In ruim één op de drie onderzochte cao’s staan afspraken opgenomen over bevordering van de instroom van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.
De belangrijkste resultaten van het onderzoek zijn:
- 55 cao’s met afspraken over gelijke behandeling en/of tegengaan van discriminatie;
- 55 cao’s met afspraken over instroom op de arbeidsmarkt;
- 60 cao’s met afspraken over een doelgroepschaal.
Voor verschillende groepen werknemers is sprake van een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. De arbeidsparticipatie van deze groepen is relatief laag. De oorzaak kan liggen in leeftijd, opleidingsniveau en/of ervaring. Het gaat vaak om langdurig werklozen, jeugdige werklozen en personen zonder startkwalificatie. Ook gezondheid kan een oorzaak zijn. Het gaat dan om arbeidsbeperkten, jonggehandicapten en wsw-ers.
In cao’s wordt de reden waarom iemand moeilijk aan de slag komt meestal niet genoemd. In de cao-afspraak staat bijvoorbeeld een verwijzing naar de doelgroep van loonkostensubsidie op grond van de Participatiewet.
Algemene afspraken
Algemene cao-afspraken gelden voor alle werknemers en dragen daarom bij aan het in dienst nemen of houden van mensen uit de doelgroepen. Twee categorieën afspraken zijn onderzocht:
- Afspraken over gelijke behandeling;
- Afspraken die discriminatie tegengaan.
In 55 van de 141 cao’s (36% van de werknemers) staat een afspraak over gelijke behandeling en/of het tegengaan van discriminatie.
Gelijke behandeling
Afspraken over gelijke behandeling kunnen gaan over een verbod op ongelijke behandeling. Of om het ontwikkelen van beleid dat iedereen gelijke kansen krijgt. In 45 van de 141 cao’s (24% van de werknemers) staat een afspraak over gelijke behandeling.
In 14 van de 45 cao’s staat in de afspraak dat ongelijke behandeling op grond van handicap of arbeidshandicap niet mag.
Anti-discriminatie
Anti-discriminatie afspraken in cao’s zijn afspraken die de intentie hebben om bij instroom, doorstroom en uitstroom van werknemers geen onderscheid te maken naar kenmerken zoals leeftijd, geslacht of arbeidsbeperking. In 32 van de 141 cao’s (22% van de werknemers) staat een afspraak.
In zeven van de 32 cao’s met afspraken over anti-discriminatie staat nadrukkelijk dat discriminatie op grond van handicap niet mag.
Instroom doelgroepen op arbeidsmarkt
In cao’s staan afspraken die de doelgroepen ondersteunen om aan de slag te gaan bij een werkgever of aan de slag te blijven. Het gaat dan niet om algemene afspraken, maar om afspraken specifiek gericht op de doelgroepen. Deze afspraken zijn verschillend van aard. In 55 van de 141 cao’s (41% van de werknemers) staan één of meerdere afspraken die de instroom op de arbeidsmarkt ondersteunen.
Afspraken komen het meest voor in de sectoren onderwijs, financiële instellingen en industrie. Kijkend naar werknemerspercentages van alle afspraken over instroom samen dan komen deze meer voor in ondernemingscao’s dan in bedrijfstakcao’s.
Concrete afspraken
In een cao kan een streven staan om een aantal garantiebanen voor de doelgroepen te realiseren. Dat zijn concrete afspraken.
n 17 van de 55 cao’s (3% van de werknemers) staat een afspraak om een aantal werknemers uit de doelgroepen aan te nemen.
Overleg met cao-partijen of met medezeggenschap
In 27 van de 55 cao’s (18% van de werknemers) staat dat de resultaten van de werkgevers om instroom te bevorderen terugkeren in (periodiek) overleg. Dat kan overleg met cao-partijen zijn of met de medezeggenschap. Het kan bijvoorbeeld gaan om een evaluatie van de inzet van werkgevers. De afspraak kan gaan over het gezamenlijk opstellen van een plan van aanpak of over het delen van kennis over praktijkvoorbeelden.
Samenwerking om instroom doelgroepen te bevorderen
In 17 van de 55 cao’s (11% van de werknemers) staat in de afspraak welke organisatie of
netwerk zich bezighoudt met de instroom.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
De doelstelling om de doelgroepen aan het werk te helpen kan gelden voor de eigen onderneming. Het kan ook dat deze doelstelling bij het uitbesteden van werk wordt meegenomen. In vijf (kleinere) cao’s (1% van de werknemers) staat een afspraak over maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Doelgroepschaal
In een cao kan een afspraak staan over een loonschaal voor de doelgroepen. In 60 van de 141 cao’s (69% van de werknemers) staat een doelgroepschaal.
Doelgroepschalen komen vaker voor in bedrijfstak- dan in ondernemingscao’s. In alle cao’s in de sector onderwijs is sprake van een doelgroepschaal. Afspraken komen daarna het meest voor in de sectoren landbouw en de zorg.
De doelgroep kan bestaan uit werknemers in de doelgroepen zoals benoemd in de Participatiewet.
