willen soms schulden voorschieten, maar dat werkt vaak averechts.” – Sharita Gopal –
Rol van de werkgever
Volgens het Nibud kan een werknemer met financiële problemen een werkgever jaarlijks al snel zo’n 13.000 euro kosten, door onder meer ziekteverzuim, lagere productiviteit en verhoogde integriteitsrisico’s. Schulden kunnen daarbij uiteindelijk uitmonden in loonbeslag. Gopal licht toe dat dit het uiterste middel is:
“Na een mislukte incassoprocedure kan een gerechtsdeurwaarder via de rechter beslag leggen op het inkomen. Daarbij blijft een vast bedrag, de beslagvrije voet, beschikbaar voor noodzakelijke lasten, terwijl het resterende bedrag, inclusief kosten, door de werkgever rechtstreeks wordt afgedragen aan de deurwaarder.”
De werkgever is wettelijk verplicht hieraan mee te werken.
“Wanneer een werkgever niet meewerkt aan loonbeslag, kan dat serieuze gevolgen hebben. Omdat loonbeslag wordt uitgevoerd op basis van een gerechtelijk vonnis, is het wettelijk vastgesteld dat de deurwaarder mag innen. Verzuimt de werkgever, dan kan hij of zij zelf aansprakelijk worden gesteld voor de vordering. In dat geval kan de deurwaarder de werkgever in gebreke stellen en moet het bedrag alsnog betaald worden. Meewerken aan loonbeslag is geen keuze, maar een wettelijke verplichting”, benadrukt Gopal.
Juridisch complex
HR‑ en salarisprofessionals moeten zich bewust zijn van de impact van financiële problemen en hun rol bij loonbeslag. Volgens Gopal komt daar in de praktijk meer bij kijken dan vaak wordt gedacht.
“Een werkgever moet bij een lopend loonbeslag de zorgpremie inhouden en afdragen aan het Centraal Administratie Kantoor. Deze inhouding geldt niet als loonbeslag, maar als een verplichte betaling die onderdeel is van de beslagvrije voet. Daarnaast kunnen niet alleen gerechtsdeurwaarders, maar ook de Belastingdienst loonbeslag leggen. Tussen deze vormen geldt een vaste rangorde, waarbij de Belastingdienst altijd voorrang heeft.”
Juist vanwege die juridische complexiteit besteedt Gopal in trainingen veel aandacht aan de regels en wetgeving waar werkgevers mee te maken krijgen en geeft ze tips.
In haar dagelijks werk als schulddienstverlener en trainer ziet Gopal geregeld waar het bij loonbeslag misgaat.
“Werkgevers willen medewerkers met schulden vaak helpen door een vordering voor te schieten en het bedrag via het salaris terug te laten betalen. Die intentie is begrijpelijk, maar kan onbedoeld averechts werken. Aan loonbeslag en schuldaflossing zijn namelijk wettelijke regels en correctiemogelijkheden verbonden, bijvoorbeeld wanneer iemands vaste lasten hoger zijn dan eerst wordt ingeschat. Door buiten dat kader om een te hoge inhouding af te spreken, kunnen juist nieuwe schulden ontstaan, terwijl de medewerker dat uit loyaliteit of schaamte niet durft te benoemen.”
Geldzorgen bespreekbaar maken
“Helpen is goed, maar werkgevers moeten niet op de stoel van de schuldhulpverlener gaan zitten”, benadrukt Gopal.
“Binnen goed werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid is steeds meer aandacht voor financiële vitaliteit en dat begint bij een veilige cultuur waarin medewerkers financiële zorgen durven te delen. Vertrouwen is daarbij cruciaal: zonder vertrouwen blijven problemen onzichtbaar.”
Volgens Gopal kunnen werkgevers dit versterken door geldzorgen actief op de agenda te zetten.
“Zorg dat er aandacht is voor het onderwerp in interne nieuwsbrieven of intranet, en geef leidinggevenden hierin een duidelijke rol. Zij signaleren veranderingen vaak als eerste en moeten weten hoe ze het gesprek zorgvuldig kunnen voeren. Juist in het dagelijks contact op de werkvloer en niet alleen tijdens formele momenten.”
Meld je aan voor de training
Sharita Gopal van MinusPlus geeft bewustwordingstrainingen over de rol van de werkgever bij financiële zorgen van een medewerker. Tijdens onze (online) training nemen we je mee in de wereld achter geldzorgen. Je leert signalen herkennen die vaak verborgen blijven en krijgt inzicht in wat er echt speelt bij werknemers met financiële stress. Ook krijg je praktische handvatten om het gesprek aan te gaan.
