De Kennisgroep loonheffing algemeen van de Belastingdienst heeft een standpunt ingenomen over het zogenoemde pensioen APK-gesprek.
Als een werkgever in aanvulling op de keuzebegeleiding van de pensioenuitvoerder de kosten van een persoonlijk pensioenadvies voor zijn rekening neemt, is sprake van (belast) loon voor de werknemer (zie KG:204:2023:18).
Vraag en antwoord
Een werkgever besluit voor zijn werknemers een zogenoemd pensioen APK-gesprek te verzorgen; een vrijwillig persoonlijk (1-op-1) pensioenadviesgesprek om meer grip te krijgen op de financiële toekomst.
Is het pensioen APK-gesprek te kwalificeren als een (belast) persoonlijk pensioenadvies?
Ja, als sprake is van een gesprek dat keuzebegeleiding overstijgt.
Belast persoonlijk pensioenadvies?
Een werkgever kent zijn werknemers een pensioenaanspraak toe en de pensioenuitvoerder voert deze pensioenaanspraak uit. Om een antwoord te kunnen geven op de vraag of het pensioen APK-gesprek als een (belast) persoonlijk pensioenadvies is aan te merken, moet eerst duidelijk zijn welke rol de pensioenuitvoerder heeft en welke rol de werkgever.
Rol pensioenuitvoerder
Artikel 48a van de Pensioenwet beschrijft de keuzebegeleiding door de pensioenuitvoerder – een open norm.
Het alleen aan de werknemers aanbieden van informatie over de pensioenregeling is belangrijk maar niet voldoende.
De verplichting tot keuzebegeleiding op basis van de Pensioenwet geldt alleen voor de pensioenuitvoerder en niet voor de werkgever. Dat wil niet zeggen dat de werkgever geen rol heeft bij de keuzebegeleiding bij de door hem toegezegde pensioenregeling.
Rol werkgever
Elke werkgever heeft op basis van goed werkgeverschap (artikel 7:611 van het Burgerlijk Wetboek) een zorgplicht – ook een open norm – als het gaat om pensioen. De werkgever moet de werknemers dan ook op tijd informeren over de (werking van de) pensioenregeling en de keuzemogelijkheden die de werknemers daarin hebben.
De rol van de werkgever is groter als de pensioenregeling wijzigt, aangezien sprake is van een wijziging in een arbeidsvoorwaarde, maar hoe ver de informatieverplichting gaat, hangt af van de feiten en omstandigheden van het geval.
Een werkgever mag er dus niet zonder meer op vertrouwen dat een werknemer de gevolgen van een pensioen(wijziging) begrijpt. Als een werkgever niet zou voldoen aan zijn zorgplicht en de werknemers onjuiste, onvolledige en/of niet-tijdige informatie verstrekt, kunnen de werknemers de werkgever hiervoor aansprakelijk stellen.
Keuzebegeleiding
De werkgever is op basis van goed werkgeverschap daarom ook gehouden de werknemer te begeleiden bij zijn keuzen in de aan hem toegekende pensioenregeling. In de praktijk biedt een werkgever vaak niet zelf de keuzebegeleiding aan, maar neemt de pensioenuitvoerder deze taak op zich.
Het doel van de open norm van keuzebegeleiding is om een werknemer zo veel mogelijk weloverwogen keuzes in een pensioenregeling te kunnen laten maken en te voorkomen dat de werknemer aanzienlijke en onomkeerbare inkomensgevolgen door bepaalde keuzes heeft en maakt.
Zorgvuldig en evenwichtig uitleg geven
Met de introductie van keuzebegeleiding moeten de pensioenuitvoerders een stap verder zetten dan alleen werknemers te informeren. Een pensioenuitvoerder moet zorgvuldig en evenwichtig uitleg geven over de keuzemogelijkheden binnen de pensioenregeling en ook de voor- en nadelen van die keuzemogelijkheden uiteenzetten zodat de werknemer een goede keuze kan maken.
De pensioenuitvoerder moet ook de voor- en nadelen van bepaalde keuzes meenemen in de keuzebegeleiding.
Werknemers moeten een passende keuze kunnen maken die voor iedere werknemer verschillend kan zijn gelet op onder andere achtergrond en levensfase.
Open norm: tussen informeren en adviseren
De open norm van keuzebegeleiding betekent niet dat de werknemers een individueel advies moeten krijgen, waarvoor informatie nodig is zoals de financiële positie van de werknemer. De nieuwe open norm van keuzebegeleiding zit als het ware tussen informeren en adviseren in. Adviseren gaat verder; er is voor de pensioenuitvoerder geen plicht tot adviseren.
Geen productgerelateerd advies
Een werkgever kan (al dan niet samen met zijn pensioenuitvoerder) besluiten de werknemers toch te adviseren over de verschillende keuzemogelijkheden binnen de pensioenregeling. Daartoe bestaat voor de pensioenuitvoerder dus alleen geen verplichting. Artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht verbiedt echter een pensioenuitvoerder een productgerelateerd advies – een Wft-advies – te geven.
Persoonlijk pensioenadvies
Een pensioenuitvoerder mag dus wel een persoonlijk pensioenadvies geven zolang de pensioenuitvoerder maar geen specifieke financiële producten adviseert of daarover bemiddelt.
Als de werkgever de pensioenuitvoerder zou vragen om de werknemer binnen de keuzemogelijkheden persoonlijk te adviseren (zonder daarbij uiteindelijk een Wft-advies te geven over een specifiek financieel product of daarover te bemiddelen), is sprake van een persoonlijk pensioenadvies.
Pensioen APK-gesprek
In de praktijk is het gebruikelijk een pensioen APK-gesprek – een vrijwillig persoonlijk (1-op-1) pensioenadviesgesprek – aan te bieden aan werknemers om deze meer grip te kunnen geven op hun financiële toekomst. Het gesprek geeft de werknemers inzicht in hun pensioen en begeleidt de werknemers zo goed mogelijk in hun pensioenkeuzes.
Inzicht in financiële planning
Tijdens het pensioen APK-gesprek staan meestal de persoonlijke situatie en belangen van de werknemer centraal en kijkt een pensioen- of financieel adviseur naar de financiële wensen en plannen van de werknemer voor nu en later. De werknemer verkrijgt door dit gesprek het benodigde inzicht of zijn/haar financiële planning goed geregeld is of dat daarvoor nog actie noodzakelijk is op financieel gebied (en zo ja, welke) om het gewenste leven voor nu en in de toekomst te kunnen bekostigen.
Voordeel in natura
Als de werkgever besluit een pensioen APK-gesprek te verzorgen voor zijn werknemers met als doel de werknemer te voorzien van een persoonlijk pensioen- of financieel advies, is sprake van “een voordeel in natura voor de werknemer dat fiscaal als loon uit dienstbetrekking kwalificeert”.
Inzicht in persoonlijke financiële en fiscale situatie
Om een werknemer tijdens een pensioen APK-gesprek namelijk een passend pensioen- of financieel advies te kunnen geven, is inzicht in de persoonlijke financiële en fiscale situatie van de werknemer nodig. In dat geval is geen sprake meer van keuzebegeleiding zoals bedoeld in artikel 48a Pensioenwet.
Bij keuzebegeleiding ontbreekt immers het totale inzicht in de persoonlijke en financiële situatie (en wensen) van een werknemer en vindt geen persoonlijk en individueel pensioen- of financieel adviesgesprek plaats.
Fiscale samenvatting
- De (eventuele) kosten van keuzebegeleiding vormen voor de werkgever zuivere bedrijfskosten die de werknemers geen voordeel opleveren. De werknemers besparen zich geen privéuitgaven bij alleen pensioenvoorlichting. Er is geen sprake van loon uit dienstbetrekking.
- De kosten van een pensioen APK-gesprek voor de werkgever met als doel de werknemer te voorzien van een persoonlijk pensioen- of financieel advies (dat daarmee verder gaat dan keuzebegeleiding) vormen weliswaar ook bedrijfskosten, maar deze bedrijfskosten leveren de werknemers wel een voordeel op dat kwalificeert als loon uit dienstbetrekking. Persoonlijk pensioen- of financieel advies komt immers voor rekening van de werknemer. De werknemer geniet in zoverre loon uit dienstbetrekking.
Voorbeelden van persoonlijke pensioen- en financiële adviezen zijn adviezen over:
– de benutting van bijspaarmogelijkheden passend bij gewenst netto besteedbaar inkomen;
– de ingangsdatum van het pensioen gelet op de persoonlijke financiële situatie.
– hypotheken (oversluiten, geheel of gedeeltelijk aflossen etc.);
– mogelijkheden in de derde pijler (lijfrenten);
– arbeidsongeschiktheidsverzekeringen; en,
– beleggen.
KG:204:2025:16 pensioen APK-gesprek
