De webmodule beoordeling arbeidsrelaties geeft een indicatie of bepaalde werkzaamheden zich ervoor lenen door een zelfstandige te worden gedaan, of dat er gezien de feiten en omstandigheden sprake lijkt van een dienstbetrekking.
De webmodule is een hulpmiddel bij de beoordeling van arbeidsrelaties. De uitkomst van de webmodule heeft geen juridische status.
Holistische weging
De webmodule is gebaseerd op een grote hoeveelheid uitspraken en vraagt de elementen uit die belangrijk zijn om een arbeidsrelatie te kwalificeren. Daaronder vallen de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
De Hoge Raad heeft daarbij aangegeven dat deze gezichtspunten holistisch moeten worden gewogen en heeft op voorhand geen rangorde aangebracht.
Deliveroo-arrest
Voor de standaard vragenlijst uit de webmodule wordt aangegeven welke vragen betrekking hebben op de elementen uit het Deliveroo-arrest:
- De aard en duur van de werkzaamheden (vragen 1.5, 2.7, 2.8, 2.9, 2.10, 2.13, 2.17 en 2.25 in de webmodule).
- De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald (vragen 2.15, 2.22, 2.24 en 2.28 in de webmodule).
- De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht (vragen 2.14, 2.16, 2.18, 2.19, 2.20, 2.23, 2.27, 2.31 in de webmodule).
- Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren (vragen 2.11 en 2.12 in de webmodule).
- De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen tot stand is gekomen (vraag 2.1 in de webmodule).
- De wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd (vragen 2.2, 2.3 en 2.4 in de webmodule).
- De hoogte van deze beloningen (vraag 2.21 in de webmodule).
- De vraag of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt (vragen 2,26, 2.29, 2.30, 2.35 en 2.36 in de webmodule).
- Of degene die de werkzaamheden verricht zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen (vragen 2.5, 2.6, 2.32, 2.33, 2.34 in de webmodule).
Uit het overzicht blijkt dat de webmodule alle elementen uit het Deliveroo-arrest uitvraagt. Maar aangezien de vragen aan de opdrachtgever worden gesteld, worden beperkt vragen gesteld over het ondernemerschap van de werkende buiten de specifieke arbeidsrelatie om. De opdrachtgever heeft daar weinig zicht op.
Extern ondernemerschap
Ook wordt op de startpagina extra aandacht besteed aan de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest en meer specifiek het extern ondernemerschap.
De webmodule vraagt het extern ondernemerschap maar beperkt uit, omdat dit voor de opdrachtgever moeilijk te beantwoorden is. Het extern ondernemerschap van de werkende is wel één van de gezichtspunten die bij de beoordeling van de arbeidsrelatie een volwaardige rol speelt.
Geen zekerheid
Aangezien de vragen in de webmodule worden gesteld aan de opdrachtgever die de opdrachtnemer inhuurt, zien deze vragen niet op arbeidsrelaties van de opdrachtnemer met andere opdrachtgevers.
De webmodule stelt een grote diversiteit aan vragen. Met de webmodule wordt de holistische weging zo goed mogelijk benaderd. Maar de praktijk is zo divers dat een standaardinstrument zoals de webmodule nooit met alle feiten en omstandigheden van het individuele geval rekening kan houden.
Ook kan het in een individueel geval voorkomen dat een of meer indicaties in de holistische toets zwaarder of minder zwaar wegen dan in de wegingssystematiek van de webmodule. Aan de webmodule is geen zekerheid te ontlenen.
Aanpak schijnzelfstandigheid bij overheid
De Rijksoverheid spant zich in om schijnzelfstandigheid terug te brengen naar nul. In een circulaire heeft de minister van BZK de verschillende departementen opgeroepen om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, zodat wordt voldaan aan wet- en regelgeving.
In de circulaire staat dat zij hierbij gebruik kunnen maken van het huidige handhavingskader van de Belastingdienst, de webmodule of de binnen het Rijk opgestelde Leidraad aanpak schijnzelfstandigheid. De webmodule is dus een van de mogelijke hulpmiddelen bij deze beoordeling.
De Rijksbrede leidraad aanpak schijnzelfstandigheid wordt herzien op basis van de meest recente jurisprudentie. Daarbij worden de uitspraken Deliveroo en Uber als uitgangspunt gehanteerd en krijgt (extern) ondernemerschap een volwaardige rol in de beoordeling.
Door zelfstandige of werknemer?
Elke organisatie, waaronder overheidsorganisaties, die voor een bepaalde opdracht iemand wil inhuren, moet zich daarbij vooraf afvragen of de specifieke werkzaamheden en de wijze waarop deze moeten worden uitgevoerd zich ervoor lenen om door een zelfstandige te worden uitgevoerd of dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Als overduidelijk is dat er “in dienst van” de werkgevende wordt gewerkt, is voor die specifieke klus geen zelfstandige in te huren. De webmodule kan bij deze beoordeling vooraf een hulpmiddel zijn.
De uitkomst van de webmodule kan ook een aanleiding zijn om de opdracht en de wijze waarop deze moet worden uitgevoerd worden dusdanig aan te passen dat alsnog een zelfstandige kan worden ingehuurd.
Beoordeling door Belastingdienst
Voor de beoordeling van een arbeidsrelatie weegt de Belastingdienst alle feiten en omstandigheden van het geval mee. Dit blijkt ook uit de Handleiding bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken die de medewerkers van de Belastingdienst ondersteuning biedt bij de uitvoering van bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken bij opdrachtgevers waar het beoordelen van de kwalificatie van arbeidsrelaties speelt.
Geen juridische status
De huidige webmodule is een hulpmiddel bij de beoordeling van arbeidsrelaties. De uitkomst van de webmodule heeft geen juridische status.
De webmodule is ontwikkeld in samenwerking tussen het ministerie van SZW, de Belastingdienst en UWV. Hierbij is de holistische weging zo goed als mogelijk benaderd. Ook is een melding toegevoegd aan de uitkomst “geen oordeel mogelijk” om daarmee ook de recente uitspraken in Deliveroo en Uber een plek te geven in de webmodule.
Bij de minister zijn geen verdere signalen bekend over spanning tussen de webmodule en recente jurisprudentie.
