Slecht ingerichte werkplekken kunnen leiden tot gezondheidsklachten en ongevallen. De werkgever moet voor zijn werknemers zorgen voor goede en veilige arbeidsomstandigheden, zo is in de Arbowet en het Burgerlijk Wetboek geregeld (art. 7:658 BW).
Arbowet
De zorgplicht van de werkgever is in de Arbowet verder uitgewerkt. In artikel 3 van de Arbowet bepaald dat de werkgever zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers inzake alle met de arbeid verbonden aspecten.
De werkgever moet daarbij een beleid voeren waarbij hij er onder meer op moet letten dat de inrichting van de arbeidsplaatsen zoveel als redelijkerwijs kan worden gevergd, aan de persoonlijke eigenschappen van werknemers moet worden aangepast.
Arbobesluit
De Arbowet is uitgewerkt in het Arbobesluit. In hoofdstuk 3 van het Arbobesluit zijn regels gesteld
aan de inrichting van arbeidsplaatsen.
Arbeidsplaatsen
Arbeidsplaatsen moeten zodanig worden ontworpen, gebouwd, uitgerust, in bedrijf gesteld, gebruikt en onderhouden, dat gevaar voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers zoveel mogelijk is voorkomen (artikel 3.2).
Risico-inventarisatie en -evaluatie
De inrichting van een werkplek, ook in een kantooromgeving, maakt deel uit van de arbeidsomstandigheden en van de RI&E.
Elke werkgever is verplicht om samen met werknemers te zorgen voor goede arbeidsomstandigheden en zich daarbij te laten ondersteunen door arbodeskundigen op basis van de Arbowet. De werkgever legt in een risico-inventarisatie en evaluatie vast welke risico’s het werk met zich meebrengt en wat de te nemen maatregelen zijn om deze risico’s te voorkomen of beperken.
Gezonde inrichting
Bedrijven kunnen zich laten adviseren door arbodeskundigen bij de gezonde inrichting van de werkplek. Er zijn verschillende mogelijkheden om een gezonde inrichting van de werkplek te realiseren. De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde geeft bijvoorbeeld verschillende adviezen waarmee de kantooromgeving kan worden verbeterd voor concentratiewerk.
Wanneer er voor werknemers ongezonde arbeidsomstandigheden ontstaan zoals hinderlijk geluid, zal een werkgever in overleg met zijn werknemers moeten zorgen voor een gezonde werkplek en organisatie van het werk zoveel als redelijkerwijs kan worden gevergd. Werkgevers en werknemers kunnen zich hierbij laten adviseren door arbodeskundigen.
Inspectie SZW
De Inspectie SZW houdt risicogericht en programmatisch toezicht op de Arbowet op basis van haar
inspectiebrede risicoanalyse. Daarnaast geeft de Inspectie SZW zo snel mogelijk gehoor aan
klachten en signalen van een ondernemingsraad, personeelsvertegenwoordiging of vakbond of aan
signalen van arboprofessionals.
Kantoortuin
Volgens een enquête van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde gaf
een grote meerderheid onder de 90 deelnemende bedrijfsartsen aan dat zij werknemers zien die
het werken in een kantoortuin noemen als één van de verzuimredenen.
De staatssecretaris heeft geen inzicht in de beweegredenen van bedrijven om kantoortuinen in te stellen. Dat zouden niet alleen financiële overwegingen kunnen zijn, maar bijvoorbeeld ook de
aanpassing van de inrichting van kantoren op nieuwe werkprocessen kan een rol spelen. Aan het creëren van open ruimtes wordt een aantal voordelen toegedicht, zoals het stimuleren van samenwerking, innovatie en integraal werken.
Op basis van de gegevens die Van Ark heeft, kan zij geen conclusies trekken over de effecten.
Werkplek
Een werkplek moet voldoen aan de eisen die de Arbowet daaraan stelt. De werkgever is verplicht daar op een goede manier invulling aan te geven.
Werkplekken moeten zo ontworpen zijn dat ze de veiligheid, de gezondheid, het comfort en het
doeltreffend functioneren van mensen bevorderen. Daarbij moet rekening gehouden worden met
de persoonlijke eigenschappen van werknemers. Arbeidsomstandigheden, waaronder de inrichting
van werkplekken, zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Het
is belangrijk dat werkgevers en werknemers daarover het gesprek voeren.
Ondernemingsraad
In artikel 12 van de Arbowet is bepaald dat de werkgever met de ondernemingsraad (OR) of
personeelsvertegenwoordiging – of bij ontbreken daarvan, de individuele belanghebbende
werknemers – overleg voert over het arbobeleid en de uitvoering daarvan.
Tot het arbobeleid hoort ook het in acht nemen van de inrichting van de arbeidsplaatsen. Daarnaast ligt er een taak voor de OR bij het invoeren van een nieuwe werkwijze – zoals het nieuwe werken – om de werkgever te adviseren. Dit is een wettelijke taak.
Als er concrete afspraken op het gebied van arbeidsomstandigheden worden gemaakt die voor medewerkers bindend zijn, geldt instemmingsrecht voor de OR. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het opzetten en uitvoeren van een risico-inventarisatie en –evaluatie en plan van aanpak.
NEN-normen
De arbeidsomstandighedenregelgeving bevat doelvoorschriften en geen concrete normen met
betrekking tot concentratiewerkplekken in kantoortuinen. Het is aan arbodeskundigen om binnen
die wettelijke kaders werkgevers en werknemers te adviseren bij een gezonde inrichting van de
werkplek die toegesneden is op de situatie en het werk van de organisatie.
Om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen kunnen NEN norm 1824, NEN-EN-ISO norm 3382-
3 en de NEN-richtlijn NPR 3438 worden gebruikt. Het instituut NEN stelt deze normen op wanneer
partijen hiertoe opdracht geven.
Herziening NEN 1824
In november 2019 heeft NEN een informatiebijeenkomst georganiseerd over de nationale norm NEN 1824 ‘Oppervlakte van kantoorwerkplekken’. Met de aanwezigen is besproken of deze norm toe is aan
een herziening. De conclusie was dat dit het geval is. De werkomstandigheden in een kantoortuin vragen extra aandacht. NEN roept belanghebbenden op om mee te werken aan de herziening van de norm.
Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden
Staatssecretaris Van Ark wil meer zicht krijgen op de situatie in Nederland en is bereid tot nader onderzoek. Daarom zal zij de mogelijke effecten op gezondheid en welzijn van het werken in kantoortuinen gaan monitoren via de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden. Dit thema wordt meegenomen in de eerstvolgende vragenlijsten.
