Ingrijpende levensgebeurtenissen hebben impact op iemand, zowel privé als op het werk. Vaak zijn er ook financiële gevolgen en kunnen werknemers te maken krijgen met geldzorgen. Die zorgen delen werknemers niet altijd even makkelijk op de werkvloer.
Het Nibud deed samen met Muzus en Sammen onderzoek naar het gesprek over geld op de werkvloer. Dit resulteerde in een kaartenset die het voeren van dit gesprek eenvoudiger kan maken.
Het gezamenlijke onderzoek – Fijn dat je het vraagt – laat zien welke zeven belangrijke sleutelmomenten er zijn, welke drempels werknemers én werkgevers ervaren en welke oplossingen er al zijn.
Gesprek over geldzorgen
Noodzakelijk is dat werkgevers zich bewust worden van hun rol in het ondersteunen van werknemers met geldzorgen. Een gesprek over de financiële gevolgen van levensgebeurtenissen kan ernstige financiële problemen voorkomen en maakt de kans op uitval door geldstress kleiner.
Praktische handvatten
Uit het onderzoek blijkt ook dat zowel werkgevers als werknemers behoefte hebben aan praktische handvatten om te kunnen praten over geldzaken. Het Nibud ontwikkelde met Muzus en Sammen op basis van de zeven sleutelmomenten de digitale kaartenset ‘AanKaarten’, die je kan gebruiken om het gesprek te beginnen.
Levensgebeurtenissen
De kaartenset laat levensgebeurtenissen zien vanuit het perspectief van de werkgever én de werknemer. Op deze manier krijgen zij zicht op elkaars uitgangspunten. Zo ontstaat er meer begrip en een basis voor een gesprek over de financiële gevolgen van de levensgebeurtenis. De kaartenset helpt in de voorbereiding én kan tijdens het gesprek gebruikt worden.
Het gaat om de volgende levensgebeurtenissen:
- trouwen en samenwonen;
- veranderingen in werk;
- kind krijgen;
- uit elkaar gaan;
- ziek worden;
- overlijden van een naaste;
- veranderingen pensioen.
Bewustzijn
Het is van belang dat er bij medewerkers bewustzijn wordt gecreëerd over hun financiële problemen. Dit stelt ze in staat om hulp te zoeken en te accepteren, voordat hun situatie verergert. Leidinggevenden horen en zien vaak (te) laat dat er problemen zijn, bijvoorbeeld pas als zij loonbeslag voor de werknemer
ontvangen.
Minder schaamte
Hoe openlijk iemand over zijn geldzorgen en -problemen praat, wordt beïnvloed door hoe diens omgeving ermee omgaat. De bedrijfscultuur en de cultuur van de woonplaats spelen hierin
een grote rol. Als anderen in de naaste omgeving (privé of op werk) openheid tonen, werkt dit motiverend. Het besef dat zij niet de enige zijn, vermindert hun gevoel van schaamte, waardoor ze eerder een gesprek met hun werkgever aangaan.
Bespreekbaar maken
Het ontwikkelen van een open relatie tussen leidinggevende en werknemers is van belang om een klimaat te ontwikkelen waarin men zich kwetsbaar durft op te stellen. Als leidinggevenden fysiek of sociaal dicht bij hun werknemers staan, kunnen zij beter signalen van problemen opmerken en (direct) oppakken.
Als leidinggevenden een goede band hebben met hun team en laten zien dat zij openstaan voor gesprekken over financiële zorgen, voelen werknemers zich eerder op hun gemak om over hun eigen problemen te beginnen of hun zorgen over een collega uit te spreken. Om deze band te ontwikkelen, moeten werkgevers geregeld ruimte creëren voor een open gesprek.
Inhoudelijk gesprek
Werknemers kloppen vaak aan met een voorstel of oplossing in gedachten. Hierdoor gaan gesprekken vaak snel over geld en of de oplossing wel of niet mogelijk is; bijvoorbeeld loonsverhoging, meer werken of de afbetaling van schulden. Daardoor wordt niet gekeken naar de achterliggende oorzaak van het probleem. Alleen financiële hulp blijkt echter vaak onvoldoende. Lastig hierbij is dat elke situatie anders is en om een andere benadering vraagt. Leidinggevenden hebben vaak niet de juiste handvatten en positie om de benodigde diepgang in een gesprek te bereiken.
Hulp aanbieden
Leidinggevenden geven aan dat ze meer willen doen om de financiële situatie van medewerkers te verbeteren maar niet altijd weten hoe. Zowel leidinggevenden als medewerkers zijn niet voldoende op de hoogte van bestaande hulpmiddelen. Hoewel ze verschillende manieren hebben om medewerkers
financieel sterker te maken, kan het een uitdaging zijn voor leidinggevenden om verder te kijken dan traditionele opties, zoals loonsverhoging of het verhogen van het aantal werkuren.
Passende hulp
Persoonlijke coaching voorkomt terugval. Medewerkers geven aan dat zij behoefte hebben aan praktische ondersteuning en willen leren hoe ze financiële problemen kunnen voorkomen. Ook leidinggevenden zien hier het belang van in, omdat zij hun medewerkers daarmee weerbaarder kunnen maken. Een grote drempel is dat het hen aan inzicht ontbreekt wat betreft doorverwijsmogelijkheden.
Doorverwijsmogelijkheden
Het is belangrijk dat de werkgever zich bewust is van de noodzaak om werknemers te helpen en dat zowel werkgever als werknemer bekend is met de doorverwijsmogelijkheden. Dit zijn de
bouwstenen (pijlers) om het gesprek over geldzaken op de werkvloer te normaliseren. De pijlers bieden inzicht in de verschillende oplossingsmogelijkheden, er bestaat niet één oplossing.
Vier pijlers
- Als werkgever laten zien dat het onderwerp financiële gezondheid van werknemers belangrijk voor je is.
- Bewustwording bij werkgevers dat ze hun werknemers moeten helpen om het gesprek aan te gaan en zelf de signalen leren herkennen.
- Werknemers en werkgevers handvatten geven om in gesprek te gaan over financiële gezondheid.
- Zorgen dat werkgevers en leidinggevende weten waar ze naar moeten doorverwijzen en dat werknemers weten wat de werkgever kan doen.
Training
Werkgevers hebben baat bij een training in het herkennen van signalen en de manieren waarop zij het gesprek kunnen aangaan. Werknemers hebben handvatten nodig om hun financiële situatie te bespreken en financiële problemen te herkennen. Ook hebben zij behoefte aan informatie over de beschikbare ondersteuning.
Het Nibud biedt die ondersteuning onder meer met de workshop Gespreksvoering bij werknemers met financiële zorgen. De kaartenset ‘AanKaarten’ is beschikbaar als onderdeel van deze workshop.
