Het kabinet heeft met sociale partners een afspraak gemaakt om extra banen voor mensen met een beperking te creëren. Het kennisdocument Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten geeft de hoofdlijnen van deze afspraken weer.
De belangrijkste aanpassingen van deze versie van het kennisdocument hebben te maken met actuele beleidsontwikkelingen en aangepaste wet- en regelgeving. Een belangrijke ontwikkeling op dat gebied is dat de Eerste en Tweede Kamer een wet hebben aangenomen om de Wet banenafspraak te vereenvoudigen. Deze wet treedt op 1 januari 2026 deels in werking.
Vereenvoudiging banenafspraak
In de toekomst wordt het onderscheid tussen de sectoren markt en overheid minder belangrijk.
In de Wet vereenvoudigde banenafspraak is nog maar sprake van één landelijke afspraak voor alle
werkgevers, in plaats van twee afzonderlijke afspraken voor overheidswerkgevers en marktwerkgevers. Dit is een belangrijke voorwaarde om de complexiteit van de huidige wet weg te nemen. Er geldt nog een onderscheid tussen de sector overheid en de sector markt totdat de artikelen die betrekking hebben op de nieuwe quotumregeling in werking treden.
De Tweede Kamer heeft de Wet vereenvoudiging banenafspraak in februari en de Eerste Kamer in april 2025 goedgekeurd. De aanpassingen die met de vernieuwde Wet banenafspraak worden ingevoerd, hebben als doel dat er een systeem komt dat voor alle werkgevers en de uitvoering beter werkt in de praktijk en dat kan worden geactiveerd als er te weinig banen worden gerealiseerd.
Wijzigingen
De volgende zaken wijzigen als de Wet vereenvoudiging banenafspraak in werking treedt:
- De manier waarop werkgevers gebruik kunnen maken van het loonkostenvoordeel (LKV) voor de
doelgroep banenafspraak wordt eenvoudiger. Het LKV voor de doelgroep banenafspraak wordt
structureel om de duurzaamheid van banen te bevorderen. Daarnaast wordt de doelgroepverklaring bij de aanvraag van dit LKV geschrapt om de administratieve last te verminderen. Met het oog op eenduidigheid wordt de doelgroep voor het LKV doelgroep banenafspraak gelijkgesteld met de doelgroep banenafspraak. - Op termijn worden de twee losse afspraken voor het aantal te realiseren banen voor de overheid en de marktsector vervangen door één afspraak voor alle werkgevers. Het totaal aantal te realiseren banen blijft gelijk. De aparte doelen in het aantal te realiseren banen zorgden vooral bij banen via detacheringen of uitzendconstructies voor veel administratief werk. Ook zorgde het er in de praktijk voor dat organisaties minder goed konden samenwerken om meer banen te realiseren.
- De quotumheffing wordt vervangen door een quotumregeling met een bonus-malussystematiek.
Als het quotum wordt geactiveerd, werkt het nieuwe systeem met een ‘inclusiviteitsopslag’ als heffing voor alle werkgevers via een opslag op de hoge gedifferentieerde Aof-premie. De opslag wordt bij ministeriële regeling gezet op een percentage dat voor alle werkgevers gelijk is. Werkgevers betalen na activering van de quotumregeling een opslag op de hoge gedifferentieerde Aof-premie of krijgen een bonus in de vorm van een verhoging van het loonkostenvoordeel doelgroep banenafspraak. De opslag en de bonus zijn in evenwicht als precies voldoende banen worden gerealiseerd. Bij het realiseren van meer banen wordt de bonus hoger dan de opslag. - De doelgroep van de banenafspraak wordt beperkt verbreed. Er worden twee groepen toegevoegd:
1 mensen in de Wajong die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben en werken bij een reguliere
werkgever;
2 mensen met een IVA-uitkering die als volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn aangemerkt en die werken met loondispensatie.
Door deze wijziging komen deze mensen in aanmerking voor dezelfde instrumenten en ondersteuning als de mensen die nu al tot de doelgroep banenafspraak behoren.
De onderdelen van deze wet waarin de quotumregeling is opgenomen, treden op zijn vroegst op 1 juli 2026 in werking. Daarna moet de quotumregeling nog worden geactiveerd met een ministerieel besluit.
Kennisdocument Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten (augustus 2025)
