Op dit moment gaat het om circa 864.000 mensen die arbeidsongeschikt zijn (bron: CBS). Psychisch verzuim is de grootste oorzaak. Onder jongeren (<40 jaar) raakt 58% arbeidsongeschikt door psychische klachten; bij de groep tussen 40 en 50 jaar is dat 43%. Slechts 3-4% van de jongeren krijgt een uitkering door ernstige ziekten, zoals kanker.
Probleem door politiek onderschat
Inmiddels zijn de verkiezingsprogramma’s gepubliceerd. Daarin valt op dat de meeste politieke partijen zich geen zorgen maken over de hoge WIA-instroom. Sterker nog, sommige partijen willen af van het tweede jaar loondoorbetaling bij ziekte. Dit zou volgens CNV de instroom juist vergroten: jaarlijks re-integreren 40.000 mensen in het tweede ziektejaar bij de werkgever. Als dat jaar wordt afgeschaft, stromen zij de WIA in.
Druk op werkenden neemt toe
Op een beroepsbevolking van 10 miljoen kan Nederland zich geen miljoen arbeidsongeschikten veroorloven. Zeker niet nu Nederland vergrijst en steeds minder mensen meer werk moeten doen. De druk op de werkenden neemt hierdoor alleen maar verder toe.
Gigantische kosten
De kosten lopen intussen hard op. Dit jaar stijgen de uitkeringslasten opnieuw met 1,5 miljard euro (bron: UWV). In twee jaar tijd kwam daar al 3 miljard bij. Inmiddels betalen we bijna 20 miljard aan uitkeringen voor arbeidsongeschikten. Daarnaast zijn er nog de vervangingskosten voor werkgevers en de kosten van kortdurend verzuim door toenemende werkdruk. Het werkelijke bedrag ligt dus ongeveer twee keer zo hoog.
Stelsel kraakt, tijd voor herziening
Het stelsel kraakt. Vroeg of laat moet de politiek ingrijpen. CNV pleit daarom nú voor herziening, om een keiharde ingreep later te voorkomen.
Wat werkgevers en werknemers nu al kunnen doen:
- Kies voor een kortere werkweek.
- Verminder psychische belasting.
- Bied keuzevrijheid in werklocatie.
- Geef regelruimte en flexibiliteit.
Wat vraagt CNV van de politiek
Maak werken aantrekkelijker. Als je opnieuw arbeidsongeschikt raakt, loop je nu het risico op een lagere uitkering. Dat ontmoedigt om weer te gaan werken. Dit moet anders.
Behoud twee jaar loondoorbetaling bij ziekte. De meeste (kleine) werkgevers zijn verzekerd via de mkb-verzuim-ontzorgverzekering. Het afschaffen van het tweede jaar levert juist een duur nieuw probleem op.
Geef sectoren meer verantwoordelijkheid. Sectoren die het goed doen, moeten kunnen profiteren van een lagere WIA-premie. Sociale partners kunnen hierin samen optrekken. De politiek moet echter ruimte geven om premies te differentiëren.
