De kantonrechter moet zich in deze casus buigen over de vraag of een werkneemster van Uber recht heeft op een bedrag van bijna € 95.000 bruto aan overwerkvergoeding en schadevergoeding wegens burn-outklachten.
De werkneemster eist een vordering voor verklaring uit recht dat:
- uit hoofde van haar dienstverband bij Uber structureel en substantieel overwerk heeft verricht als gevolg waarvan Uber aan haar loon verschuldigd is;
- Uber aansprakelijk is voor de door haar geleden materiële en immateriële schade als gevolg van de gezondheidsklachten, met veroordeling tot schadevergoeding.
En daarnaast een betaling van € 94.281,62 bruto inclusief vakantietoeslag aan gewerkte maar onbetaalde overuren.
Argumenten werkneemster
De werkneemster stelt dat Uber niet heeft voldaan aan haar verplichtingen jegens haar uit hoofde van de tussen partijen gesloten arbeidsovereenkomst en op grond van de Arbeidstijden- en Arbeidsomstandighedenwet. Daartoe stelt de vrouw dat ze structureel en stelselmatig heeft overgewerkt, zowel vóór als na werktijd en in de weekenden.
Noodzaak tot overwerk
Uber heeft nooit de expliciete opdracht gegeven tot overwerk, maar de diverse leidinggevenden gaven impliciet de opdracht tot overwerk door haar te overladen met werk. Uber beoordeelt haar werknemers op basis van resultaten. De resultaatsnormen liggen echter zo hoog, dat je als werknemer deze normen nooit binnen de normale werktijden kunt behalen. Hierin ligt de opdracht en noodzaak tot overwerk besloten. Uber was van dit overwerk op de hoogte, zodat er van moet worden uitgegaan dat Uber met het overwerk heeft ingestemd, aldus de vrouw. Zij had geen leidinggevende functie. Zij werd conform de functie betaald, maar structureel overwerk was geen onderdeel van haar loon.
3478 overuren
De werkneemster stelt dat zij 3478 uren heeft overgewerkt. Als bewijs voor haar overwerk heeft zij de eerste en laatste e-mails per werkdag over de periode 3 december 2014 tot en met 23 december 2016 overgelegd, die volgens haar zijn te vergelijken met een in- en uitklokmoment.
Hoge werkdruk
Door de enorm hoge werkdruk en de veeleisende sfeer bij Uber heeft de vrouw zich in december 2016 ziek moeten melden en ontslag moeten nemen. Haar gezondheidsklachten waren al in februari 2015 begonnen. Zij heeft door de hoge werkdruk een miskraam, ernstige nek-schouderklachten en een burn-out gekregen en is nog steeds arbeidsongeschikt.
Zorgplicht geschonden
Omdat Uber haar zorgplicht ten opzichte van de werkneemster heeft geschonden is Uber aansprakelijk voor haar gezondheidsklachten. Deze zijn het gevolg van de stress die zij bij Uber heeft ervaren, aldus de vrouw. De werkomstandigheden waren voor haar ziekmakend.
De immateriële schade bestaat uit het missen van arbeids- en levensvreugde en het ontwikkelen van een angststoornis, die eruit bestaat dat ze bang is dat ze bij een volgende werkgever weer een burn-out krijgt.
Argumenten werkgever
Uber voert verweer tegen die vordering. Deze is volgens haar onredelijk en ongegrond.
Overwerk hoorde er af en toe bij, mits redelijkerwijs noodzakelijk, zoals in de arbeidsovereenkomst is overeengekomen. Daarmee is ook bij de bepaling van de hoogte van het salaris rekening gehouden. Naast haar salaris ontving de vrouw een bonus en – onder meer – vergoeding voor de sportschool, zorgverzekering, telefoon, reiskosten, internet en Uber credits.
Nooit om overurenvergoeding gevraagd
Tijdens haar dienstverband heeft de vrouw nooit om vergoeding van overuren gevraagd, aldus Uber, ook niet op het moment van opzegging. Ze heeft wel eens intern aangegeven dat ze hard werkte, maar nooit dat dit een probleem was of dat ze die uren uitbetaald wilde hebben.
Geen structureel overwerk
Uber ontkent niet dat de werkneemster hard heeft gewerkt, ook buiten kantooruren. Uber betwist wel dat het gaat om structureel overwerk. Uber vindt dat de vrouw geen bewijs heeft geleverd van haar overuren.
Op eigen initiatief
Uber heeft de werkneemster niet verzocht om e-mails te lezen voor en na kantoortijden. Zij heeft dat blijkbaar op eigen initiatief gedaan. De vrouw had aan de bel moeten trekken bij Uber, zodat daarover een gesprek had kunnen worden gevoerd. Dat is niet gebeurd.
Geen causaal verband
Verder voert Uber aan dat de gezondheidsklachten van de werkneemster niet voldoende kunnen worden vastgesteld en dat zij geen causaal verband tussen de gezondheidsklachten en de werkomstandigheden bij Uber heeft aangetoond. Bovendien heeft Uber voldaan aan haar zorgplicht. De vrouw heeft zich tijdens haar dienstverband nooit ziek gemeld dan wel aan de bel getrokken bij haar manager of HR over gezondheidsklachten die gerelateerd zouden zijn aan haar werk of overwerk.
Van enige (materiële en immateriële) schade is niet gebleken. De vrouw heeft immers aansluitend werk gevonden.
Oordeel kantonrechter
Kan de vrouw aanspraak maken op een vergoeding voor de door haar gestelde overuren?
In de arbeidsovereenkomst zijn bepalingen over overwerk opgenomen. Daaruit leidt de kantonrechter af dat partijen zijn overeengekomen dat incidenteel meer werken dan de overeengekomen arbeidsuren, in het geval dat dit noodzakelijk is voor de juiste uitvoering van het werk, niet leidt tot betaling van een extra vergoeding.
Als achterliggende reden heeft Uber aangegeven dat deze bepaling in de arbeidsovereenkomst is opgenomen vanwege de (senior)functie van de werkneemster met veel verantwoordelijkheden, haar salarisniveau, haar flexibele werktijden en de additionele vergoedingen die zij ontving, zodat onder omstandigheden een extra inzet kon worden gevraagd waar geen extra beloning tegenover stond.
Uitgangspunt is dat van werkneemster mocht worden verlangd dat zij enig overwerk zonder vergoeding zou uitvoeren.
Opdracht tot overwerk?
Heeft Uber opdracht gegeven tot het door de vrouw gestelde overwerk? Daarbij moet worden aangenomen dat een dergelijke opdracht niet alleen expliciet maar ook impliciet kan zijn verstrekt en dat overwerk van de werknemer op diens eigen initiatief in principe geen aanspraak geeft op een extra beloning.
Volgens de kantonrechter is niet gebleken dat Uber expliciet opdracht tot het gestelde overwerk heeft gegeven.
Perfectionistisch en hardwerkend
Uit de stukken komt een beeld van werkneemster naar voren van een overgekwalificeerde, perfectionistische, zeer hard werkende en loyale teamplayer, die zeer werd gewaardeerd en die veel meer uren werkte dan waarvoor zij was aangenomen. Exemplarisch is dat werkneemster zelfs op haar ziekbed in het ziekenhuis nog aan het werk was.
Geen aanspraak op uitbetaling overuren
De kantonrechter concludeert dat het op de weg van de werkneemster had gelegen haar werk beter in te delen en overwerk te voorkomen. Gelet op haar positie mocht dit van haar worden verwacht.
Als zij toch structureel overwerk niet kon voorkomen, had zij dit nadrukkelijk en tijdig met Uber moeten bespreken om hierover zo nodig aanvullende afspraken te maken, zoals over de wijze van afbakening c.q. vermindering van haar werkzaamheden of de vergoeding die zij voor haar overwerk redelijk vond. Dan had Uber maatregelen kunnen treffen waardoor de daarmee gemoeide kosten zouden kunnen worden beheerst. Niet gebleken is dat zij dit heeft gedaan.
De vrouw kan geen aanspraak maken op uitbetaling van overuren.
Zorgplicht
In geschil is of Uber jegens de vrouw aansprakelijk is voor de schade die zij stelt in de uitoefening van haar werkzaamheden te hebben geleden (en nog lijdt).
Op grond van artikel 7:658 lid 2 BW is de werkgever jegens de werknemer aansprakelijk voor de schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt, tenzij de werkgever aantoont dat hij de in artikel 7:658 lid 1 BW genoemde verplichtingen is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Artikel 7:658 lid 1 BW behelst een zorgplicht voor de werkgever.
Het volgende moet worden nagegaan:
- is sprake van causaal verband tussen werk en uitval, ofwel: is het (psychisch en/of fysiek) letsel van de vrouw opgelopen in de uitoefening van de werkzaamheden?
- zo ja, heeft Uber als werkgever aan haar zorgplicht voldaan?
- heeft het letsel, opgelopen in de uitoefening van de werkzaamheden, tot schade geleid en zo ja, tot welke?
De kantonrechter oordeelt dat de werkneemster niet voldoende heeft onderbouwd dat haar lichamelijke en psychische klachten het gevolg zijn van het uitoefenen van haar functie bij Uber.
Ook heeft zij niet aannemelijk gemaakt dat de arbeidsomstandigheden bij Uber zodanig waren dat naar objectieve maatstaven bij de vrouw sprake was van een (geestelijke) overbelasting die door toedoen van Uber is veroorzaakt, of dat Uber op grond van signalen van de werkneemster of van derden begreep of moest begrijpen dat het werk voor haar te zwaar of onmogelijk was geworden.
De conclusie is dat Uber niet tekort is geschoten in de nakoming van de in artikel 7:685 lid 1 BW genoemde verplichtingen.
Goed werkgever
De werkneemster heeft haar vorderingen eveneens gegrond op artikel 7:611 BW.
Nu Uber niet tekortgeschoten is in de nakoming van de in artikel 7:658 lid 1 BW genoemde verplichtingen is er geen plaats voor een op ‘gebruik en billijkheid’ dan wel op goed werkgeverschap in het algemeen rustende verplichting om aan de vrouw een schadevergoeding of tegemoetkoming te betalen.
De vorderingen van de vrouw worden afgewezen.
Uitspraak Rechtbank Amsterdam, 24 januari 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:372
