Minister Vijlbrief beantwoordt Kamervragen over de impact van de kabinetsplannen op zwangere vrouwen en ouders. De vragen zijn gesteld naar aanleiding van een bericht over CNV hierover.
De minister vindt het belangrijk dat de arbeidspositie van vrouwen niet verslechtert. Met de plannen uit het coalitieakkoord wil het kabinet de arbeidsmarkt en sociale zekerheid toekomstbestendiger maken. Daar zijn volgens Vijlbrief ook lastige keuzes bij nodig.
Uitzondering voor verlofregelingen
Via de verlaging van het maximumdagloon is beoogd de laagste inkomens te ontzien. Toch raakt de verlaging veel mensen. De minister is daarom bereid om te kijken naar het uitzonderen van de verlofregelingen van de verlaging van het maximumdagloon.
Daarbij vindt Vijlbrief het van belang dat er oog is voor de uitvoerbaarheid, de huidige budgettaire kaders en de samenhang met andere uitkeringen. Dit bespreekt de minister vervolgens met sociale partners. Het streven is om uiterlijk op Prinsjesdag met een voorstel te komen.
Dagloon
Het dagloon vormt de grondslag voor de verlofuitkering en wordt berekend op basis van het SV-loon, waarbij het bevallings- en zwangerschapsverlof 100 procent dagloon is. Het dagloon is – in de hoofdregel – het loon dat een werknemer in de referteperiode heeft genoten en waarover belastingen en sociale premies zijn betaald, gedeeld door het gemiddeld aantal dagloondagen in één jaar (261).
Het dagloon is per 1 januari 2026 wettelijk gemaximeerd op €304,25 per dag, omgerekend is dit €6.617,44 per maand.
Verlaging 20% maximumdagloon
Iedereen die meer verdient dan 80% van dit bedrag wordt via de uitkering geraakt door de verlaging, aangezien het maximumdagloon wordt verlaagd met 20%. Voor inkomens die onder 80% van het maximumdagloon verdienen, geldt dat zij niet worden geraakt door de verlaging in het maximumdagloon.
Deze verlaging ziet er per inkomenscategorie dan als volgt uit voor de uitkeringen uit de Wet arbeid en zorg, weergegeven per maand:
De uitkeringen uit de Ziektewet en de Wet arbeid en zorg (Wazo) zijn beide gebaseerd op de dagloonsystematiek. Wanneer vrouwen ziek worden als gevolg van of door hun zwangerschap wordt hun uitkering niet verlaagd en geldt dat zij een uitkering vanuit de Ziektewet ontvangen voor 100% van het maximumdagloon.
80-100% maximumdagloon
In 2024 waren er circa 13.900 vrouwen in de categorie 80-100% maximumdagloon, dit bedroeg 10,4% van het totale aantal zwangerschaps- en bevallingsuitkeringen voor werknemers. Ook zijn er in 2024 circa 8.500 vrouwelijke werknemers met een inkomen op of boven het maximumdagloon met zwangerschapsverlof gegaan (6,4% van het totale aantal uitkeringen).
In 2025 waren er, op basis van voorlopige gegevens, circa 14.000 vrouwen in de categorie 80-100% maximumdagloon. Gegevens van 2025 over werknemers boven het maximumdagloon zijn nog niet bekend.
Cao’s
Uit een eerder onderzoek onder 108 cao’s komt naar voren dat in 43 cao’s (29% van de werknemers van de onderzochte cao’s) het zwangerschaps- en bevallingsverlof tot 100% van het loon wordt aangevuld. Werkgevers kunnen ook buiten een cao om de uitkering tijdens zwangerschap aanvullen tot 100% of het loon doorbetalen. Hier zijn geen cijfers over bekend.
Aanvulling via cao
Het aanvullen van de uitkering wordt onder meer via cao-afspraken geregeld en er bestaat geen wettelijke verplichting hiertoe binnen de Wazo. Werkgevers zullen bij een lagere uitkering het loon meer moeten aanvullen als hierover binnen een cao afspraken zijn gemaakt. De grootte van deze aanvulling is afhankelijk van de hoogte van het loon van de werknemer en de afspraken binnen een cao of bedrijf.
Een mogelijk gevolg van de verlaging is dat werkgevers hierdoor wellicht minder geneigd zullen zijn om het aanvullen van het loon tot 100% bij Wazo-uitkeringen vast te leggen in cao-afspraken. De gevolgen van deze maatregel op zwangerschapsdiscriminatie zijn moeilijk in te schatten.
Betaald ouderschapsverlof
Voor het betaald ouderschapsverlof (en ook voor het aanvullend geboorteverlof) geldt een vergoeding van 70% tot het maximumdagloon. De impact van de verlaging van het maximumdagloon is in onderstaande tabel in beeld gebracht.
Wat is in cao’s afgesproken?
Uit onderzoek onder 108 cao’s komt naar voren dat:
- in 11 cao’s (16% van de werknemers van de onderzochte cao’s) de uitkering van 70% maximumdagloon voor het betaald ouderschapsverlof wordt verhoogd.
- in drie cao’s wordt het loon negen weken volledig doorbetaald;
- in twee cao’s wordt het loon vier weken volledig doorbetaald en gedurende de overige weken conform de wet;
- in vier cao’s wordt 75% van het loon doorbetaald;
- in één cao 70% van het laatstverdiende loon; en
- in één cao is gedurende 13 weken sprake van variabele doorbetaling (50 tot 90% afhankelijk van de salarisschaal).
Impact moeilijk voorspelbaar
Vrouwen zijn verplicht om het zwangerschaps- en bevallingsverlof op te nemen, de opname van het geboorte- en het ouderschapsverlof is optioneel. De kans bestaat dat ouders minder snel dit verlof zullen opnemen, vanwege de mogelijke terugval in inkomen. Wat precies de impact van de verlaging zal zijn op het gebruik van het aanvullend geboorte- en ouderschapsverlof, is moeilijk te voorspellen.
Aanvullend geboorteverlof
Uit onderzoek blijkt dat van de ouders die geen gebruik maakten van het volledig aanvullend geboorteverlof, 27% van hen aangaf het inkomen niet te kunnen missen. En 18% van hen aangaf dat het voor hen financieel niet aantrekkelijk was. Van de ouders die niet volledig gebruik maakten van het aanvullend geboorteverlof, gaf 15% aan dat zij het inkomen niet konden missen en 11% dat zij het financieel niet aantrekkelijk vonden.
Effect op kinderopvang
Met een verlaging van het maximumdagloon bestaat de kans dat een deel van de ouders minder gebruik zullen gaan maken van het ouderschapsverlof of aanvullend geboorteverlof. Het is op dit moment niet goed in te schatten wat het effect daarvan is op de beschikbaarheid in de kinderopvang.
Evaluatie ouderschapsverlof
Het ouderschapsverlof is onder andere bedoeld om een gelijkwaardigere verdeling in zorgtaken tussen ouders te bevorderen en de arbeidsparticipatie van vrouwen te stimuleren. In de beleidsevaluatie van het betaald ouderschapsverlof wordt onder andere beoordeeld of en hoe het ouderschapsverlof bijdraagt aan deze doelen. Deze evaluatie wordt vóór de zomer worden gepubliceerd.
Voorstel uiterlijk op Prinsjesdag
De minister is dus bereid om te kijken naar het uitzonderen van verlofregelingen van de verlaging van het maximumdagloon. Hij komt uiterlijk op Prinsjesdag met een voorstel richting de Tweede Kamer.
Antwoorden Kamervragen over de impact van de kabinetsplannen op zwangere vrouwen en ouders
