Het voorstel Praktisch Beoordelen maakt het mogelijk om bij feitelijke arbeid de mate van arbeidsongeschiktheid te baseren op een praktische beoordeling. Er wordt dan uitgegaan van de arbeid die iemand op het moment van beoordelen feitelijk verricht of heeft verricht sinds de ziekmelding. De maatregel moet per 1 juli 2024 ingaan en loopt voor drie jaar.
Inkomsten uit feitelijke arbeid
De maatregel draagt er aan bij dat de beoordeling van de mate van arbeidsongeschiktheid voor alle betrokkenen (werknemer en de eventuele (ex-)werkgever) inzichtelijker wordt, wanneer deze alleen wordt gebaseerd op herkenbare gegevens, zijnde de werkzaamheden en inkomsten uit feitelijke arbeid. Ook biedt het achterwege laten van een theoretische schatting een herkenbaarder beeld van iemands mogelijkheden, omdat diegene de betreffende arbeid daadwerkelijk uitvoert en daarmee affiniteit heeft.
Recht op WIA-uitkering?
Werknemers die arbeidsongeschikt raken krijgen na het doorlopen van de wachttijd of tijdens de duur van de arbeidsongeschiktheidsuitkering te maken met de beoordeling van hun mate van arbeidsongeschiktheid. Wanneer de mate van arbeidsongeschiktheid ten minste 35% bedraagt, heeft of behoudt de werknemer recht op een WIA-uitkering. Deze vaststelling vindt plaats op basis van een beoordeling wat de werknemer met arbeid in theorie nog kan verdienen (de theoretische schatting) en op basis van de arbeid waarin de werknemer na het intreden van de arbeidsongeschiktheid (gedeeltelijk)
werkzaam is (de praktische beoordeling).
De uitkomst uit de beide schattingen met de laagste mate van arbeidsongeschiktheid is bepalend voor het recht op WIA-uitkering. In deze maatregel wordt de theoretische schatting achterwege gelaten.
Achterstanden sociaal-medische beoordelingen
De achterstanden van sociaal-medische beoordelingen voor een WIA-uitkering lijken voor het eerst in jaren te stagneren en zelfs af te nemen. Toch zijn er nog steeds forse achterstanden. Daarom werkt minister Van Gennip van SZW – als onderdeel van een bredere aanpak – aan de tijdelijke maatregel ‘Praktisch beoordelen’. Dit houdt in dat alleen op basis van wat mensen feitelijk verdienen een beoordeling wordt gemaakt van de mate van hun arbeidsongeschiktheid.
Als werknemers langdurig arbeidsongeschikt raken, kunnen zij aanspraak maken op een WIA-uitkering. De mate van arbeidsongeschiktheid bepaalt of iemand recht heeft op een uitkering en zo ja, hoe hoog deze moet zijn.
Nu nog: praktische én theoretische beoordeling
Volgens de huidige regels wordt bij werknemers die nog inkomsten uit arbeid hebben zowel een praktische als een theoretische beoordeling (een schatting van wat de werknemer in theorie nog kan verdienen) uitgevoerd. Vervolgens bepaalt de beoordeling met de laagste mate van arbeidsongeschiktheid, het wel of niet toekennen van een WIA-uitkering.
2.000 tot 3.000 extra WIA-claimbeoordelingen
Met de maatregel Praktisch beoordelen wordt de theoretische schatting, wanneer een praktische beoordeling mogelijk is, achterwege gelaten. Naar verwachting kunnen hierdoor jaarlijks zo’n 2.000 tot 3.000 extra WIA-claimbeoordelingen worden uitgevoerd.
De nieuwe werkwijze geldt voor een WIA-claimbeoordeling, een WIA-herbeoordeling, de beoordeling van herleving van een beëindigd WIA-recht en de beoordeling van het later ontstaan van een WIA-recht. Overige arbeidsongeschiktheidsbeoordelingen, zoals de Eerstejaars Ziektewetbeoordeling, de WAO, WAZ en Wajong vallen buiten de maatregel. UWV zal het effect van de maatregel Praktisch beoordelen monitoren.
Open ter consultatie
Om de tijdelijke maatregel Praktisch beoordelen uit te kunnen voeren is een wijziging van het ‘Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten’ nodig. Het wijzigingsbesluit is online gezet voor een openbare (internet)consultatie. De sluitingsdatum van de consultatie is 18 december 2023.
Beoogd wordt om de wachttijden voor een WIA-beoordeling te verkorten en werknemers eerder duidelijkheid te bieden. De maatregel draagt er daarnaast aan bij dat de beoordeling van de mate van arbeidsongeschiktheid voor alle betrokkenen inzichtelijker wordt, omdat deze alleen wordt gebaseerd op herkenbare gegevens.
De wijziging komt voort uit het pakket van maatregelen en beleidsopties dat bedoeld is om de mismatch tussen de vraag naar en het aanbod van sociaal-medische beoordelingen te verkleinen.
