Er is iets merkwaardigs aan hoe we jongeren voorbereiden op het volwassen leven. Ze leren formules waar ze later prima zonder kunnen, ze maken werkstukken over onderwerpen die vooral nuttig zijn als je ooit in een quiz belandt, maar iets wat elke volwassene elke maand ontvangt, een loonstrook, komt nergens voor in het lesprogramma.
Geen uitleg, geen basis, geen houvast. We sturen ze de arbeidsmarkt op met nul kennis over iets dat hun inkomen, hun zekerheid en hun toekomst raakt. De gemiddelde werknemer kijkt naar zijn loonstrook zoals je naar een onbekende interface kijkt: je herkent de iconen, maar je snapt niet wat je ermee moet.
Aranka Verhoef, senior salarisadministrateur bij Bergman Clinics, stelde tijdens het Kennisevent waar ik aanwezig was een vraag die blijft hangen: waarom leren jongeren op school niet hoe je een loonstrook leest?
Hoe vanzelfsprekender haar vraag klinkt, hoe vreemder het wordt dat niemand het doet. Want zo’n 95% van de mensen kijkt nauwelijks naar hun loonstrook. Niet omdat ze niet willen, maar omdat ze simpelweg geen idee hebben wat ze zien. Ook hoogopgeleide professionals haken af zodra termen als “grondslag” en “premie” voorbijkomen.
En dan wordt er verbaasd gereageerd dat er zo weinig nieuwe aanwas is voor payroll of HR. Hoe moet je interesse ontwikkelen voor een vakgebied dat je nooit hebt leren kennen? Je gaat toch ook niet richting een sector waarvan je geen enkel idee hebt wat erachter zit?
De puzzel waar niemand ooit les in kreeg
Een loonstrook is geen geheim document. Het is een puzzel opgebouwd uit logica: bruto, netto, premies, afspraken, percentages. Maar als niemand je de puzzel ooit heeft uitgelegd, voelt het als iets dat je maar beter kunt laten liggen. Tot het moment dat er een fout wordt gemaakt. En ja, dat gebeurt vaker dan je denkt.
Soms gaat er maanden iets mis zonder dat iemand het doorheeft. Niet omdat mensen onverschillig zijn, maar omdat ze simpelweg niet weten waar ze naar moeten kijken. Terwijl het gaat om bedragen die je leven draaiende houden.
Dat gebrek aan kennis is geen luiheid. Het is een gemiste kans in onze manier van opleiden.
Wat als we dát zouden veranderen?
Stel dat jongeren al vroeg leren:
- hoe een loonstrook is opgebouwd;
- wat brutoloon en nettoloon werkelijk betekenen;
- hoe belastingen en premies zich verhouden;
- en hoe je in vijf seconden ziet of er iets niet klopt.
Dan ontstaat er iets belangrijks: grip. Zelfvertrouwen. Minder afhankelijkheid. En wellicht zelfs nieuwe interesse in een vak dat draait om precisie, logica en mensenwerk. Payroll is namelijk allesbehalve saai, maar zolang niemand weet wat het inhoudt, blijft het onzichtbaar.
Het hoort bij de basis
Het is simpel: leer mensen vroeg hoe iets werkt dat ze hun hele leven nodig hebben. Dan groeien ze op met kennis, inzicht en een basisbegrip waar ze elke maand iets aan hebben.
Misschien moeten we de loonstrook niet langer behandelen als een bijlage die je alleen opent om te kijken of het nettobedrag “ongeveer klopt”.
Misschien hoort het gewoon thuis in de basis van volwassen worden. Net als leren rekenen, kritisch denken en omgaan met geld.
Want echte financiële zelfredzaamheid begint niet bij een app, niet bij een cursus, niet bij een coach, maar bij iets heel simpels: weten hoe je inkomen op papier wordt opgebouwd.
Eva Boschman is Senior Business Consultant (Recruiter) bij Strictly People: werving & selectie van salarisadministrateurs.
In haar blog geeft Eva elke twee weken haar kijk op de arbeidsmarkt van salarisadministratie en op wat zij tegenkomt in de praktijk van salarisadministrateurs.
Benieuwd naar de vacatures van Strictly People? Bekijk ze op de website van Strictly People. Of neem contact op met Eva via eva@strictlypeople.nl of 0639045215
