De regeling verlofsparen is in 2022 in de cao Gemeenten en de cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO) geïntroduceerd. Door verlof te sparen, vervallen gespaarde uren niet en kunnen op een later moment worden ingezet voor doelen die passen bij de situatie van de werknemer, zoals stoppen met werken, minder werken in de aanloop naar het pensioen of het beter in balans brengen van werk en privé.
Het Landelijk Overleg Gemeentelijke Arbeidsvoorwaarden (LOGA) heeft afgesproken deze regeling na een paar jaar te evalueren om te kijken of de regeling het beoogde doel bereikt: levensfasegericht inzetten van bovenwettelijke vakantie-uren, passend bij persoonlijke planning en vitaliteitsbeleid. Ook is de vraag of de regeling uitvoerbaar is voor werkgevers.
Gebruik beperkt
Verlofsparen is in 2022 sectorbreed ingevoerd, maar het gebruik blijft vooralsnog relatief beperkt. De regeling lijkt vooral waardevol voor werknemers in latere loopbaanfases en wordt in de praktijk vooral gebruikt als instrument voor eerder uittreden of langere verlofperiodes. Daarnaast beperken werkdruk, beperkte spaarmogelijkheden, financiële afwegingen en uitvoeringsvraagstukken het bredere gebruik van de regeling.
Bevindingen werknemers
- Gebruik stijgt sterk met leeftijd, 55+ spaart relatief vaak, jongeren zijn meestal oriënterend.
- Belangrijkste doelen: vooral eerder stoppen met werken en langer verlof/vakantie. Mantelzorg, sabbatical en vitaliteit worden minder vaak genoemd.
- Reden om niet te sparen: vooral omdat men het verlof nu nodig heeft of geen behoefte voelt, ook spelen werkdruk en organisatorische drempels mee.
- Een groot deel heeft onvoldoende zicht op het totale (bovenwettelijke) verlofsaldo.
- Betere randvoorwaarden en communicatie kunnen deelname vergroten.
Bevindingen werkgevers
- 84 procent biedt verlofsparen aan voor alle werknemers.
- Gebruik (opname) is vooralsnog laag: bij de meeste organisaties neemt naar schatting 1-5% spaarverlof op.
- Werkgevers zijn overwegen positief over de uitvoerbaarheid. Knelpunten zitten in werkdruk, administratieve lasten, capaciteit bij opname en beperkte rapportagemogelijkheden in HR-systemen.
- Effecten: bijdrage aan vitaliteit wordt gemiddeld tot positief gezien, effect op instroom en behoud is doorgaans beperkt.
Belangrijkste drempels
- Geen uren over om te sparen (verlof wordt benut/uitbetaald).
- Werkdruk en personeelskrapte maken opname lastig.
- Onvoldoende kennis en eenduidige communicatie (ook intern).
- Onzekerheid/wantrouwen over stabiliteit van langjarige regelingen.
- Beperkingen in systemen/processen (registratie, rapportage, handwerk).
Conclusie: verlofsparen is een zinvol maar vooralsnog onderbenut instrument. De regeling gaat pas echt werken als bekendheid, eenvoud, flexibiliteit en uitvoeringscondities verbeteren.
Aanbevelingen richting sociale partners
Aanbevelingen zijn onder meer:
- Uniforme, duidelijke sectorcommunicatie (factsheets, rekentools, korte uitleg).
- Meer flexibiliteit in opbouw en opname (binnen fiscale ruimte).
- Onderzoek overdraagbaarheid bij wisseling van werkgever binnen sector.
- Handvatten voor werkgevers rond planning, vervanging en werkdruk.
- Verbetering HR-/salarissystemen (standaard inrichting, betere rapportages, minder handwerk).
