Minister Van Hijum van SZW stuurt de inzichten die zijn opgedaan in de verkenning naar de inhoudingsmogelijkheden op het minimumloon voor huisvesting en zorg en de weging die hij maakt over beide vormen van de inhoudingsregeling.
Ondersteuning
Voor arbeidsmigranten die voor het eerst naar Nederland komen, kan het helpen als zij ondersteuning krijgen bij het regelen van belangrijke zaken als huisvesting en zorg. Veel werkgevers bieden deze ondersteuning als blijk van hun goed werkgeverschap. De werkgever zorgt er dan voor dat de werknemer woonruimte krijgt en wordt aangemeld bij een zorgverzekeraar. Hiervoor kan de werkgever (een deel van) de kosten inhouden op het minimumloon.
Uitzondering
Hoewel inhoudingen op het wettelijk minimumloon (Wml) verboden zijn, is met de Wet aanpak schijnconstructies (Was) een uitzondering gemaakt voor inhoudingen voor huisvesting en zorg, zij het onder duidelijke voorwaarden. Deze regeling is bedoeld om werkgevers te faciliteren bij te dragen aan goede huisvesting voor arbeidsmigranten en te voorkomen dat zij onverzekerd voor gezondheidszorg in Nederland verblijven.
Het is dus wel mogelijk voor werkgevers om werknemers, in de praktijk met name arbeidsmigranten, te helpen bij het verkrijgen van de elementaire voorzieningen huisvesting en zorg door de betaling van de kosten door middel van een inhouding op het Wml toe te staan. Door deze regeling hebben werkgevers geen incassorisico’s voor deze kosten.
Voorwaarden
Aan deze twee inhoudingsmogelijkheden zijn duidelijke randvoorwaarden gesteld:
- De werknemer moet vooraf via een schriftelijke volmacht toestemming geven aan de werkgever om kosten voor huisvesting of de zorgpremie in te houden op het minimumloon. Om vervolgens deze kosten voor de werknemer te betalen. De werknemer kan deze volmacht te allen tijde herroepen.
- De bedragen voor de inhoudingen zijn gelimiteerd – tot alleen de kosten voor huisvesting en zorg – én gemaximeerd op het Wml-gedeelte van het loon:
– Voor de zorg mag maximaal 110% van de gemiddelde premie voor een basisverzekering worden ingehouden (€171 per maand in 2025). Binnen dit bedrag mag ook worden ingehouden voor de premie voor een verzekering ter afdekking van het verplicht eigen risico. Als de werkgever dit verzorgt, dan zijn de werknemers verzekerd van vergoeding van gemaakte zorgkosten en worden verzekeraars door de werkgevers betaald.
– Voor huisvesting mag maximaal 25% van het (bruto) Wml verdiend door de desbetreffende werknemer worden ingehouden. Dit bedrag is opgebouwd uit 25% van het aantal arbeidsuren dat de desbetreffende werknemer werkt maal het minimumuurloon. De totaalprijs van de huisvesting wordt niet gemaximeerd door de inhoudingsregeling.
– De ingehouden bedragen moeten zichtbaar zijn op de loonstrook. - De huisvesting moet van een woningcorporatie zijn of gecertificeerd zijn door te voldoen aan huisvestingsnormen uit een cao (in de praktijk is dat met een keurmerk van Stichting Normering Flexwonen of Agrarisch Keurmerk Flexwonen). Dit keurmerk moet in de cao van de gebonden werkgever opgenomen zijn. Uit de huurovereenkomst moet blijken dat de verhuurder een dergelijk certificaat heeft en wat de huurprijs is.
Arbeidsinspectie
De Arbeidsinspectie houdt toezicht op bovenstaande randvoorwaarden van de inhoudingsregeling, omdat deze gebaseerd is op het Wml. De Arbeidsinspectie kan een boete en een nabetalingsverplichting opleggen wanneer de werkgever één of meer van de bovenstaande randvoorwaarden niet naleeft bij het inhouden van loon op het minimumloon.
Inhouding voor zorg blijft in stand
Op basis van gevoerde gesprekken komt de minister tot het oordeel dat de inhouding voor de zorg op dit moment werkt zoals beoogd. Er is een breed draagvlak voor deze inhoudingsmogelijkheid. Hij wil de inhoudingsmogelijkheid voor zorg daarom in stand houden. Arbeidsmigranten zijn erbij gebaat, want zij voelen zich ontzorgd en beschermd en krijgen zo niet te maken met onverwachte zorgkosten.
De inhoudingsmogelijkheid voor zorg stimuleert dat werkgevers voor een groep kwetsbare werknemers, voornamelijk arbeidsmigranten, zorg regelen en daarmee ontzorgen.
Werkgeversorganisaties, vakbond CNV en vakcentrale VCP geven aan de inhoudingsmogelijkheid voor zorg te willen behouden. Betrokkenen geven aan dat arbeidsmigranten minder vaak onverzekerd zijn en daardoor ook minder vaak te maken hebben met de boetes voor onverzekerdheid.
Misbruik hard aanpakken
Met de inhoudingsmogelijkheid is via loonstroken zichtbaar of en hoeveel wordt afgedragen, waardoor meer grip is op de praktijk dan voorheen. Wel komen alle betrokkenen (waaronder de Arbeidsinspectie) situaties tegen waarin de inhoudingsmogelijkheid voor zorg wordt misbruikt. Daarmee wordt onder meer gedoeld op zaken als het niet verstrekken van de zorgpas, en het wel inhouden op het Wml, maar vervolgens niet daadwerkelijk verzekeren voor zorg. Werknemers zijn zich niet altijd bewust van de betekenis van de volmachtverlening. Vakbond FNV wil dat de inhoudingsmogelijkheid voor zorg daarom wordt afgeschaft. Alle betrokkenen zijn het erover eens dat elke vorm van misbruik hard moet worden aangepakt.
In het convenant ‘Toegang tot de gezondheidszorg voor arbeidsmigranten’ is met Zorgverzekeraars Nederland onder meer afgesproken om de zelfredzaamheid en onafhankelijkheid van arbeidsmigranten te vergroten en om beter te controleren op betrouwbaarheid en integriteit van werkgevers. Ook proberen zorgverzekeraars de toegang tot zorg voor arbeidsmigranten doorlopend te verbeteren.
De minister blijft met zorgverzekeraars in gesprek over de aanpak van misstanden. Daarnaast blijft een gezamenlijke inzet om arbeidsmigranten goed te informeren over hun rechten en plichten nodig.
Kamerbrief over verkenning inhoudingen op het minimumloon ten behoeve van huisvesting en zorg
