Om werknemers te stimuleren meer uren te gaan werken, denkt het kabinet na over de invoering van een voltijdbonus.
Minister Rutte heeft daarover het volgende gezegd tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen:
‘Eén van de dingen waar wij naar kijken is de voltijdbonus als één van de maatregelen om krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Die kent nog wel een aantal vraagstukken die overwonnen moeten worden. Hoe ga je het bijvoorbeeld zo doen dat je het ook echt kunt invoeren in zorg en onderwijs, want dat willen wij graag. Het is ook bedoeld om het daarmee aantrekkelijk te maken meer uren te werken. We weten bijvoorbeeld dat als in het onderwijs iedereen die niet fulltime werkt een paar uur langer zou werken, je bijna van het tekort aan leraren af zou zijn.
Dat willen we ook gaan bekijken voor andere sectoren met personeelstekorten. Zo heeft de minister van Sociale Zaken Karien van Gennip in een brief van 5 september al benoemd dat specifiek in de kinderopvang ook wordt gekeken of we meer uren kunnen gaan werken. Daar speelt nog wel weer een vraagstuk. (…) Het advies van het College voor de Rechten van de Mens en het advies van de Raad van State moeten we daarin meenemen, omdat het College voor de Rechten van de Mens zegt dat de voltijdbonus een verboden onderscheid maakt naar arbeidsduur. Je beloont voltijders meer dan deeltijders en indirect maak je onderscheid naar geslacht. Veel vrouwen werken in deeltijd, en dat zou dan in strijd zijn met de Wet gelijke behandeling. Dat moet objectief te rechtvaardigen zijn.
We denken als kabinet dat dit goed te onderbouwen is, maar we moeten dat nog wel even heel precies op papier zetten. De Raad van State geeft het advies bij de Miljoenennota dat er wel een rechtvaardigheidsgrond voor is.’
Waarom vrouwen in deeltijd blijven werken – is voltijdbonus de oplossing?
Concrete acties
De Tweede Kamer heeft ook een motie aangenomen van Jan Paternotte (D66) en Sophie Hermans (VVD) over concrete acties waarbij meer werken wordt gestimuleerd door middel van een voltijdbonus, roosteraanpassingen en leeftijdsontslag binnen het Rijk.
In de motie staat het volgende:
‘overwegende dat er grote arbeidstekorten bestaan;
verzoekt de regering uiterlijk in december 2022 te komen met concrete acties, waarbij ze meer werken stimuleert door middel van een voltijdbonus;
verzoekt de regering dit jaar nog in gesprek te gaan met werkgevers om ervoor te zorgen dat roosters in bijvoorbeeld de zorg en de schoonmaaksector meer mogelijkheden bieden voor meer werk;
verzoekt de regering leeftijdsontslag binnen het Rijk onder de loep te nemen en het makkelijker te maken voor mensen die met pensioen zijn om tijdelijk terug te keren.’
Bonus om meer uren werk te stimuleren
Minister Van Gennip van SZW heeft op 24 juni een Kamerbrief over de aanpak van de krapte op de arbeidsmarkt gestuurd.
Een van de te onderzoeken maatregelen betreft een bonus om meer uren werk te stimuleren. In de Kamerbrief staat het volgende:
‘Het kabinet onderstreept vanwege de personeelstekorten de urgentie van het stimuleren van meer uren werken, en wil daartoe verdergaande maatregelen nemen. Een van de mogelijke opties is een financiële prikkel om meer uren werken te stimuleren, in eerste instantie in het onderwijs en de zorg. Indien het aanzienlijke aantal mensen dat nu met contracten van rond de 28 uur een aantal uren extra gaat werken levert dat al een flinke bijdrage. Daarom onderneemt het kabinet de komende periode actie op het financieel stimuleren in deze sectoren, waaronder het mogelijk maken van een voltijdsbonus. De juridische bezwaren rond varianten van de voltijdbonus, zoals geschetst door het College voor de Rechten van de Mens, worden hierbij meegenomen. (…) Tevens roept de voltijdsbonus vragen op ten aanzien van de praktische uitvoerbaarheid en risico’s op misbruik, zoals mensen die tijdelijk hun uren aanpassen om de bonus te incasseren. Ook riskeert een voltijdsbonus onnodig hoge kosten door mensen te belonen die al voltijd werken of van plan waren voltijd te gaan werken.’
Aanpak krapte op de arbeidsmarkt – maatregelen kabinet: 3 lijnen, 6 acties
Meer werken is kortetermijnoplossing
Meer werken is volgens ondernemingsorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN dé oplossing voor de korte termijn voor de krapte op de arbeidsmarkt.
‘Nederland telt 4,5 miljoen mensen die in deeltijd werken, van wie er 500.000 aangeven dat ze per direct meer zouden willen werken, als dat ook meer zou lonen.’
Werkgevers kunnen zelf ook het nodige doen om het voor deeltijders en voltijders, aantrekkelijk te maken om tijdelijk of structureel meer uren te gaan werken, aldus de ondernemersorganisaties.
‘Denk bijvoorbeeld aan een bijdrage in de extra kinderopvangkosten, een hoger netto loon zolang de medewerker langer werkt en meer zeggenschap over werktijden en roosters. Ga in elk geval in gesprek om na te gaan wat mensen nodig hebben. Ook extra verlof omzetten naar extra salaris kan zeker in deze tijd helpen.’
Arbeidsduurverlenging
De ondernemingsorganisaties roepen de decentrale cao-partijen op het onderwerp arbeidsduurverlenging ook onderwerp van gesprek te maken aan de cao-tafels.
‘Arbeidsduurverlenging doet meer voor de inkomenspositie van werkenden dan contractloonstijgingen, al stijgen die natuurlijk ook. Het zou in het cao-overleg bijvoorbeeld kunnen gaan over een terugkeer naar de 40-urige werkweek en over bijvoorbeeld minder adv-dagen.’
