De afspraken uit het pensioenakkoord worden langs verschillende routes uitgewerkt. De drie maatregelen bedrag ineens op pensioeningangsdatum, introduceren van een drempelvrijstelling in de RVU-heffing en uitbreiding van verlofsparen volgen wel dezelfde (voorbereidings)route en moeten met dezelfde snelheid worden uitgewerkt. Daarom heeft de minister ervoor gekozen deze drie maatregelen in één wetsvoorstel op te nemen.
Voor zomer 2020
Het wetsvoorstel heeft onlangs open gestaan voor internetconsultatie. De reacties op de internetconsultatie worden verwerkt, waarna het wetsvoorstel begin 2020 voor toezicht- en uitvoeringstoetsen wordt uitgezet. De minister streeft ernaar het wetsvoorstel voor de zomer van 2020 in te dienen bij de Tweede Kamer.
1 Bedrag ineens
Steeds meer mensen willen een grotere mate van flexibiliteit hebben ten aanzien van de aanwending van hun pensioen, zodat beter kan worden aangesloten bij de eigen bestedingsbehoefte. Tegen deze achtergrond zijn in het pensioenakkoord afspraken gemaakt over de introductie van de mogelijkheid om een beperkt deel van het pensioen af te kopen.
Stapelingseffect keuzemogelijkheden
Eén van de aandachtspunten bij bedrag ineens is de combinatie van keuzemogelijkheden. Bij een combinatie van keuzemogelijkheden zou je een stapelingseffect kunnen krijgen dat ertoe kan leiden dat mensen een te laag inkomen hebben na pensionering. Dit wil Koolmees voorkomen.
Extra voorwaarde
Dit gebeurt door in het wetsvoorstel een extra voorwaarde op te nemen waardoor de deelnemer alleen gebruik mag maken van de gedeeltelijke afkoop als er geen gebruik wordt gemaakt van de hoog-laagconstructie (als de pensioenovereenkomst of – regeling deze mogelijkheid biedt). Hiermee wordt beoogd de mogelijkheid te beperken dat een deelnemer een te groot gedeelte van het opgebouwde ouderdomspensioen naar voren haalt en daarmee een te grote achteruitgang in de hoogte van de periodieke levenslange pensioenuitkering heeft.
Hoog-laagconstructie
De voorgestelde extra voorwaarde sluit aan bij het voorstel uit het SER-advies dat de mogelijkheid om een beperkt deel van het ouderdomspensioen af te laten kopen een specifieke invulling is van de hoog-laagconstructie. Daarnaast wordt met deze extra voorwaarde gewaarborgd dat de solidariteit binnen een pensioenfonds zo min mogelijk onder druk komt te staan, doordat selectie-effecten worden beperkt.
Partnerpensioen
Ook is gevraagd wat het effect is van de combinatie van keuzemogelijkheden voor het nabestaandenpensioen. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld om als voorwaarde op te nemen dat een (gewezen) deelnemer alleen gebruik mag maken van de gedeeltelijke afkoop als er geen gebruik wordt gemaakt van de hoog-laagconstructie.
Toestemming partner
Daarnaast stelt de minister voor om in de wet vast te leggen dat voor de gedeeltelijke afkoop de toestemming van de eventuele partner is vereist als de hoogte van het partnerpensioen wordt verlaagd doordat gebruik wordt gemaakt van dit keuzerecht. Dit is vaak het geval, omdat in de praktijk de hoogte van het partnerpensioen vaak is afgeleid van de hoogte van het ouderdomspensioen.
Het laten afkopen van een deel van de opgebouwde aanspraken op ouderdomspensioen leidt in dat geval daarom ook tot een verlaging van het partnerpensioen.
2 Drempelvrijstelling RVU-heffing
In het pensioenakkoord is afgesproken werkenden meer mogelijkheden te bieden om eerder te kunnen stoppen met werken. Het betreft allereerst de tijdelijke facilitering van de mogelijkheid om in sectoren en ondernemingen uittredingsregelingen te financieren waarmee werknemers de mogelijkheid krijgen om maximaal drie jaar voor de AOW-leeftijd te stoppen met werken. Dit wordt gedaan door een versoepeling van de pseudo-eindheffing op regelingen voor vervroegde uittreding (RVU-heffing) voor de periode 2021-2025.
Tijdelijke versoepeling
De tijdelijke versoepeling is bedoeld om voor de korte termijn de belasting te verlagen die werkgevers verschuldigd zijn als zij hun oudere werknemers die werkend niet de AOW-gerechtigde leeftijd kunnen bereiken, tegemoet willen komen. Hoewel de versoepeling van de RVU-heffing generiek geldt voor alle vertrekvergoedingen, is het uitgangspunt dat sprake is van wederzijdse vrijwilligheid van zowel werkgever als werknemer. Op cao-niveau kunnen hier nadere spelregels over worden afgesproken.
Drie jaar voor AOW-leeftijd
De drempelvrijstelling is voornamelijk bedoeld voor mensen die in de knel komen als ze moeten doorwerken tot de AOW-leeftijd. Concreet wordt met het wetsvoorstel beoogd mogelijk te maken dat werkgevers in de drie jaar vóór de AOW-leeftijd aan hun werknemers een bedrag kunnen meegeven dat na vermindering met de loonbelasting en premie volksverzekeringen het nettobedrag van de AOW-uitkering benadert (netto-AOW), zonder dat hierover een RVU-heffing door de werkgever is verschuldigd.
Periode 2021-2025
De vrijstelling wordt jaarlijks bijgesteld aan de hand van wijzigingen in de hoogte van de AOW-uitkering, zodat de hoogte van de vrijstelling gekoppeld blijft aan de netto-AOW van dat betreffende jaar.
De voorgestelde vrijstelling van de RVU-heffing geldt voor een periode van vijf jaar. Dit betekent dat werkgevers in de jaren 2021 tot en met 2025 tot een in de wet bepaald bedrag een van RVU-heffing vrijgestelde uitkering, bijdrage of premie kunnen toekennen aan werknemers.
3 Uitbreiding verlofsparen
Een tweede mogelijkheid om eerder te stoppen met werken ziet op extra verlofsparen per 2021. Op dit moment kunnen werknemers maximaal 50 weken fiscaal gefaciliteerd vakantieverlof en compensatieverlof opsparen. Het kabinet heeft met sociale partners afgesproken om deze fiscale grens te verhogen van 50 naar 100 weken.
Het idee hierachter is om deze extra fiscale ruimte te kunnen inzetten om vervroegd uittreden mogelijk te maken of vaker en meer verlof op te kunnen nemen. Het opgebouwde verlof kan op allerlei momenten gedurende de loopbaan (gedeeltelijk) worden opgenomen. Dit kan bijvoorbeeld benut worden in sectoren waarbij in cao’s of in individuele arbeidsovereenkomsten afspraken zijn of worden gemaakt om bij overwerk, ploegendiensten of anderszins zwaar werk compensatie (deels) via extra verlofopbouw te laten plaatsvinden zonder verplichting om dit verlof op korte termijn – op straffe van verval – op te nemen.
Kamerbrief voortgangsrapportage uitwerking pensioenakkoord
Wet bedrag ineens bij pensioen, versoepeling RVU en verlofsparen
