Verschillende ontwikkelingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt, nu en in de toekomst, hebben impact op de pensioenopbouw. De gevolgen hiervan zijn in beeld gebracht in een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) over de pensioenopbouw dat door het kabinet naar de Tweede Kamer is gestuurd.
De overheid wil met een goed pensioenstelsel armoede onder ouderen voorkomen en ervoor zorgen dat mensen na hun pensioen hun levensstandaard kunnen behouden. Daarvoor zijn een gelijk speelveld, een houdbaar pensioenstelsel en macro-economische stabiliteit nodig.
Uit het IBO blijkt dat het Nederlandse pensioenstelsel effectief is. Onder de mensen die hun hele leven in Nederland wonen, komt na pensionering weinig armoede voor. De meerderheid weet na pensionering de levensstandaard te behouden.
Conclusies
Conclusies van het onderzoek:
- Het huidig pensioenstelsel is effectief in het voorkomen van armoede voor mensen die gedurende hun levensloop in Nederland wonen.
- Mensen met een onzekere positie op de arbeidsmarkt lukt het vaker niet om na hun pensioen de levensstandaard te behouden.
- Verschillende typen werkenden sparen op verschillende manieren voor hun pensioen, dit zorgt voor een ongelijk speelveld.
- De fiscale facilitering maakt het voor veel werkenden mogelijk om te sparen voor een goed pensioen, tegelijkertijd is er een risico op overstimulering voor groepen die al veel hebben.
Geen ingrijpende wijzigingen, maar wel…
Het IBO adviseert het kabinet nu geen ingrijpende wijzigingen in het pensioenstelsel aan te brengen en doet vijf aanbevelingen:
- Voer maatregelen in op verschillende beleidsterreinen, zoals maatregelen uit het arbeidsmarktpakket, de Wet toekomst pensioenen en maatregelen rond de arbeidsmarkt.
- Monitor de pensioensituatie van bepaalde groepen nauwlettend. Wanneer bepaalde groepen langdurig te weinig pensioen opbouwen, kunnen de gevolgen groot zijn.
- Laat het overheidsbeleid op pensioenen beter aansluiten op de belevingswereld van burgers en beleidsmakers. Voer vervolgonderzoek uit om toekomstig pensioenbeleid te richten op nettovervangingsratio’s in plaats van bruto vervangingsratio’s.
- Vereenvoudig het pensioenstelsel en beperk het aantal regelingen voor groepen die relatief veel pensioen opbouwen. Schaf daarom het nettopensioen en de de nettolijfrente af.
- Start met betere informatievoorziening over pensioen. De betere informatievoorziening bestaat uit het inzichtelijk maken van de werkgeversbijdrage op de loonstrook en het informeren van ondernemers via KvK over het pensioen.
Achtergrond/opbouw onderzoek
In dit IBO onderzochten ambtenaren van verschillende ministeries op onafhankelijke wijze of de pensioenopbouw in balans is. Daarnaast werkten zij beleidsopties uit die de balans kunnen verbeteren.
In het IBO is voor het eerst inzichtelijk gemaakt wat de verwachte pensioenopbouw is van alle huishoudens in Nederland en welke groepen relatief veel en relatief weinig pensioen opbouwen. Daarnaast is inzichtelijk gemaakt wat het effect is van wel of niet pensioensparen op de belastingdruk van huishoudens. Tot slot is voor het eerst een ambtelijke analyse uitgevoerd naar een pensioenplicht en de verschillende manieren waarop dit vormgegeven kan worden.
Het kabinet stuurt later een uitgebreide reactie op dit rapport naar de Kamer.
