Daarnaast spelen uitgaven voor werkkleding, maaltijden, scholing en thuiswerken een rol. Deze kosten kunnen oplopen tot honderden euro’s per maand, afhankelijk van afstand, gezinssituatie en werkvorm. Hoewel er regelingen bestaan om deze lasten te verlichten, zoals reiskostenvergoedingen, kinderopvangtoeslag, arbovoorzieningen en fiscale mogelijkheden, blijkt dat niet altijd alle kosten gedekt zijn.
Vooral in sectoren met lage lonen of zonder cao-afspraken, zoals horeca en retail, lijken werknemers relatief vaak zelf de volledige lasten te dragen. Ook lijkt er een verschil te bestaan tussen grote en kleinere bedrijven, waarbij kleine werkgevers de extra kosten vaak lastig kunnen dragen.
De kosten van werken
Werken levert doorgaans meer bestedingsruimte op. Maar de kosten van reizen, kinderopvang, werkkleding en maaltijden kunnen de netto-opbrengst flink verlagen – zeker bij kleine contracten en als vergoedingen ontbreken. Het Nibud-onderzoek De kosten van werken (2026) en de vernieuwde Uitkeringnaarwerk‑berekenaar laten zien welke belemmeringen er kunnen zijn om vanuit een uitkering aan het werk te gaan en wat de financiële gevolgen van zo’n stap zijn.
Belangrijkste inzichten
- Aan het werk gaan vergroot bijna altijd het inkomen, maar bijkomende kosten kunnen de vooruitgang in bestedingsruimte (sterk) drukken. Dit geldt vooral bij kleine banen, grotere reisafstanden en ontbrekende vergoedingen.
- Reiskosten en kinderopvang zijn de grootste kostenposten. Afhankelijk van vergoeding lopen die uiteen van € 0 tot ongeveer € 225 per maand voor reizen en € 0 tot meer dan € 1.000 per maand voor kinderopvang.
- In sectoren met lagere lonen of zonder brede cao‑afspraken, zoals horeca en schoonmaak, is de kans groter dat werknemers vaker zelf voor vervoer, kleding en maaltijden betalen. Bij kleinere werkgevers is de ruimte voor vergoedingen doorgaans beperkter dan bij grotere werkgevers.
- Wat betreft de bestedingsruimte van huishoudens, lijken de extra inkomsten van werken in de meeste gevallen op te wegen tegen de kosten ervan. Bij hele kleine baantjes in combinatie met grotere reisafstanden en onvoldoende vergoedingen vanuit de werkgever is dat niet zo.
- Nibud ziet reële risico’s voor huishoudens met lagere inkomens wanneer onkosten on(der)vergoed blijven. Dit kan de stap naar werk ontmoedigen.
Verlaag drempels
Nibud-onderzoeker Jasja Bos: ‘Ons onderzoek laat zien dat onvermijdbare kosten die met het werk samenhangen zwaar kunnen drukken op de bestedingsruimte van mensen die gaan werken. In sommige sectoren zijn geen brede cao‑afspraken over alle relevante onkosten. Het zijn juist werknemers met lagere lonen die dan voor hogere kosten komen te staan.’
Voor beleidsmakers en werkgevers ligt hier een kans om drempels te verlagen: maak vergoedingen duidelijker en vollediger en ondersteun bij reis‑, kinderopvang-, en thuiswerkkosten.
Van uitkering naar werk
De vernieuwde Uitkeringnaarwerk‑berekenaar kan helpen om het inkomensplaatje van de stap naar werk te verduidelijken. Met deze tool krijgen mensen inzicht in hoeveel zij erop vooruitgaan als zij gaan werken.
