In verband met gewijzigde maatregelen van de overheid om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, zijn de antwoorden meerdere malen aangepast. De antwoorden gaan nu uit van de maatregelen op 6 mei.
De minister vindt het niet acceptabel dat werknemers in verband met het coronavirus onder druk
worden gezet, ontslagen of onder onveilige arbeidsomstandigheden moeten werken.
De Inspectie SZW heeft een meldpunt voor coronagerelateerde klachten en signalen op de werkplek en regelgeving wordt voorbereid om de Inspectie de mogelijkheid te geven om gerichter te
kunnen optreden wanneer er onvoldoende maatregelen op de werkvloer genomen worden.
Een werkgever is verplicht te zorgen voor een gezonde en veilige werkomgeving in overeenstemming met de noodverordeningen van de overheid en de adviezen van het RIVM. Als een werknemer erop staat dat de werkgever maatregelen neemt tegen verspreiding van het coronavirus, is dat op zichzelf geen reden voor ontslag.
Ontslagrecht
Ontslag kan niet zomaar plaatsvinden. De werkgever moet zich houden aan de regels uit het ontslagrecht. De werkgever moet afhankelijk van de reden voor het ontslag voorafgaand aan het ontslag toestemming krijgen van het UWV of de kantonrechter: de preventieve toets. Als de werkgever het dienstverband in strijd met de daarvoor geldende regels toch opzegt, kan de werknemer zich tot de rechter wenden.
Werknemers beschermen
Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid en gezondheid van hun werknemers op de werkvloer. Dit brengt met zich dat het risico op besmetting met het coronavirus moet worden geïnventariseerd, zodat passende maatregelen kunnen worden getroffen.
Een minimale afstand van 1,5 meter is een dwingend advies. Als dat in een bepaalde werksituatie echt niet uitvoerbaar is, moeten maatregelen worden genomen die een gelijkwaardig beschermingsniveau bieden. Werkgevers moeten de arbeid zodanig inrichten dat hun werknemers worden beschermd.
Werkgevers worden geacht de noodverordeningen en adviezen na te leven en maatregelen te nemen om de gezondheid en veiligheid van de werknemers te beschermen. Daarnaast zijn ook de verplichtingen van de Arbeidsomstandighedenwetgeving van toepassing. Ook werknemers hebben de verantwoordelijkheid om de verordeningen en adviezen wat betreft het coronavirus op te volgen.
De werkgever heeft een zorgplicht en moet met treffende maatregelen voorkomen dat werknemers met een kwetsbare gezondheid worden blootgesteld aan het coronavirus. Werknemers met zorgen over hun gezondheid kunnen dat bespreken met hun werkgever en zo nodig met de bedrijfsarts.
Recht op loon
Werknemers mogen zich ziek melden als zij vanwege ziekte niet kunnen werken. De werknemer heeft dan recht op loondoorbetaling bij ziekte. Daarnaast roept de overheid nu ook mensen op om thuis te blijven als zij lichte klachten of een huisgenoot met koorts hebben.
Als de werkgever de faciliteiten biedt om thuis te werken dan werkt die persoon thuis en is er om die reden dus ook recht op loon. Als die faciliteiten er niet zijn of de aard van het werk thuiswerken niet toestaat dan is dat niet voor risico van de werknemer. Ook dan is er recht op loon.
NOW
De NOW is bedoeld voor het in stand houden van de werkgelegenheid, ook die van flexwerkers.
Werkgevers die op last van het kabinet of uit eigen beweging besluiten hun zaak te sluiten kunnen in aanmerking komen voor de NOW, mits zij aan de voorwaarden voldoen.
Als een werkgever een NOW-toekenning heeft, dan moet hij zich inspannen de loonsom zoveel mogelijk gelijk te houden. Als een werkgever toch kiest voor een proeftijdontslag, zal dat leiden tot een lagere loonsom en dus tot een lagere subsidie.
Toch ontslag
Als een werkgever een NOW-toekenning heeft, dan heeft hij zich gecommitteerd om gedurende de periode van de toekenning, geen ontslag wegens bedrijfseconomische redenen aan te vragen. Het kan echter voorkomen dat het financieel slechter gaat dan vooraf verwacht, waardoor ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen alsnog noodzakelijk is. De werkgever heeft dan wel de voorwaarde geschonden en ontslag aangevraagd bij UWV.
Correctie
Bij de vaststelling van de subsidie wordt daarom een correctie doorgevoerd. Bij de definitieve vaststelling van de subsidie wordt vastgesteld wat het loon is van de werknemers voor wie ontslag is aangevraagd. Dit loon wordt vervolgens verhoogd met 50 procent. Dit loon plus de vermeerdering van 50 procent wordt vervolgens in mindering gebracht op de totale loonsom op grond waarvan de uiteindelijke hoogte van de subsidie wordt gebaseerd. Dit geldt voor NOW 1.0. Daarnaast staat het de werkgever ook nog steeds vrij ontslag op andere gronden aan te vragen.
Vakantie opnemen
De werknemer mag in principe bepalen wanneer hij zijn verlof wil genieten. Een uitzondering hierop is de situatie dat in een cao of het bedrijfsreglement van een onderneming collectieve vakantie-afspraken gelden, zoals in het onderwijs en de bouw.
Geen dwang
In de individuele arbeidsovereenkomst met de werknemer is doorgaans vastgelegd wat de arbeidsduur van die werknemer is. Afhankelijk van wat daar afgesproken is, kan de werkgever de mogelijkheid
hebben om zijn werknemer te verzoeken om verlofdagen op te nemen in de periode van verminderde bedrijvigheid. De werkgever mag dan dus geen ‘dwang’ uitoefenen. Dit geldt voor de wettelijke minimumvakantiedagen. Let op: ten aanzien van de bovenwettelijke vakantiedagen kan dit anders liggen, afhankelijk van wat bij cao, bedrijfsreglement of schriftelijke overeenkomst is afgesproken.
Gewichtige reden
Een tweede uitzondering op de regel dat de werknemer zelf bepaalt wanneer hij verlof neemt is de situatie waarin gewichtige redenen zich verzetten tegen (opname van) de vakantiedagen die de werknemer wenst. De werkgever en de werknemer zullen hierover in overleg moeten gaan. Een belangenafweging moet plaatsvinden tussen wat redelijkerwijs van de werkgever en van de werknemer kan worden verwacht.
Arbeidstijdenwetgeving
De arbeidstijdenwetgeving biedt op zich voldoende flexibiliteit voor crisissituaties, maar bijzondere omstandigheden kunnen noodzaken tot een tijdelijke aanpassing. Enkele onderdelen van de rij- en rusttijdenregeling zijn versoepeld om een tijdige bevoorrading van essentiële goederen, in het bijzonder aan supermarkten en apotheken, te borgen.
WW-premiedifferentiatie
Onderdeel van het noodpakket aan maatregelen is de versoepeling van de regels rondom WW-premiedifferentiatie. Zo is de termijn voor schriftelijke vastlegging van het arbeidscontract verlengd en is er een uitzondering op een van de herzieningssituaties voor de WW-premie die door het coronavirus onbedoelde gevolgen kan hebben voor sectoren waar nu veel extra overwerk nodig is. Voor verdere versoepeling van de regels rondom WW-premiedifferentiatie ziet Koolmees op dit moment geen aanleiding.
Overwerk en premiedifferentiatie – lage premie in 2020 niet herzien
