Arbovoorzieningen ter bevordering van de algemene gezondheid van werknemers zijn niet gericht vrijgesteld, maar kunnen in een specifieke individuele situatie toch kwalificeren als een verplichte arbovoorziening.
De Kennisgroep loonheffing algemeen van de Belastingdienst heeft een notitie opgesteld over de arbovrijstelling anno 2022. De notitie bestaat uit een algemene beschouwing en 9 vragen en antwoorden.
De vragen en antwoorden betreffen: mobiele airco, vitaliteitsbudget, voorzieningen mentale welzijn, advies bedrijfsarts, voorzieningen in arbocatalogus, gezondheidsonderzoek, coaching, thuiswerkbudget, arbovrijstelling uitzendbureau.
Arbovrijstelling
De arbovrijstelling is van toepassing voor zover een voorziening direct samenhangt met verplichtingen van de werkgever op grond van het bepaalde bij of krachtens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), met inachtneming van artikel 44 Arbowet (verplichte arbovoorzieningen).
De tekst van artikel 8.4a, eerste lid, onderdeel a, URLB 2011 is per 1 januari 2022 gewijzigd. Met de wijziging is verduidelijkt dat alleen verplichte arbovoorzieningen gericht zijn vrijgesteld.
Verplichte arbovoorzieningen
Een werkgever kan arbobeleid voeren dat meer omvat dan de Arbowet voorschrijft. Voor toepassing van de arbovrijstelling is echter niet voldoende dat de voorziening voortvloeit uit het arbobeleid van de werkgever. Met de wijziging is verduidelijkt dat alleen verplichte arbovoorzieningen gericht zijn vrijgesteld. Dit zijn voorzieningen:
- ter bestrijding of het voorkomen van veiligheids- of gezondheidsrisico’s die verbonden zijn met de arbeid;
- uitgaande van de stand van de wetenschap, professionele dienstverlening en arbeidshygiënische strategie; en,
- redelijkerwijs (in een specifieke situatie) van de werkgever kunnen worden gevergd.
Algemene gezondheid bevorderen
De arboverplichtingen strekken zich dus niet uit tot gezondheidsrisico’s waarvan de oorzaak niet direct gelegen is in de arbeid. Daarom is de arbovrijstelling niet aan de orde bij voorzieningen die evident gericht zijn op de bevordering van de algemene gezondheid van werknemers.
Een voorziening die met name gericht is op de bevordering van de algemene gezondheid van de werknemer kan in een individueel geval toch als verplichte arbovoorziening kwalificeren. Hiervoor is echter een individuele beoordeling en belangenafweging van de werkgever vereist. Deze moet vaststellen dat de werknemer een gezondheidsrisico loopt vanwege de arbeid die de werknemer verricht. Ook moet de werkgever aannemelijk maken dat aan voornoemde voorwaarden 2 en 3 wordt voldaan.
Advies bedrijfsarts/arbodienst
Het advies van een bedrijfsarts (of arbodienst) om een bepaalde voorziening op te nemen in het arbobeleid maakt niet dat automatisch sprake is van een verplichte arbovoorziening.
Ook voorzieningen die een bedrijfsarts (of arbodienst) adviseert aan een zieke werknemer zijn niet per definitie verplichte arbovoorzieningen. Het kunnen bijvoorbeeld ook voorzieningen betreffen die meer gericht zijn op de bevordering van de algemene gezondheid van de werknemer.
Bij de beoordeling van dergelijke voorzieningen in een individueel geval kan een inspecteur van de Belastingdienst veel waarde hechten aan het oordeel van een bedrijfsarts en zich hierbij aansluiten.
Vragen en antwoorden over arbovrijstelling
Hierna volgen negen vragen en antwoorden over de arbovrijstelling.
1 Mobiele airco
Een werknemer werkt op grond van een afspraak met zijn werkgever een aantal dagen per week thuis. De werkgever biedt de werknemer een mobiele airco aan omdat deze aangeeft dat de temperatuur thuis te hoog is. De werknemer is voor de mobiele airco geen eigen bijdrage verschuldigd.
Kan de werkgever de arbovrijstelling ook sinds 2022 ook nog toepassen?
Ja, als de werkgever op grond van een individuele beoordeling aannemelijk kan maken dat de temperatuur op de thuiswerkplek schade kan veroorzaken aan de gezondheid van de werknemer.
2 Vitaliteitsbudget
Een werkgever biedt zijn werknemers een vitaliteitsbudget aan waarmee een werknemer kan deelnemen aan onder andere een cursus stoppen met roken, stoelmassage en reflexzone therapie. De werknemer bepaalt zelf of en hoe hij gebruik maakt van het budget.
Valt het vitaliteitsbudget onder de arbovrijstelling?
Nee. De arbovrijstelling is niet aan de orde bij voorzieningen die evident gericht zijn op het bevorderen van de algemene gezondheid van werknemers.
Vóór 1 januari 2022 werd het standpunt ingenomen dat deze voorzieningen in redelijkheid deel uit konden maken van het arbobeleid van een werkgever en dat dus de arbovrijstelling van toepassing was. Door de wijziging per 2022 vallen deze voorzieningen niet langer onder de vrijstelling.
3 Voorzieningen mentale welzijn
Een werkgever biedt alle werknemers die aangeven daar behoefte aan te hebben voorzieningen aan die gericht zijn op hun mentale welzijn. De werkgever doet dit ter voorkoming van beroepsziektes zoals stress, burn-out en RSI. Het betreft:
- Cursus meditatie.
- Cursus mindfulness.
- Cursus balans werk en privé.
- Psychologische zorg.
De werknemer is geen eigen bijdrage verschuldigd voor de voorzieningen.
Is de arbovrijstelling van toepassing?
Nee, omdat het (vrijblijvende) voorzieningen zijn ter bevordering van de algemene gezondheid van de werknemer.
Een werkgever is verplicht om psychosociale arbeidsbelasting waaronder werkdruk en het mogelijke gevolg daarvan, werkstress, te voorkomen en als dat niet mogelijk is, te beperken.
De betreffende voorzieningen zijn echter niet direct gericht op het voorkomen en/of bestrijden van veiligheids- of gezondheidsrisico’s die verbonden zijn met de arbeid, maar meer in het algemeen gericht op de bevordering van de (mentale) gezondheid. Het zijn geen verplichte arbovoorzieningen en kwalificeren daarom niet voor de arbovrijstelling.
In specifieke individuele situaties wel mogelijk
Het is niet uitgesloten dat de arbovrijstelling in specifieke individuele situaties toch van toepassing kan zijn op dergelijke voorzieningen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de werknemer werkgerelateerde klachten heeft en de bedrijfsarts een of meerdere voorzieningen adviseert. Er moet dan wel een individuele beoordeling en afweging van de werkgever aan de voorziening ten grondslag liggen waaruit voldoende aannemelijk is dat sprake is van een verplichte arbovoorziening.
4 Advies bedrijfsarts
Een werknemer heeft RSI-klachten ten gevolge van computerwerk voor zijn werkgever. Op advies van de bedrijfsarts, sport de werknemer onder individuele begeleiding van een fysiotherapeut. De werkgever draagt de kosten hiervoor voor zover de zorgverzekeraar deze niet vergoedt.
Is de arbovrijstelling van toepassing?
Ja, mits uit een individuele beoordeling van de werkgever aannemelijk is dat sprake is van een verplichte arbovoorziening.
5 Voorzieningen in arbocatalogus
Een werkgever biedt alle kantoormedewerkers de volgende voorzieningen aan:
- Cursus gewichtsbeheersing.
- Cursus stoppen met roken.
- Cursus hardlopen voor beginners.
De voorzieningen zijn opgenomen in de arbocatalogus waar de werkgever gebruik van maakt. Deze is goedgekeurd voor de Nederlandse Arbeidsinspectie.
De werknemer is geen eigen bijdrage verschuldigd voor deze voorzieningen.
Is de arbovrijstelling van toepassing op deze voorzieningen?
Nee, omdat het voorzieningen zijn ter bevordering van de algemene gezondheid van de werknemer waar geen individuele beoordeling van de werkgever aan ten grondslag ligt waaruit blijkt dat het om een verplichte arbovoorziening gaat. Het feit dat de voorzieningen zijn opgenomen in een goedgekeurde arbocatalogus betekent niet automatisch dat sprake is van een verplichte arbovoorziening.
In specifieke individuele situatie mogelijk wel van toepassing
Het is niet uitgesloten dat de arbovrijstelling in specifieke individuele situaties wel van toepassing kan zijn op de cursus gewichtsbeheersing en stoppen met roken. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de werknemer werkgerelateerde klachten heeft en de bedrijfsarts een of meerdere voorzieningen adviseert.
Er moet wel een individuele beoordeling aan ten grondslag liggen van de werkgever waaruit aannemelijk is dat sprake is van een verplichte arbovoorziening in deze specifieke situatie.
6 Gezondheidsonderzoek
Een werkgever biedt zijn werknemers de mogelijkheid om op kantoor tijdens werktijd een gezondheidsonderzoek uit te laten voeren dat bestaat uit:
- een vragenlijst met vragen over de arbeidsomstandigheden, maar ook vragen over de persoonlijke situatie en leefstijl;
- een medisch onderzoek naar werking van zintuigen, hart en longen, uithoudingsvermogen en zo nodig naar bloed en urine;
- een adviesgesprek van de bedrijfsarts met de werknemer.
Naar aanleiding van dit onderzoek ontvangt de werkgever op anonieme basis een analyse van de arbeids- en gezondheidsrisico’s op de werkvloer. De werknemer ontvangt op basis van het onderzoek een individueel adviesgesprek met de bedrijfsarts hoe hij arbeids- en gezondheidsrisico’s op de werkvloer kan voorkomen, mede gelet op de persoonlijke eigenschappen van de werknemer. In dit gesprek kan ook aan de orde komen welke gezondheidsrisico’s de werknemer in zijn algemeenheid loopt en hoe de werknemer zijn gezondheid kan verbeteren.
Iedere werknemer ontvangt vervolgens een vast budget van de werkgever waarmee de werknemer kan kiezen uit een lijst van programma’s om zijn fysieke en mentale welzijn te verbeteren, zoals bootcamplessen, yogalessen, leefstijl- en slaapcoaching.
Vragen
- Valt het gezondheidsonderzoek onder de arbovrijstelling?
- Valt het budget onder de arbovrijstelling?
1 Ja, maar alleen voor zover het onderzoek gericht is op het voorkomen of beperken van risico’s die de arbeid voor de gezondheid van de werknemers met zich meebrengt (periodiek arbeidsgezondheidskundigonderzoek (PAGO)). De bewijslast ligt bij de werkgever.
2 Nee. De voorzieningen zijn gericht op het bevorderen van de algemene gezondheid van de werknemer.
Nihilwaardering
Ad 1. Als het gezondheidsonderzoek en -advies in hoofdzaak (70% of meer van de kostprijs inclusief btw) gericht is op arbeidsrisico’s, is de nihilwaardering van toepassing op het gehele onderzoek (en kom je aan de toepassing van de arbovrijstelling niet toe). Onderdelen van het onderzoek kunnen voor bepaalde groepen van werknemers wel verplicht zijn, terwijl dit voor anderen niet het geval is. Bij beeldschermwerk is het aanbieden van een oogonderzoek bijvoorbeeld verplicht.
7 Coaching
Een werkgever biedt kantoormedewerkers coaching aan. De werknemer kan kiezen tussen:
- een coach stressbestendigheid on the job;
- een loopbaancoach; en/of
- een budgetcoach.
De werknemer is geen eigen bijdrage verschuldigd voor de voorzieningen.
Op welke coach kan de werkgever de arbovrijstelling toepassen?
De werkgever kan de arbovrijstelling toepassen op de stresscoach als er een individuele beoordeling van de werkgever aan ten grondslag ligt waaruit aannemelijk is dat de voorziening (gelet op de specifieke arbeidssituatie, de arbeidshygiënische strategie en de persoonlijke eigenschappen van de werknemer) bijdraagt aan de vermindering van stress als gevolg van de arbeid en ook redelijkerwijs kan worden gevergd van de werkgever. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als stressbestendigheid een vereiste competentie is voor de uitoefening van de dienstbetrekking van de werknemer.
Een loopbaan- en budgetcoach zijn voorzieningen ter bevordering van de algemene (psychosociale) gezondheid van de werknemer. Wellicht zou in een specifieke situatie na individuele beoordeling door de werkgever een loopbaancoach een verplichte arbovoorziening kunnen vormen als de werknemer bijvoorbeeld stress heeft omdat het werk niet bij hem past en de werkgever geen mogelijkheid heeft om hem ander werk aan te bieden. Dit is bij een budgetcoach niet goed denkbaar.
8 Thuiswerkbudget
Een werknemer krijgt van zijn werkgever voor de inrichting van zijn thuiswerkplek een budget van 600 euro voor de aanschaf van een bureau, een bureaustoel en een beeldscherm. De werknemer moet deze voorzieningen bij een aangewezen leverancier bestellen en heeft daarbij de keuze tussen een basic variant en een meer geavanceerde voorziening, naargelang de ergonomische behoefte van de werknemer. Alle aangeboden voorzieningen voldoen aan de arbovereisten.
Een werknemer schaft de volgende voorzieningen tegelijkertijd aan:
Bureau € 200
Bureaustoel € 380
Beeldscherm € 50 +
€ 630
De werknemer betaalt een eigen bijdrage van 30 euro.
Is op de voorzieningen de arbovrijstelling van toepassing?
- Ja.
- Nee.
- Alleen op het bureau en de bureaustoel.
De arbovrijstelling is alleen van toepassing op het bureau en de bureaustoel.
Eigen bijdrage
De arbovrijstelling is niet van toepassing op de vergoeding van het beeldscherm omdat de werknemer hiervoor een eigen bijdrage is verschuldigd. Als de werkgever echter aannemelijk maakt dat de werknemer voor € 20 een beeldscherm met dezelfde functionaliteit had kunnen kopen dan is de arbovrijstelling wel van toepassing op het bedrag van € 20.
De eigen bijdrage is in dat geval kennelijk niet verbonden aan de naleving van de regels van de Arbowet maar ziet op het verschil tussen een voorziening die voldoet aan de specifieke richtlijnen voor plaats-onafhankelijke arbeid en een duurdere uitvoering hiervan. Daarnaast mag de werkgever kiezen aan welke voorziening hij de eigen bijdrage toerekent, dus ook naar evenredigheid aan alle voorzieningen, als hij de voorzieningen gelijktijdig vergoedt of verstrekt.
9 Arbovrijstelling uitzendbureau
Uitzendkrachten zijn in dienstbetrekking werkzaam voor een uitzendbureau en worden door dit uitzendbureau ter beschikking gesteld aan een inlener. Op verzoek van de inlener worden door het uitzendbureau arbovoorzieningen vergoed, verstrekt of ter beschikking gesteld (gezamenlijk: vergoed) aan de uitzendkrachten. Deze arbovoorzieningen vloeien voort uit het arbobeleid van de inlener. Partijen zijn overeengekomen dat het uitzendbureau de hiermee samenhangende kosten volledig doorbelast aan de inlener.
Kan het uitzendbureau de arbovrijstelling toepassen op vergoedingen die direct samenhangen met de arboverplichtingen van de inlener?
Ja, als ook verder wordt voldaan aan de voorwaarden van de arbovrijstelling. Voor de toepassing van de arbovrijstelling zijn de arboverplichtingen van de inlener te beschouwen als arboverplichtingen van de inhoudingsplichtige.
KG:204:2022:34 Vragen en antwoorden over de arbovrijstelling anno 2022
Meer weten over de werkkostenregeling en gerichte vrijstellingen? Kom naar de Cursus Werkkostenregeling.
