Michael Visser werkt als wetenschappelijk medewerker bij het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) en heeft daarnaast zijn eigen bedrijf Pensioen GeMi. ‘Burgers helpen in het oerwoud van pensioenen, dat is mijn missie’, zegt hij. Visser zou graag zien dat werkgevers de ‘financiële coach van de zaak’ als arbeidsvoorwaarde gaan aanbieden, maar tegelijk constateert hij een fiscale ontmoediging. ‘Het mag wel wat belastingvriendelijker.’
Het doen van onderzoek op het terrein van pensioencommunicatie loopt als een rode draad door het werk van Michael Visser. Twintig jaar lang deed hij dat aan Tilburg University en nu vervult hij die onderzoeksrol bij het Nibud. De consument/burger/werknemer centraal zetten, dat is wat hij belangrijk vindt. ‘En je ziet gelukkig echt wel een toename van interesse dankzij platforms als mijnpensioenoverzicht.nl.
We hebben nu bijvoorbeeld binnen Nibud het “Geldplan Bijna Pensioen” ontwikkeld. Wie de tool invult, krijgt actiepunten mee. Anders dan veel andere tools, is dit geen rekentool, maar meer een wegwijzer. Er kan bijvoorbeeld uitkomen dat je eens met je werkgever moet praten over deeltijdpensioen of langer doorwerken. Er hebben al meer dan 22.000 mensen op gekeken.’
Visser is er voorstander van om mensen op een laagdrempelige manier te activeren. ‘Als je er al mee begint dat het lastig en complex is, dan haken ze meteen af. Je kunt ook zeggen: neem een kijkje op mijn pensioenoverzicht.nl en dan heb je de eerste stap al gezet. Dan activeer en bemoedig je. Anders verlam je mensen alleen maar. Tegelijk geldt: natuurlijk is het complex. Alleen wil en hoeft niet iedereen van de hoed en de rand te weten.’
Zijn Nederlanders er aan toe om meer aan het stuur te zitten van hun pensioen?
‘Dat vind ik een moeilijke vraag. Er is veel onderzoek naar bijvoorbeeld keuzes in pensioen, met verschillende vraagstellingen en uitkomsten. Uit een aantal onderzoeken blijkt dat mensen op bepaalde elementen best graag een keuze willen hebben, maar kiezen zelf lastig vinden. Toch: als ze hebben gekozen dan voelen ze zich er vaak wel goed bij. Neem de zorgverzekering, daar hebben mensen ook niet altijd zin in, en het wordt vaak uitgesteld tot de laatste dagen van het jaar. Maar als ze hebben gekozen dan geeft het ze voldoening en een opgeruimd gevoel.’
Welke rol zie jij voor de werkgever? Wat moet die faciliteren?
‘Er zou in het ideale geval een bepaalde intrinsieke motivatie moeten zijn om je werknemers iets te vertellen over hun pensioen of om ze erbij te betrekken. Het is immers in de eerste plaats een secundaire arbeidsvoorwaarde die ook de werkgever behoorlijk wat geld kost. Maar het is ook een belangrijk onderdeel van je hr-beleid, wat spreek je bijvoorbeeld af met de medewerker die het pensioen al in zicht heeft? We weten dat mensen pas in pensioen geïnteresseerd raken bij de eerste leesbril, maar je zou zo’n gesprek over pensioen ook al met jongere medewerkers moeten voeren. Als ze in dienst komen of als er iets gebeurt in hun leven. Daar is nu momentum voor.’
Je kunt daarbij allerlei opties verkennen, zegt Visser. ‘Wil je eerst eens wat algemene informatie over pensioen en de regeling geven? Denk aan een leuke talkshow, dat spreekt ook jongeren aan. Maar je kunt daarna ook verder gaan door vouchers uit te delen voor gesprekken met een onafhankelijke adviseur. Het heeft ook te maken met het samenspel met je uitvoerder. Die heeft de plicht om keuzebegeleiding aan te bieden, maar het is ook een zoektocht hoe ver zij daar in willen en kunnen gaan.’
Dat maakt de deelnemer wel afhankelijk van de bereidheid van een werkgever of van de inspanningen van een uitvoerder.
‘Dat klopt en we weten nog niet precies hoe dat uitpakt. Het pensioenfonds voor medisch specialisten biedt bijvoorbeeld ook onafhankelijk advies – financiële planning – aan de deelnemers aan, daar betalen ze in hun premie al voor. Dat een pensioenfonds al zo ver gaat, is overigens vrij uitzonderlijk. Je kunt als deelnemer ook pech hebben met een pensioenfonds met karige keuzebegeleiding. Maar los van wat de uitvoerder doet, je hebt als werkgever ook je eigen verantwoordelijkheid om iets te doen.
Als werkgever heb je een zorgplicht en je kunt je niet verschuilen achter de uitvoerder. Hoever die zorgplicht in een concreet geval gaat, hangt zoals juristen dan zeggen af van de omstandigheden van het geval. Uit rechtspraak weten we dat die zorgplicht strenger wordt naarmate de financiële risico’s groter zijn.’
Je zou graag zien dat het faciliteren van advies belastingvriendelijker wordt voor de werkgever en hebt daartoe een pleidooi gedaan in PensioenPro.
‘Ik vind dat je werkgevers in ieder geval niet zou moeten ontmoedigen om die extra stap te zetten. Ik zie dat het thema financiële gezondheid leeft bij werkgevers. Zo hadden we laatst bijvoorbeeld een webinar waarin iemand van een schoonmaakbedrijf vertelde dat ze hun werknemers graag willen helpen bij het oplossen van financiële problemen in het hier en nu, maar ook de vraag hoe mensen gezond hun pensioen kunnen bereiken hen bezig houdt.
Wil je als werkgever meer met gericht pensioenadvies of financiële planning voor medewerkers gaan doen en je kijkt naar het huidige standpunt van de Belastingdienst over dit onderwerp, dan wordt het faciliteren van zo’n persoonlijk advies al snel gezien als loon waarover belasting moet worden betaald. Als ik de politiek een advies mag geven, zorg nou dat dat belastingvriendelijker wordt.’
In reactie op jouw post op LinkedIn werd gezegd: daar is de werkkostenregeling toch voor?
Natuurlijk, je zou het ook binnen de bestaande ruimte van de werkkostenregeling kunnen regelen, maar dan moet je daar uiteraard nog wel budget voor hebben en dat zal niet voor iedere werkgever zo zijn. Het gaat mij ook om de signaalfunctie.
De politiek zou ook de werkkostenregeling kunnen verruimen of een gerichte vrijstelling voor pensioenadvies kunnen inrichten. Dan maak je duidelijk dat het een belangrijk onderwerp is en geef je een helder signaal af. Ik ben van mening dat “de financiële coach van de zaak” zomaar eens een gewaardeerde arbeidsvoorwaarde van de toekomst kan worden.’
En zzp’ers? Jij bent zelf ook zelfstandig, heb je dat goed geregeld?
‘Tja, ik denk dat bijna elke ondernemer de eerste jaren even afwacht. Eerst maar eens wat omzet genereren. Maar als het eenmaal loopt, dan moet je een stap gaan zetten.
Als bedenker van de Pensioenschijf-van-vijf probeer ik zelf aan mijn pensioen te werken door vermogen op te bouwen via verschillende potjes. Niet alle eieren in één mandje.
Wat je nu ziet is dat de producten in de derde pijler weer wat meer in zwang raken. Dat komt naast de verruiming en vereenvoudiging van het fiscale regime door de Wet toekomst pensioenen ongetwijfeld ook doordat de fiscale oudedagsreserve is afgeschaft.
Er is echt momentum om iets te doen en het gesprek met je klant aan te gaan als boekhouder of financieel adviseur. De boekhouder mag dan misschien geen specifiek product adviseren maar kan wel het gesprek op gang brengen. Hoeveel fiscale ruimte is er? En hoeveel ruimte is er in het bedrijf om ook echt geld weg te zetten?
Mijn tip aan andere zelfstandigen zou wel zijn: wacht niet op de overheid of pensioenfondsen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de experimenteerregelingen in de tweede pijler waar tot op heden nog niks van terecht is gekomen. Ik heb daar ook geen hoge verwachtingen van. Als je dat soort dingen boven de markt laat hangen, dan creëer je een freeze bij zelfstandigen. En daar hebben ze niks aan.’
Jannie Benedictus
Deze bijdrage is eerder gepubliceerd op Pensioen Vanmorgen. Met Pensioen Vanmorgen onderbouw je jouw pensioenkennis. Je volgt relevante ontwikkelingen en krijgt nieuwe inzichten door zowel korte als beschouwelijke artikelen. Abonneer je op Pensioen Vanmorgen en ontvang alle ins en outs over pensioenen voor een goed onderbouwd pensioenadvies.
