De Wet arbeid en zorg (WAZO) bestaat sinds 2001 en bepaalt welke verlofvormen en uitkeringen werknemers kunnen krijgen wanneer werk en zorg samenkomen.
Juridisch adviseur sociale zekerheid bij Fiscount, mr. Joyce Paashuis, licht toe:
“De WAZO heeft als doel om het makkelijker te maken werk en zorg te combineren. Onder de wet vallen onder meer zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof, adoptie- en pleegzorgverlof, geboorteverlof en kort- en langdurend zorgverlof. In grote lijnen kennen salarisadministrateurs en HR-medewerkers de regelingen wel, maar de details en uitzonderingen maken de materie ingewikkeld.”
Onbekendheid kan leiden tot onnodige kosten
Volgens Paashuis leidt gebrek aan kennis regelmatig tot financiële nadelen voor werkgevers.
“Wanneer een moeder tijdens of kort na de bevalling overlijdt, toont de werkgever van de partner vaak begrip door de werknemer rust te gunnen of hem zich ziek te laten melden. Maar werkgevers realiseren zich niet altijd dat aan ziekteverzuim loonkosten verbonden zijn, terwijl UWV de partner tot tien weken na de bevalling volledig kan compenseren.”
Ook in andere ingrijpende situaties, zoals het overlijden van een kind, een ziekenhuisopname of ernstige ziekte kunnen werkgevers onnodige kosten voorkomen.
Paashuis: “Neem een pasgeboren baby die in het ziekenhuis belandt. Veel werkgevers lossen dit op met verlof of een ziekmelding, maar dat is niet nodig. De ziekenhuisdagen kunnen namelijk worden opgeteld en het bevallingsverlof automatisch verlengen, volledig betaald door UWV. Met een ziekenhuisverklaring kan tot wel tien weken extra verlof worden aangevraagd, mits dit vóór het einde van het oorspronkelijke bevallingsverlof gebeurt.”
Loon doorbetalen of niet?
Een belangrijk verschil tussen de verlofvormen is de loondoorbetaling.
Paashuis: “Tijdens kortdurend zorgverlof is de werkgever verantwoordelijk en moet daarbij minimaal 70 procent van het salaris uitbetalen. In een cao of arbeidsovereenkomst kunnen hierover andere afspraken staan. Langdurend zorgverlof is daarentegen onbetaald, maar ook daarover kunnen cao’s afwijkende afspraken bevatten. Maakt een werknemer gebruik van zwangerschapsverlof, betaald ouderschapsverlof, adoptie- en pleegzorgverlof of aanvullend geboorteverlof dan kan de werkgever een uitkering aanvragen bij UWV. Meestal ontvangt de werkgever de uitkering en wordt het loon van de werknemer gewoon doorbetaald. De uitkering is gebaseerd op het dagloon.”
Volgens Paashuis is de berekening van het dagloon een van de zaken die de WAZO ingewikkeld maakt. UWV kijkt naar wat een werknemer verdiende in de periode voor de start van de uitkering, de referteperiode.
“UWV gaat voor de dagloonberekening uit van het sociaal verzekeringsloon (sv-loon) van het refertejaar: het jaar dat eindigt op de laatste dag van het tweede aangiftetijdvak voorafgaande aan het aangiftetijdvak waarin het arbeidsurenverlies is opgetreden. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan, bijvoorbeeld als een werknemer verlof heeft of ziek is geweest in de referteperiode. UWV mag dat in principe niet meenemen in de berekening, omdat dit het dagloon verlaagt. In zulke gevallen moet UWV dan een vervangend loonaangiftetijdvak gebruiken om een eerlijk dagloon vast te stellen. In de praktijk gaat dit echter vaak mis, waardoor werknemers onterecht een lager uitkeringsbedrag ontvangen.”
De praktijk is foutgevoelig
Naast ziekte en verlof, kunnen ook variabele beloningscomponenten ervoor zorgen dat het sv‑loon afwijkt van het brutosalaris.
“Overwerk, toeslagen of bonussen die in de referteperiode zijn opgebouwd, maar pas na die periode worden uitbetaald; worden niet meegenomen, waardoor het dagloon lager uitkomt en de medewerker minder ontvangt dan verwacht. De Centrale Raad van Beroep heeft inmiddels uitspraken gedaan over de manier waarop bonussen en provisies moeten worden meegenomen, maar in de praktijk blijkt dit nog vaak complex en foutgevoelig”, legt Paashuis uit.
“De WAZO biedt niet altijd concrete handvatten, terwijl de gevolgen financieel aanzienlijk kunnen zijn.“
– Joyce Paashuis –
Paashuis ziet in de praktijk dat de regels weerbarstig zijn.
“De WAZO biedt niet altijd concrete handvatten, terwijl de gevolgen financieel aanzienlijk kunnen zijn voor zowel de werkgever als de werknemer. Daarom werk ik in opleidingen met jurisprudentie en praktische voorbeelden. Zo doen HR-medewerkers, -managers en salarisadministrateurs kennis op waarmee ze in complexe situaties de juiste keuzes kunnen maken”, besluit Paashuis.
Update en upgrade je kennis over WAZO – verlofvormen
HR-medewerkers en salarisadministrateurs worden in toenemende mate geconfronteerd met verlofaanvragen. Sommige aanvragen zijn eenvoudig, andere complex. Tijdens het volgen van de cursus WAZO – verlofvormen krijg je inzichten in de WAZO, loondoorbetaling, dagloonberekening, rechten en plichten én hoe je omgaat met lastige UWV-beslissingen. De cursus is praktisch, actueel en onderbouwd met relevante jurisprudentie.
