Nederland beschikt over één van de sterkste pensioenstelsels ter wereld. In 2025 stond het Nederlandse pensioenstelsel opnieuw bovenaan in internationale vergelijkingen (Mercer CFA Institute Global Pension Index 2025). De deelname is daarnaast hoog: eind 2023 bouwde ongeveer 90% van de werknemers pensioen op via de werkgever. Toch bestaan er binnen dat sterke stelsel duidelijke verschillen. Vrouwen hebben gemiddeld een lager aanvullend pensioen dan mannen.
Uit het onderzoek IBO Pensioenopbouw in balans, blijkt dat vrouwen gemiddeld minder pensioen opbouwen en vaker een financieel kwetsbare positie hebben op latere leeftijd. De belangrijkste reden hiervoor is verschil in arbeidsduur.
In deeltijd werken
Circa 65% van de werkende vrouwen werkt in deeltijd, tegenover een aanzienlijk lager percentage mannen, zo blijkt uit cijfers van het CBS. De verschillen nemen vaak toe zodra stellen kinderen krijgen. Waar mannen hun arbeidsduur meestal gelijk houden, verminderen vrouwen relatief vaak hun aantal uren.
Minder werken, minder pensioenopbouw
Aangezien het pensioen via de werkgever direct is gekoppeld aan het salaris, leidt minder werken automatisch tot een lagere pensioenopbouw. Minder uren betekent minder premie-inleg en uiteindelijk een lager pensioen. Daarnaast verdienen vrouwen gemiddeld minder en zijn zij minder vaak vertegenwoordigd in hogere functies.
Ook loopbaanonderbrekingen vanwege zorg voor kinderen of mantelzorg komen vaker bij vrouwen voor. Deze factoren versterken elkaar en werken door in (de opbouw van) het pensioenvermogen.
Zolang het gebruikelijk blijft dat vrouwen vaker hun arbeidsduur aanpassen en mannen minder snel de zorgtaken op zich nemen, blijven verschillen in pensioenopbouw bestaan. Tegelijkertijd is het essentieel dat werknemers goed worden geïnformeerd over de financiële gevolgen van keuzes rond arbeidsduur en verlof, juist omdat de impact ervan op pensioen zich pas decennia later openbaart.
Premie-inleg belangrijker
Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel wordt het moment van premie-inleg nog belangrijker. Premies die vroeg in de loopbaan zijn ingelegd, hebben meer tijd om rendement op te leveren. Minder werken in de eerste werkzame jaren kan hierdoor relatief grote gevolgen hebben voor het uiteindelijke pensioen.
Hoe groot dat effect uiteindelijk is, hangt ook af van de afspraken binnen sectoren en ondernemingen. Pensioen is onderdeel van de arbeidsvoorwaarden en de manier waarop pensioenopbouw tijdens betaald en onbetaald verlof is geregeld, verschilt per cao en per pensioenregeling.
Scheiding
Ook bij scheiding speelt pensioen een rol. Op grond van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding wordt het tijdens huwelijk of geregistreerd partnerschap opgebouwde ouderdomspensioen gelijk verdeeld tussen beide partners. Deze wettelijke regeling geldt niet automatisch voor ongehuwd samenwonenden. Dat is van belang, omdat ongeveer een derde van de huwelijken eindigt in een scheiding en ook veel samenwoonrelaties worden beëindigd. Voor partners die minder hebben gewerkt en geen formele relatievorm hebben gekozen, kan dit aanzienlijke financiële gevolgen hebben.
Bron: AWVN
