De Kennisgroep loonheffing algemeen van de Belastingdienst heeft het standpunt KG:204:2023:2 Premie sociaal fonds inhouden op brutoloon ingetrokken, omdat dit overbodig is gebleken gezien het standpunt KG:204:2022:8 Eigen bijdrage werknemer aan cao-fonds.
In dit standpunt is vastgesteld dat de verplichte werknemersbijdrage aan de Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds Beroepsgoederenvervoer over de weg en de Verhuur van Mobiele Kranen (Stichting SOOB) ten laste komt van het brutoloon van de werknemer.
Jaarlijkse bijdrage aan cao-fonds
De Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds Beroepsgoederenvervoer over de weg en de Verhuur van Mobiele Kranen (Stichting SOOB) maakt deel uit van de cao Beroepsgoederenvervoer. De bijdrage aan Stichting SOOB is vastgelegd in de SOOB-cao. De werkgever draagt een jaarlijkse bijdrage af aan Stichting SOOB van in totaal 0,86% van de brutoloonsom van het huidige jaar, rekening houdend met het maximum premiedagloon Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv).
Verplichte werknemersbijdrage
Een gedeelte van de jaarlijkse bijdrage komt voor rekening van de werknemer. De bijdrage van de werknemer wordt ingehouden op zijn netto maandsalaris. De werkgever draagt zowel de werkgeverspremie als de werknemerspremie af aan Stichting SOOB. Het werknemersaandeel bedraagt 0,245%, het werkgeversaandeel bedraagt 0,615%.
Stichting SOOB heeft volgens de statuten als doel het bevorderen van goede arbeidsverhoudingen in de bedrijfstak vallende onder de werkingssfeer van de SOOB-cao en het financieren van activiteiten, die daaraan kunnen bijdragen.
De statuten en het reglement van de Stichting SOOB bevatten een opsomming van activiteiten en aandachtsgebieden waaraan de Stichting SOOB de gelden besteedt en hoe de gelden worden verdeeld. De belangrijkste aandachtsgebieden van Stichting SOOB zijn volgens hun website: in- en doorstroom van medewerkers, opleiding en subsidie, inzetbaarheid en gezondheid, arbeidsvoorwaarden, functiewaardering en arbeidsmarktkennis.
Vraag en antwoord
Komt de verplichte werknemersbijdrage aan de Stichting SOOB ten laste van het bruto- of nettoloon van de werknemer?
De verplichte werknemersbijdrage komt ten laste van het brutoloon.
Ten laste van het brutoloon
Een werkgever kan de volgende werknemersbijdragen ten laste van het brutoloon brengen:
- Werknemersbijdragen voor belaste aanspraken. De werknemersbijdrage komt ten laste van het brutoloon tot maximaal de waarde van de aanspraak (artikel 13, zesde lid, Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB);
- Werknemersbijdragen voor wettelijk vrijgestelde aanspraken. De werknemersbijdrage komt ten laste van het brutoloon, als deze expliciet is vermeld in artikel 11, eerste lid, onderdeel j, Wet LB.
- Werknemersbijdragen die negatief loon vormen.
Is sprake van een aanspraak?
Artikel 10, tweede lid, Wet LB spreekt over ‘aanspraken om na verloop van tijd of onder een voorwaarde één of meer uitkeringen of verstrekkingen te ontvangen’. Het begrip ‘aanspraken’ wordt nergens in de Wet LB of de uitvoeringsbepalingen verder omschreven. In de fiscale literatuur, wordt het wel eens gedefinieerd als een vorm van ‘loon in de vorm van een recht’ als de tegenhanger van een ‘recht op loon’, zoals tantièmes, vakantietoelagen en dergelijke.
Geen (rechtstreekse) individuele rechten
Stichting SOOB levert een bijdrage aan een gezonde arbeidsmarkt en goed opgeleide vakmensen in de sector. De statuten en het reglement van de Stichting SOOB bevatten een opsomming van activiteiten en aandachtsgebieden waaraan de Stichting SOOB de gelden besteedt. Het betreft een lange opsomming van activiteiten met een algemeen karakter gericht op het zo breed mogelijk bevorderen van de ontwikkeling van de bedrijfstak. Op grond hiervan concludeert de kennisgroep dat werknemers geen (rechtstreekse) individuele rechten kunnen ontlenen aan de verplichte (werknemers)bijdrage. De SOOB-bijdrage komt ten goede aan de sector.
Geen aanspraak
Er is voor de werknemers geen juridisch afdwingbaar recht (al dan niet voorwaardelijk) in de vorm van een aanspraak. Dit geldt ook voor de scholingsactiviteiten. Werkgevers kunnen hier weliswaar subsidie voor aanvragen. Dit betekent niet dat er voor de werknemers een recht in de vorm van een uitkering ontstaat.
De verplichte bijdrage van de werknemers vormt geen aanspraak en kan daarom niet ten laste van het brutoloon worden gebracht.
Negatief loon
Is de verplichte werknemersbijdrage negatief loon?
Artikel 10, eerste lid, Wet LB bevat de algemene omschrijving van het begrip ‘loon’:
“Loon is al hetgeen uit een dienstbetrekking of een vroegere dienstbetrekking wordt genoten, daaronder mede begrepen hetgeen wordt vergoed of verstrekt in het kader van de dienstbetrekking.”
Aan de rechtspraak is een aantal algemene kenmerken van het loonbegrip te ontlenen:
- Er is sprake van genieten (voordeelseis).
- De werkgever verstrekt het voordeel en is zich daarvan bewust (verstrekkingseis).
- Er is voldoende causaal verband tussen het voordeel en de dienstbetrekking (causaliteitseis/leer van de redelijke toerekening).
Het betreft loon als aan de drie voorwaarden is voldaan.
Ten aanzien van de definitie van negatief loon bestaat er geen eenduidigheid. Er is geen wettelijke definitie, ook is geen definitie gegeven in de jurisprudentie.
Loon
De kennisgroep meent dat aan de genoemde kenmerken is voldaan.
- Nadeel.
De werknemer is op basis van de SOOB-cao verplicht tot een bijdrage aan de stichting via inhouding door de werkgever. De werknemer ontvangt geen (rechtstreekse) tegenprestatie voor zijn betaling, verkrijgt daardoor geen rechten jegens de stichting en ondervindt daarom een nadeel en verarmt. De SOOB-bijdrage komt ten goede aan de sector. Het gaat niet om inkomensbesteding omdat de oorzaak van de bijdrage niet is gelegen in de persoonlijke sfeer, maar de activiteiten van de stichting kunnen ook op de betrokken werknemer gericht zijn. Het hangt af van de feiten en omstandigheden of een eventuele activiteit leidt tot een voordeel dat loon vormt. - Voldaan aan verstrekkingseis.
De werkgever houdt de bijdrage van de werknemer in op het netto maandsalaris van de werknemer. Die is terug te vinden op de loonstrook als bedrijfstakheffing of premie SOOB. - Voldoende causaal verband tussen nadeel en dienstbetrekking.
De verplichting tot betaling van de werknemersbijdrage vloeit voort uit de geldende SOOB-cao. Er is hier sprake van een verplichting krachtens de SOOB-cao. Daarmee vindt de verplichting tot betaling geheel en rechtstreeks haar oorzaak in die dienstbetrekking.
Hoe werkt dit uit?
De bijdrage van de werknemer is weliswaar onttrokken aan de vrije beschikking van de werknemer, maar wordt met instemming van de werknemer aan een derde gedaan. Met instemming omdat de vakbond deze cao-afspraak met de werkgever heeft gemaakt namens de werknemer.
De werknemer wendt daarmee zijn (recht op) loon aan ten gunste van een derde en geniet loon. Dit loon kan echter verrekend worden met negatief loon waardoor de werknemer per saldo geen heffing is verschuldigd. De bijdrage van de werknemer komt dus niet in mindering op het nettoloon maar op het – ongekorte – brutoloon.
