Dat laat minister Koolmees weten in antwoord op Kamervragen over de 4e incidentele suppletoire begroting SZW voor het steun- en herstelpakket. De minister gaat daar onder meer in op de NOW.
Zo heeft de Tweede Kamer bijvoorbeeld recent een brief van de minister over het accountantsprotocol ontvangen.
Streven is het loket in oktober te openen. Zodra daar meer over duidelijk is starten het ministerie en SZW en UWV de voorlichting aan werkgevers.
Ten aanzien van de vaststelling van NOW 2 is het streven het loket te openen in februari 2021, al is dat met meer onzekerheden omgeven omdat zich nog onverwachte zaken kunnen voordoen bij de uitvoering van NOW 3.
Misbruik voorkomen
Om misbruik en oneigenlijk gebruik bij NOW zoveel mogelijk te voorkomen voert UWV controles uit. Zo wordt bijvoorbeeld controle uitgevoerd op een bestaand bankrekeningnummer en loonheffingsnummer van de aanvrager door een gegevensuitwisseling met de Belastingdienst. Ook heeft UWV voordat de NOW gepubliceerd werd de loongegevens over januari 2020 vastgelegd. Verder zijn accountantsverklaringen en derdenverklaringen een belangrijk onderdeel van het vaststellingsproces met het oog op het kunnen vaststellen van de rechtmatigheid van de NOW-subsidie en daarbij het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik.
Om fraude en misbruik ten aanzien van de NOW effectief te kunnen bestrijden is een samenwerkingsverband opgezet tussen UWV, Belastingdienst, Inspectie SZW en FIOD.
Tabel 3: Voorlopige stand van zaken NOW, stand 11 september 2020
| NOW 1 (maart-mei) | NOW 2 (juni-augustus) | |
| Aanvragen | 148.335 | 65.203 |
| Toekenningen | 139.399 | 63.088 |
| Afwijzingen | 8.963 | 2.041 |
| Werknemers | 2.653.041 | 1.332.904 |
Niet geautomatiseerd beoordeeld
Werkgevers die gedurende het aanvraagproces bij UWV niet geautomatiseerd beoordeeld kunnen
worden, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van stukken in de aanvraag, worden door UWV
proactief benaderd. Daarbij wordt gekeken naar wat nog nodig is om de aanvraag compleet te
maken.
Als in het verdere proces blijkt dat de werkgever niet in aanmerking komt voor de NOW volgens de
geautomatiseerde processen, zal UWV een afwijzend beschikken op de aanvraag. In dat geval kan
de werkgever in bezwaar gaan bij UWV tegen de beschikking, en zal in deze procedure gekeken
worden of wellicht sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor toch recht zou kunnen
bestaan op een NOW-subsidie.
Niet in polisadministratie, geen NOW
De NOW is een eenvoudige, robuuste regeling die wordt uitgevoerd op basis van gegevens in de
polisadministratie. In de polisadministratie staan de loongegevens van alle werknemers in Nederland. Mensen waarvoor er geen sociale premies worden betaald staan niet in de polisadministratie. Organisaties kunnen voor deze mensen dus geen NOW-subsidie ontvangen. Gegeven de systematiek van de NOW is dat niet op te lossen.
Nieuwe lockdown
Er zijn geen vooraf vastgestelde weegmomenten in de regeling opgenomen, maar mocht er een
nieuwe lockdown nodig zijn dan zal vanzelfsprekend per direct worden bezien of verruiming van de
NOW noodzakelijk is. Aanpassen van de NOW kan overigens niet gedurende een subsidietijdvak
door een percentage op te hogen, dit vereist aanpassing van de systemen bij UWV.
Bij een eventuele nieuwe lockdown is het uitvoeringstechnisch mogelijk om, rekening houdend met de tijd die benodigd is voor het aanpassen van de systemen, UWV te vragen de systemen aan te passen
en een nieuwe regeling open te zetten die beter aansluit bij de nieuwe situatie.
Payroll- en uitzendkrachten
Payroll- en uitzendkrachten tellen niet mee in de loonsom van het bedrijf waar ze de werkzaamheden
verrichten. Maar hun eigen werkgever kan wel voor hen NOW aanvragen. Hierbij wordt geadviseerd dat het payrollbedrijf hierover afspraken maakt met de inlener.
(Collectief) ontslag
Er zijn geen cijfers bekend over hoeveel werkgevers die gebruikmaken van de NOW ook (collectief)
ontslag hebben aangevraagd voor een deel van hun werknemers. In het vaststellingsproces van de
NOW zal UWV controleren of er bij bedrijven die NOW hebben aangevraagd ontslagaanvragen wegens bedrijfseconomische redenen zijn ingediend.
Als de vaststelling heeft plaatsgevonden kan vastgesteld worden hoeveel van de werkgevers de NOW heeft aangevraagd en in diezelfde periode een ontslagaanvraag wegens bedrijfseconomische redenen heeft ingediend bij UWV.
De cijfers over de koppeling tussen ontslagaanvragen en de NOW geven overigens alleen een beeld
over het aantal ontslagaanvragen wegens bedrijfseconomische redenen bij UWV. Als werkgevers
en werknemers op andere wijze afscheid van elkaar nemen, komen deze aantallen niet terug in de
ontslagcijfers die gekoppeld zijn aan de NOW.
Terugbetalen
Op 15 september hebben 1.807 werkgevers aangegeven hun aanvraag in te willen trekken. 1.375 werkgevers hebben hun voorschot volledig terugbetaald, en daarmee hun aanvraag ingetrokken. 22 werkgevers hebben de steun gedeeltelijk terugbetaald.
Hoelang bedrijven de tijd krijgen om geld terug te betalen, wordt nog besproken met UWV. Hierover volgt op korte termijn informatie.
NL leert door
Mede ter ondersteuning van de inspanningsverplichting voor werkgevers die in aanmerking komen
voor een tegemoetkoming NOW 2.0 om hun werknemers te stimuleren om aan bij- of omscholing
te doen, heeft het kabinet een flankerend tijdelijk crisispakket beschikbaar gesteld: NL leert door.
In 2020 is er in totaal 50 miljoen vrij gekomen voor enerzijds ontwikkeladviezen en anderzijds
online scholing.
Ontwikkeladviezen
Voor de ontwikkeladviezen geldt dat binnen een maand tijd het maximaal aantal registraties van
22.000 trajecten is bereikt. Dit betekent dat in ieder geval de komende tijd ruim 20.000 mensen
een kosteloze ontwikkeladviestraject (gaan) volgen. De subsidieregeling voor (online) scholing is
begin september van kracht gegaan. Met de regeling wordt tussen de 50.000-80.000 scholingstrajecten gesubsidieerd. De verwachting is dat deze winter de eerste deelnemers kunnen starten met de scholingstrajecten.
Effect NOW 1 en NOW 2
Het is moeilijk te zeggen wat het precieze effect van NOW 1 en NOW 2 op het behoud van werkgelegenheid is geweest, aangezien we niet weten wat er zonder deze regelingen zou zijn gebeurd. Een aantal signalen wijst er echter op dat deze regelingen inderdaad hebben gezorgd voor behoud van werkgelegenheid.
Zo blijkt uit een publicatie van UWV dat 79 procent van de werkgevers die hebben aangegeven geen gebruik te zullen maken van NOW 2, maar wel van NOW 1 gebruik hebben gemaakt, dat niet deed omdat het weer goed ging met het bedrijf. Voor deze bedrijven is de NOW 1 voldoende gebleken om de periode van tijdelijke vraagterugval te overbruggen en heeft de regeling daarmee waarschijnlijk banen behouden. Daarnaast onderschrijft het CPB op basis van een literatuurstudie het positieve effect op de werkgelegenheid van NOW-achtige regelingen.
Minder dan 250 werknemers
Uit informatie afkomstig van UWV over het gebruik van de NOW 1 blijkt dat 138.444 van de 139.499 toekenningen betrekking heeft op werkgevers met minder dan 250 medewerkers. Voor de NOW 2 geldt dat dit bij 62.575 van de 63.088 toekenningen het geval is. Bij beide regelingen is het grootste aandeel van de aanvragende werkgevers actief in de sectoren horeca en catering, detailhandel en overige commerciële dienstverlening.
NOW 3 – mkb-bedrijven
Welke bedrijven gebruik zullen maken van de NOW 3 is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder vanzelfsprekend de economische ontwikkelingen. Het economisch herstel hangt nauw samen met internationale ontwikkelingen en met het verloop van de pandemie. Een concrete inschatting van het aantal mkb-bedrijven dat van de NOW 3 gebruik zal maken is daarom dan ook niet te geven evenals uit welke branches de aanvragers afkomstig zullen zijn. Wel kan met enige zekerheid worden gezegd dat ook in de NOW 3 de meeste aanvragen van mkb-bedrijven zal komen.
Referentietijdvak voor bepalen omzetdaling
Het referentietijdvak voor het bepalen van de omzetdaling bij de NOW 3 wordt nog vormgegeven.
Bij de vormgeving wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de behoefte van werkgevers, goede aansluiting op het bestaande uitvoeringsproces en het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik.
De omzetdaling wordt bepaald door een meetperiode te vergelijken met de referentieperiode. Net als bij de NOW 1 en 2 zal een aanvrager bij de NOW 3 kunnen kiezen welke (aaneengesloten) maanden de meetperiode voor de omzetdaling beslaan, over een totale bandbreedte van zeven maanden. Dit geldt alleen voor nieuwe aanvragers, voor aanvragers die ook NOW2 hebben ontvangen zal de meetperiode automatisch aansluiten op de opgegeven meetperiode van de NOW2.
Voor de NOW 1 is het referentietijdvak voor het bepalen van de omzetdaling gesteld op een gemiddelde driemaandsperiode gebaseerd op de omzet in 2019. Deze wordt berekend door de totale omzet in 2019 te delen door 4.
Voor de NOW 2 is hetzelfde systeem gehanteerd als bij de NOW 1, met als enige verschil dat het een gemiddelde viermaandsperiode betreft, omdat de subsidieperiode voor de NOW 2 ook vier maanden betreft. Hiervoor wordt de totale omzet in 2019 gedeeld door 3.
Tijdvak bepalen referentieloonsom
Het tijdvak voor het bepalen van de referentieloonsom bij de NOW 3 wordt nog vormgegeven. Bij de vormgeving wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de behoefte van werkgevers, goede aansluiting op het bestaande uitvoeringsproces en het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik.
Voor de NOW 1 is het tijdvak voor het bepalen van de referentieloonsom gesteld op een januari 2020, met als terugvaloptie november 2019. Voor vierwekenverloners betreft dit het eerste aangiftetijdvak in 2020, met als terugvaloptie het twaalfde tijdvak in 2019.
Voor de NOW 2 is het tijdvak voor het bepalen van de referentieloonsom gesteld op een maart 2020, met als terugvaloptie november 2019. Voor vierwekenverloners betreft dit het derde aangiftetijdvak in 2020, met als terugvaloptie het twaalfde tijdvak in 2019.
NOW 3 – kortingen geschrapt
In de NOW 3 wordt naast het voortzetten van de steun werkgevers de mogelijkheid geboden om
als het nodig samen met werknemers de bedrijfsvoering aan te passen op de nieuwe werkelijkheid.
In de NOW 3 worden daarom de kortingen op de subsidie vanwege ontslag om bedrijfseconomische
redenen geschrapt, en wordt vrijstelling van een percentage loonsomdaling geregeld. Op welke
manier de eventuele loonsomdaling tot stand komt is aan de werkgever en zijn werknemers. Dat
kan door natuurlijk verloop, door een afspraak over (tijdelijke) loonvermindering of door ontslag.
80 procent loonkosten vergoed
Aan het aanvragen van de NOW 3 is niet de voorwaarde verbonden dat 10 procent van de subsidie moet
worden ingezet voor scholing. Het kabinet heeft er na overleg met sociale partners voor gekozen
om in de eerste tranche van de NOW 3 maximaal 80 procent van de loonkosten te vergoeden. Daarmee
is ruimte gecreëerd voor een uitgebreid aanvullend sociaal pakket met onder meer geld voor
scholing en van-werk-naar-werk trajecten. Deze middelen zijn niet gekoppeld aan een NOW-aanvraag.
Medewerkers UWV
UWV zet voor de NOW 1 en 2 in 2020 naar verwachting circa 320 fte (op jaarbasis) in. Voor de uitvoering van NOW 3 door UWV is in de vierde incidentele suppletoire begroting een reservering
getroffen. UWV zal hiervoor nog een kostenraming (inclusief benodigde capaciteitsinzet) opstellen op basis waarvan middelen worden toegekend. De opschaling voor de uitvoering van NOW gebeurt overwegend met flexibele krachten (tijdelijke medewerkers en uitzendkrachten).
Beantwoording Kamervragen over 4e incidentele suppletoire begroting SZW
