Een zelfstandige maaltijdbezorger op een fiets kan transformeren tot een werknemer die recht heeft op een pensioen van het verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds voor beroepsgoederenvervoer over de weg. Dat pensioenfonds wil dan graag met terugwerkende kracht pensioenpremies van de werkgever. Zo zijn zelfstandigen op papier soms werknemers met hoge pensioenlasten voor werkgevers.
Wie laat er niet af en toe een maaltijd bezorgen? Een groot aantal maaltijdbezorgers van Deliveroo werkte als zelfstandige. FNV spande een procedure aan tegen Deliveroo omdat er eigenlijk sprake zou zijn van een arbeidsovereenkomst. Zowel de kantonrechter als het hof waren van oordeel dat inderdaad sprake was van een arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad liet dat arrest in stand en kwam met een gezichtspuntencatalogus om te bepalen wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst (HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443). De arbeidsrechtelijke inkt was nog niet droog of de volgende procedure belandde bij de Hoge Raad. Is de arbeidsovereenkomst vastgesteld, dan kan er een arbeidsvoorwaarde pensioen zijn met bijbehorende pensioenkosten.
Werknemers recht op pensioen; werkgevers moeten premies betalen
Nadat werd vastgesteld dat er een arbeidsovereenkomst was, kwam de vraag of diezelfde maaltijdbezorgers als werknemers niet verplicht waren deel te nemen aan de cao en de pensioenregeling van het verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds voor beroepsgoederenvervoer over de weg. De arbeidsovereenkomst is het entreekaartje voor de pensioenregeling. Dat entreekaartje moet dan wel betaald worden door Deliveroo. De werkgever moet dan met terugwerkende kracht vanaf 2015 pensioenpremies betalen.
Verweer slaagt niet
Het verweer van Deliveroo dat maaltijdbezorging per fiets geen beroepsgoederenvervoer over de weg was, slaagde niet. Vervoer kan namelijk ook per fiets plaatsvinden. Ook de andere argumenten slaagden niet zodat er met terugwerkende kracht pensioenlasten moeten worden betaald (HR 24 november 2023, ECLI:NL:HR:2023:1622 ). Deliveroo had de bui waarschijnlijk zien hangen, want had haar activiteiten in Nederland al gestaakt. Deliveroo had eieren voor haar geld gekozen. Toch ontkwam zij niet aan de pensioenlasten met terugwerkende kracht.
Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties
Het blijft dus opletten geblazen om (schijn)zelfstandigen in te schakelen op basis van een overeenkomst van opdracht als het in werkelijkheid gaat om werknemers. Omdat dit onderscheid niet altijd duidelijk is, komt er een wetsvoorstel verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden. Tot die tijd is er de gezichtspuntencatalogus van de Hoge Raad.
Conclusie
Zelfstandigen op papier kunnen in werkelijkheid soms werknemers zijn met hoge pensioenlasten voor ‘opdrachtgevers’ die ongewild werkgever zijn. Dat is zo wanneer een overeenkomst van opdracht eigenlijk een arbeidsovereenkomst is. Dat werkgeverschap kan leiden tot aansluiting met terugwerkende kracht bij een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds. Dan kunnen de werknemers pensioen claimen bij het pensioenfonds, dat de pensioenlasten dan in rekening brengt bij de werkgever.
Prof. mr. drs. Mark Heemskerk EPP CFP ©, hoogleraar pensioenrecht Radboud Universiteit Nijmegen, advocaat-partner bij Held advocaten en raadsheer-plaatsvervanger in het Hof Den Bosch.
Deze bijdrage is eerder gepubliceerd op Pensioen Vanmorgen. Met Pensioen Vanmorgen onderbouw je jouw pensioenkennis. Je volgt relevante ontwikkelingen en krijgt nieuwe inzichten door zowel korte als beschouwelijke artikelen. Abonneer je op Pensioen Vanmorgen en ontvang alle ins en outs over pensioenen voor een goed onderbouwd pensioenadvies.
