Er komt een gelijker speelveld voor digitale arbeidsplatformen in Europa. Ook krijgen mensen die via een digitaal platform werken een betere positie.
Daarnaast kunnen mensen die via een platform werken een beroep doen op het rechtsvermoeden als zij vinden dat ze werknemer zijn. Het wetsvoorstel platformwerk staat op internetconsultatie.nl. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die via een platform als chauffeur werken of maaltijden bezorgen. Voor dit platformwerk is de positie van platformwerkers soms nog onduidelijk. Hierdoor kunnen zij in een kwetsbare positie komen, waarin ze bijvoorbeeld geen inzicht hebben in hun opdrachten of inkomen.
Europese richtlijn
Om de positie van platformwerkers te verbeteren, is in 2024 een Europese richtlijn vastgesteld. Alle Europese lidstaten moeten aan die richtlijn voldoen. Het wetsvoorstel dat voorligt zorgt daarvoor in Nederland.
Het doel van de richtlijn is de arbeidsomstandigheden en de bescherming van persoonsgegevens bij platformwerk te verbeteren door:
- maatregelen in te voeren die het eenvoudiger maken de correcte arbeidsrelatie te bepalen van personen die platformwerk verrichten;
- transparantie, billijkheid, menselijk toezicht, veiligheid en verantwoordingsplicht te bevorderen bij algoritmisch beheer bij platformwerk; en
- de transparantie te bevorderen bij platformwerk, ook in grensoverschrijdende situaties.
Om deze doelen te bereiken, bevat de richtlijn minimumrechten voor alle personen die platformwerk verrichten in de EU.
Meer specifiek zijn de voorstellen:
- De introductie van het rechtsvermoeden van werknemerschap voor personen die platformwerk verrichten.
- Beperkingen op de verwerking van persoonsgegevens door middel van geautomatiseerde systemen.
- Specifieke regels over het uitvoeren van gegevenbeschermingseffectbeoordelingen.
- Transparantieverplichtingen inzake geautomatiseerde monitoringssystemen en geautomatiseerde besluitvormingssystemen.
- Verbetering van de overdraagbaarheid van persoonsgegevens.
- Menselijk toezicht op geautomatiseerde monitoringssystemen en geautomatiseerde besluitvormingssystemen.
- Aanvullende maatregelen betreffende de veiligheid en gezondheid.
- Aanvulling op informatie en raadpleging, inwinnen deskundig advies- en informatieplicht jegens platformwerkers bij substantiële wijzigingen in het gebruik van geautomatiseerde monitoringssystemen of geautomatiseerde besluitvormingssystemen.
- Aangifteverplichting van platformwerk.
- Vereisten tot oprichten van communicatiekanalen.
Rechtsvermoeden
Het wetsvoorstel regelt onder meer dat er een rechtsvermoeden voor platformwerkers komt. Als platformwerkers vinden dat ze werknemer zijn én aan twee van vijf criteria voldoen, kunnen ze daar met succes een beroep op doen. Hiervoor telt onder meer mee of het platform de hoogte van de vergoeding bepaalt of beïnvloedt.
Ook is het bijvoorbeeld de vraag of het digitale arbeidsplatform de verdeling of toewijzing van opdrachten bepaalt. Als iemand succesvol een beroep op het rechtsvermoeden doet, is het aan het platformbedrijf om te bewijzen dat géén sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Betere positie tegen algoritmes
Daarnaast krijgen deze werkenden een betere positie tegen de algoritmes die platforms gebruiken. Deze algoritmes kunnen bijvoorbeeld bepalen welke platformwerker welke opdracht krijgt. Platformwerkers kunnen met de invoering van deze wet het platformbedrijf verplichten om inzicht te geven in de beslissingen van de algoritmes. Belangrijke beslissingen, zoals ontslag of schorsing, mag dan alleen nog een mens nemen. Ook moeten platformwerkers en hun vertegenwoordigers worden geïnformeerd als de werking van het algoritme wijzigt.
Het concept-wetsvoorstel ligt nu ter inzage. Reageren is mogelijk tot en met 24 augustus 2026 via internetconsultatie.nl.
