Een werkgever belt: “Onze werkneemster is zwanger, wat zijn onze verplichtingen?” Of: “Mag ik een zwangere werkneemster ontslaan als het werk niet goed gaat?” Dit soort vragen komt vaak voor en het verkeerde antwoord kan veel geld kosten.
In dit artikel leggen we uit wat de rechten en plichten zijn bij zwangerschapsverlof, hoe de WAZO-uitkering werkt, wanneer ontslagbescherming geldt en waar het in de praktijk het vaakst misgaat, zodat je de werkgever tijdig en juist kunt adviseren.
Waarom is dit belangrijk om te weten?
Als adviseur van de werkgever ben je vaak nauw betrokken bij de personeels- en loonadministratie. Wanneer een klant vraagt wat de verplichtingen zijn bij zwangerschap, is het belangrijk dat je weet welke rechten de werkneemster heeft en wat de werkgever moet regelen.
Kiest de werkgever de verkeerde aanpak, dan kan de rechter oordelen dat de werkneemster recht heeft op volledige loondoorbetaling, schadevergoeding of zelfs herstel van de arbeidsovereenkomst. Door de regels te kennen, kun je de werkgever op het juiste moment waarschuwen en doorverwijzen.
Wat is zwangerschapsverlof?
Zwangerschapsverlof is een wettelijk recht voor zwangere werkneemsters, vastgelegd in de Wet arbeid en zorg (WAZO). Het verlof bestaat uit twee delen: zwangerschapsverlof vóór de bevalling en bevallingsverlof ná de bevalling.
De totale duur
In totaal heeft een zwangere werkneemster recht op minimaal 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof:
- 4 tot 6 weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum (zwangerschapsverlof);
- minimaal 10 weken ná de bevalling (bevallingsverlof).
Het zwangerschapsverlof begint uiterlijk 4 weken voor de vermoedelijke bevallingsdatum, maar de werkneemster mag ervoor kiezen om het verlof al 6 weken van tevoren te laten starten.
Bij een meerlingzwangerschap (bijvoorbeeld een tweeling) mag het zwangerschapsverlof zelfs 10 weken voor de bevalling ingaan.
Verlenging bij ziekenhuisopname
Als het kind tijdens het bevallingsverlof in het ziekenhuis wordt opgenomen, kan het verlof worden verlengd met maximaal 10 weken. Dit geeft de moeder de mogelijkheid om meer tijd met haar kind door te brengen zodra het kind naar huis mag.
WAZO-uitkering: wat moet de werkgever weten?
Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof heeft de werkneemster recht op een uitkering via de WAZO. Deze uitkering verzorgt het UWV en bedraagt 100% van het dagloon, tot het maximumdagloon.
Maximumdagloon 2026
In 2026 bedraagt het maximumdagloon €304,25 per dag. Dit betekent dat de uitkering voor werkneemsters met een hoger loon wordt afgetopt op dit bedrag. Werkgevers kunnen ervoor kiezen om bovenwettelijk door te betalen als dit is vastgelegd in de cao of arbeidsovereenkomst.
Wie betaalt de uitkering?
De WAZO-uitkering wordt door het UWV betaald. De werkneemster vraagt de uitkering zelf aan bij het UWV, maar jouw klant moet tijdig de benodigde gegevens aanleveren. Zorg ervoor dat de loongegevens correct en actueel zijn, zodat de uitkering zonder problemen kan worden toegekend.
Ontslagbescherming tijdens zwangerschap
Een van de belangrijkste rechten van een zwangere werkneemster is de ontslagbescherming. De werkgever mag de arbeidsovereenkomst niet opzeggen tijdens de zwangerschap, het zwangerschaps- en bevallingsverlof, en gedurende zes weken na werkhervatting na het bevallingsverlof.
Wanneer geldt de bescherming?
De ontslagbescherming geldt vanaf het moment dat de werkgever op de hoogte is van de zwangerschap. De werkgever kan een verklaring van een arts of verloskundige verlangen om de zwangerschap te staven. De bescherming geldt ook bij ziekte die voortvloeit uit de zwangerschap of bevalling.
Uitzonderingen
Er zijn enkele uitzonderingen op het opzegverbod. Ontslag tijdens zwangerschap is mogelijk bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkneemster, of wanneer het bedrijf volledig wordt beëindigd. In deze gevallen moet de werkgever wel toestemming vragen aan het UWV of een ontbinding aanvragen bij de kantonrechter.
Ziekte tijdens zwangerschap
Wat gebeurt er als een werkneemster ziek wordt tijdens haar zwangerschap? Het antwoord hangt af van wanneer de ziekte optreedt en of deze gerelateerd is aan de zwangerschap.
Ziekte vóór het zwangerschapsverlof
Als een werkneemster ziek wordt door haar zwangerschap voordat het zwangerschapsverlof is ingegaan, gelden de reguliere regels voor ziekteverlof. Dit betekent dat de werkgever verplicht is om het loon door te betalen gedurende de eerste twee ziektejaren.
Een belangrijk punt: ziekteperiodes die verband houden met zwangerschap of bevalling worden niet meegerekend in de maximale termijn van twee jaar voor loondoorbetaling. Dit betekent dat zwangerschapgerelateerde ziekte geen invloed heeft op de 104-wekentermijn voor andere ziektes.
Rechten en plichten van de werkgever
Als werkgever heeft de werkgever een aantal verplichtingen zodra een werkneemster haar zwangerschap meldt. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet.
Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
De werkgever moet beoordelen of de werkzaamheden van de zwangere werkneemster risico’s met zich meebrengen voor haar of het ongeboren kind. Denk aan risico’s zoals:
- zwaar fysiek werk (tillen, bukken, lang staan);
- blootstelling aan gevaarlijke stoffen;
- lange of onregelmatige werktijden;
- hoge werkdruk of stress;
- aanpassing werkplek en taken.
Als er risico’s zijn, moet de werkgever de werkplek, werktijden of taken aanpassen. Dit kan betekenen dat de werkneemster minder uren werkt, andere taken krijgt of dat haar werkplek ergonomisch wordt aangepast. Als aanpassing niet mogelijk is, moet de werkgever de werkneemster vrijstellen van werk, met behoud van loon.
Vakantieopbouw tijdens verlof
Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof blijft de werkneemster vakantiedagen opbouwen. Deze periodes worden beschouwd als arbeidstijd in het kader van vakantieopbouw.
Partnerverlof: wat mag de partner opnemen?
Naast het zwangerschapsverlof voor de moeder, heeft ook de partner recht op verlof rondom de geboorte van het kind:
- één week kraamverlof direct rondom de geboorte, met behoud van loon (moet worden opgenomen binnen vier weken na de bevalling);
- maximaal vijf keer de arbeidsduur per week aanvullend geboorteverlof (bijvoorbeeld bij fulltime: 5 x 40 = 200 uur), met 70% loonuitkering via het UWV (binnen zes maanden na geboorte).
Terugkeer na zwangerschapsverlof
Na afloop van het bevallingsverlof heeft de werkneemster recht op terugkeer in haar oorspronkelijke functie of een gelijkwaardige functie onder niet minder gunstige voorwaarden. De werkgever mag de werkneemster niet benadelen vanwege het feit dat zij zwangerschapsverlof heeft opgenomen.
Wat als de functie is verdwenen?
In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, kan het voorkomen dat de functie van de werkneemster tijdens het verlof is komen te vervallen. In dat geval moet de werkgever een passende vervangende functie aanbieden. Lukt dit niet? Dan gelden de normale regels voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen.
Snel en betrouwbaar antwoord op arbeidsrechtelijke vragen?
Wil je direct weten wat de rechten en plichten zijn bij zwangerschap van een werkneemster of heb je andere arbeidsrechtelijke vragen? Op 30 april om 10:00 uur geven we een webinar over hoe jij AI kunt inzetten om snel en betrouwbaar antwoord te verkrijgen op arbeidsrechtelijke vragen.
We laten zien hoe jij met Pascal-AI arbeidsrechtelijke vragen kunt beantwoorden, casussen kunt behandelen of brieven & overeenkomsten kunt opstellen op basis van wetgeving en de geldende cao. Zo kun jij arbeidsrechtelijke vragen van jouw klanten altijd snel en juridisch juist behandelen.
