Het gaat om elf onderzoeken aan de hand van zeven knelpunten in het huidige belastingsysteem. Dit leidt tot 169 bouwstenen waaruit politieke partijen kunnen kiezen.
Zeven knelpunten
De zeven knelpunten zijn:
1. Steeds hogere lastendruk op arbeid voor werkenden.
2. Het stelsel raakt uitgewerkt.
3. De opkomst van flex- en platformeconomie vraagt om aanpassing van wet en uitvoering.
4. Ongelijke belasting van vermogen leidt tot arbitrage en uitstel.
5. Het belasten van winst wordt (nationaal) steeds lastiger.
6. Schade aan klimaat en gezondheid wordt onvoldoende beprijsd.
7. Effectiviteit van nationale belastingheffing neemt af.
Lasten op arbeid gestegen
Uit de nieuwe onderzoeken naar deze knelpunten blijkt onder meer dat de lasten op arbeid zijn gestegen in Nederland. Voor middeninkomens is het de afgelopen 15 jaar minder aantrekkelijk geworden om meer te gaan werken. Lage inkomens zijn minder belasting gaan betalen, maar merken wel dat het stelsel van belastingen en toeslagen ingewikkelder is geworden.
Weinig belasting op vermogen
Ondertussen heft Nederland ten opzichte van andere landen relatief weinig belasting op vermogen. Sommige vormen van vermogen worden bovendien minder belast dan andere. Dit geldt bijvoorbeeld voor de eigen woning. En ook voor het vermogen van aanmerkelijk belanghouders in box 2, dat vooral in handen is van de top 1% meest vermogende huishoudens in Nederland.
Beter en eenvoudiger stelsel
Met deze en andere bevindingen in het achterhoofd, zijn beleidsopties uitgewerkt om het verschil in belastingdruk tussen werknemers, zelfstandigen en gepensioneerden te verkleinen, belastingontwijking aan te pakken en het stelsel eenvoudiger te maken.
Ook worden beleidsopties voorgesteld om belastingen op arbeid te verlagen en te verschuiven naar een hogere belasting op (inkomen uit) vermogen. Daarnaast worden voorstellen gedaan om belastingen verder te vergroenen, zoals door vliegbelasting, een slachttaks of een hogere energiebelasting voor bedrijven die veel energie verbruiken. Een meer Europese aanpak op terreinen als winstbelasting en belasting op milieuvervuiling kan bovendien effectiever zijn dan het invoeren van nationale belastingen.
Fiscale wetgeving
Het onderzoek geeft daarnaast het advies om fiscale wetgeving scherper te toetsen waardoor fiscale regelingen na een negatieve evaluatie worden geschrapt of aangepast. Maar weinig fiscale regelingen scoren overtuigend positief op doelmatigheid en effectiviteit.
Daadwerkelijk eenvoudiger
Een voorbeeld van een vereenvoudigingsvoorstel dat uiteindelijk niet tot een daadwerkelijke
vereenvoudiging heeft geleid is de invoering van de werkkostenregeling (WKR). Volgens medewerkers van de Belastingdienst en intermediairs was de WKR in essentie een goed idee, maar door de vele aanpassingen en nuances is het weer complexer geworden. De mate waarin de maatregelen daadwerkelijk tot een vereenvoudiging leiden in de uitvoering, hangt daarom sterk af van de exacte vormgeving en implementatie van deze maatregelen.
169 bouwstenen
De 169 voorstellen zijn onderverdeeld in verschillende thema’s.
Toekomstige belastingmix
- 1 Lagere premies werknemersverzekeringen of lagere loon- en inkomensheffing
- 2 Fiscalisering AOW
- 3 Verlagen aftoppingsgrens pensioensparen naar € 80.000 of € 60.000
- 4 Invoeren grondbelasting
- 5 Verhoging verlaagd btw-tarief naar 12%
- 6 Groter belastinggebied gemeenten door herinvoeren OZB-gebruikers woningen in combinatie met lagere lasten op arbeid
- 7 Groter belastinggebied gemeenten door invoeren ingezetenenheffing in combinatie met lagere lasten op arbeid
- 8 Verbreden belastinggrondslag OZB
- 9 Moderniseren en uitbreiden overige gemeentelijke belastingen
Belasten van inkomsten in box 1
- 10 Arbeidskorting inkomensonafhankelijk maken en generiek verlagen
- 11 Algemene heffingskorting inkomensonafhankelijk maken door aanpassing tariefstructuur
- 12 Arbeidskorting inkomensonafhankelijk maken door aanpassing tariefstructuur
- 13 Aftrekposten omzetten in heffingskortingen
- 14 IACK afschaffen
- 15 WML verhogen en algemene heffingskorting (AHK) verlagen
- 16 Equivalentiefactoren toepassen op de hoogte heffingskortingen
- 17 Verhogen afbouwpunt algemene heffingskorting met € 5.000
Belasting van (inkomen uit) aanmerkelijk belang
- 18 Afschaffen lage tarief Vpb
- 19 Verhoging box 2-tarief naar 30% (of 35%)
- 20 Afschaffen doelmatigheidsmarge gebruikelijk loon
- 21 Versobering uitzondering van eigenwoningschulden van het wetsvoorstel excessief lenen bij de eigen vennootschap
- 22 Verlagen van de schuldengrens in het wetsvoorstel excessief lenen bij eigen vennootschap naar €17.500
- 23 Nieuwe eigenwoningschulden vallen ook onder wetsvoorstel excessief lenen bij eigen vennootschap
- 24 Tariefopstap in box 2
- 25 Invoering forfaitair rendement box 2
- 26 Afschaffing DSR voor het aanmerkelijk belang in de IB voor vererving en schenking 0,08
- 27 Kleine aanmerkelijk belangpakketten uitzonderen van BOR Nader te bepalen
- 28 Verhuurd vastgoed standaard aanmerken als beleggingsvermogen voor de DSR en BOR
- 29 Verlaging vrijstelling waarde going concern naar 25% en aftopping op € 5 miljoen in de BOR
- 30 Afschaffen van vrijstelling waarde going concern in de BOR
- 31 Invoeren gebruikelijk kapitaalregeling Nader te bepalen
- 32 Rente over ingehouden winsten in de bv belasten in box 2 Nader te bepalen
- 33 Invoering aandeelhoudersregister
Digitale platform
- 34 Verplichte datalevering door digitale platforms aan de Belastingdienst
- 35 Inhoudingsplicht voor platformaanbieders voor alle individuele aanbieders
- 36 Vereenvoudiging belastingregels
- 37 Voorlichting door de platforms en de Belastingdienst
Fiscale vergroening/mobiliteit
- 38 Vliegbelasting tarieven verdubbelen
- 39 Vliegbelasting per vliegtuig
- 40 Afschaffen teruggaaf BPM en vrijstelling MRB voor overheidsvoertuigen
- 41 Introduceren BPM met CO2-grondslag voor bestelauto’s van particulieren en ondernemers
- 42 MRB bestelauto’s meer in evenwicht met personenauto’s
- 43 Afschaffen leeftijdsgrens van 12 jaar fijnstoftoeslag MRB bestelauto’s
- 44 Invoering stikstoftoeslag en verhoging fijnstoftoeslag in MRB voor dieselpersonenauto’s en dieselbestelauto’s
- 45 Accijnsverhoging op fossiele brandstoffen
- 46 Accijns op kerosine voor intra-EU vluchten
- 47 BTW op vliegtickets
- 48 CO2-component in de grondslag van de MRB
- 49 Verlaagd accijnstarief op hernieuwbare brandstoffen
- 50 In internationaal verband pleiten voor afschaffen accijnsvrijstelling binnenvaart
- 51 In internationaal verband pleiten voor afschaffen accijnsvrijstelling zeevaart
- 52 Invoeren houderschapsbelasting (MRB) op bromfietsen
- 53 Aanpassen onbelaste vergoeding voor woon-werkverkeer
- 54 Vrijstelling elektrisch varen
- 55 Verhoging leeftijdstoepassing youngtimerregeling
Fiscale vergroening/industrie
- 56 CO2-belasting industrie (lage tarifering)
- 57 CO2-belasting industrie (hoge tarifering)
- 58 Energiebelasting minder degressief Nader te bepalen
- 59 Afbouwen vrijstelling energiebelasting op elektriciteit voor metallurgische processen
- 60 Afbouwen vrijstelling energiebelasting op aardgas voor metallurgische processen
- 61 Afbouwen vrijstelling energiebelasting op aardgas voor mineralogische processen
- 62 Uitbreiding MIA/Vamil (ook van invloed op mobiliteit, landbouw en gebouwde omgeving)
- 63 Intensivering EIA (ook van invloed op landbouw en gebouwde omgeving)
- 64 Beperken inputvrijstelling EB voor aardgas gebruikt in WKK’s
- 65 Afschaffen vrijstelling in de energiebelasting, kolenbelasting en accijns voor feedstocks (niet-energetisch verbruik)
- 66 Heffing luchtvervuiling industrie
- 67 Belastingdifferentiatie energiebelasting blauwe en groene waterstof
- 68 Heffing op lozing van restwarmte
Fiscale vergroening/elektriciteit
- 69 Afschaffen vrijstelling kolenbelasting voor kolencentrales
- 70 Verhogen minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking
Fiscale vergroening/gebouwde omgeving
- 71 Schuif in de energiebelasting; balans aardgas en elektriciteit Nader te bepalen
- 72 Afschaffen teruggaaf energiebelasting religieuze- en non-profitinstellingen 0,03
- 73 Belasting op niet-duurzaam hout
- 74 Differentiatie van eigenwoningforfait naar energielabel woning
Fiscale vergroening/landbouw
- 75 Afschaffing lagere EB-tarief glastuinbouw
- 76 Belasting op kunstmest
- 77 Belasting op gewasbescherming
Fiscale vergroening/overig
- 78 Verhogen afvalstoffenbelasting
- 79 Grondwater sterker belasten in de leidingwaterbelasting
- 80 Belasting op consumentenvuurwerk
Belasten van vermogen
- 81 Eigen woning naar box 3 met generieke vrijstelling gelijk aan de gemiddelde WOZ-waarde, borgen aflossingseis
- 82 Versneld afbouwen HRA en EWF (naar een vorm van ‘defiscaliseren’), borgen aflossingseis
- 83 Afbouw HRA en EWF in huidig pad (in 2036 uitgefaseerd), borgen aflossingseis
(70%) - 84 Bevriezing EWF op 0,6% en verhoging EWF voor woningen boven € 300.000 (gemiddelde woningprijs)
- 85 Beperken HRA tot € 300.000, vervallen bijleenregeling, vervallen dertig-jaarstermijn en vervallen fiscale toets aflossingsverplichting
- 86 Afschaffen overdrachtsbelasting woningen
- 87 Schenkingsvrijstelling eigen woning afschaffen
- 88 Invoering progressief tarief in box 3 boven 1 mln
- 89 Invoering vermogensbelasting van 1% boven 1 mln
- 90 Afschrijvingsbeperking gebouwen in Vpb doortrekken naar IB-onderneming
- 91 Aanpassen regeling tijdelijke verhuur eigen woning
- 92 Fbi mag niet meer direct in vastgoed beleggen
- 93 Schenk- en erfbelasting; hoger tarief grote vermogens
- 94 Schenk- en erfbelasting; gelijktrekken tarieven kinderen en kleinkinderen
- 95 Schenk- en erfbelasting; beperking estateplanning in huwelijk
- 96 Schenk- en erfbelasting; rekening houden met verschillen in leefvormen
Gezondheidsgerelateerde belastingen
- 97 Het verhogen van de tarieven van de accijns op tabak
- 98 Invoeren van een verbruiksbelasting op nicotinehoudende vloeistoffen (belastingheffing op e-sigaretten)
- 99 Het verhogen van de tarieven van de accijns op alcoholhoudende dranken
- 100 Extra verlaagd btw-tarief op groenten en fruit
- 101 Staffels invoeren in de Verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken (frisdrankbelasting) op basis van suikergehalte
- 102 Algemeen btw-tarief op ongezonde producten 0,60
- 103 Het introduceren van een verbruiksbelasting op ongezonde producten (niet zijnde dranken)
- 104 Belasting op het houden van productiedieren (dierentaks)
- 105 Slachttaks (op input, d.w.z. per dier)
- 106 Slachttaks (op output, d.w.z. onbewerkt vlees)
- 107 Algemeen btw-tarief op vlees
- 108 Consumentenvleestaks Nader te bepalen
Regulering van werk
- 109 Zelfstandigenaftrek afschaffen
- 110 Startersaftrek afschaffen
- 111 Aftrek speur- en ontwikkelingswerk afschaffen
- 112 Meewerkaftrek afschaffen
- 113 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid afschaffen
- 114 Stakingsaftrek afschaffen
- 115 MKB-winstvrijstelling afschaffen
- 116 Afschaffing aftrekbaarheid toevoeging aan fiscale oudedagsreserve (FOR)
- 117 Voortwenteling niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek afschaffen
- 118 Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek intensiveren
Belastingheffing multinationals
- 119 Begrens de jaarlijkse verliesverrekening, in combinatie met onbeperkte voortwenteling
- 120 Aftrekbeperking op aandeelhouderskosten
- 121 Onderzoek aftrekbeperking op royalty’s binnen concern
- 122 Gezamenlijke cap aftrekbeperkingen
- 123 Effectievere CFC-maatregel Tot enkele honderden miljoenen
- 124 Eenzijdige neerwaartse correctie verrekenprijs achterwege laten
- 125 Afschrijvingsbeperking bij laagbelaste vermogensoverdrachten binnen concern
- 126 Renteaftrek beperken; aanscherping earningsstripping
- 127 Renteaftrek deelnemingen beperken; netto deelnemingsvrijstelling (reparatie Bosal-gat)
- 128 Uitbreiden aftrekbeperking artikel 10a naar royalty’s, lease en huur
- 129 Aftrekbeperking laagbelaste betalingen binnen concern
- 130 CFC op actieve inkomsten
- 131 Niet-conditionele bronheffingen op rente en royalty’s
- 132 Eigen vermogen-eis 8c, geen ‘safe harbours’ meer
- 133 Unilaterale digitaledienstenbelasting (DDB)
- 134 Heffing die samenhangt met werkgelegenheid
- 135 Verlaging hoge tarief vennootschapsbelasting
- 136 Tariefsverlaging innovatiebox
- 137 Temporisering aftrek liquidatie- en stakingsverliezen
- 138 Afschaffen aftrekverbod aan- en verkoopkosten deelneming
Vereenvoudiging
- 139 Herziening systematiek werkgeversbetalingen (betaling UWV-uitkeringen via de werkgever)
- 140 Vereenvoudigen heffing energiebelasting bij energiediefstal
- 141 Afschaffen mogelijkheid om verliezen achterwaarts te verrekenen in de Vpb (carry-back)
- 142 Wettelijke herzieningsregeling aanvullingen aangifte (bezwaarprocedures IB)
- 143 Automatische opschorting verjaringstermijn
- 144 Aanpassen overgangsregeling oldtimers (toezicht mogelijk maken)
- 145 Aanpassen overgangsregeling oldtimers (vervangen door kwarttarief)
- 146 Forfaitaire correctie privégebruik auto in de BTW Nader te bepalen
- 147 Vereenvoudigen energiebelasting bij aggregaten
- 148 Afschaffen aftrekverbod aan- en verkoopkosten deelnemingen (Vpb)
- 149 Gebruikelijk loon: vaststellen per sector
- 150 Gebruikelijk loon: tegenbewijs in geval van verlies
- 151 Wijziging fiscale behandeling partneralimentatie m.b.t. woongenot
- 152 Beperking van de BOR en de doorschuifregeling door het uitsluiten van verhuur van vastgoed
- 153 Afschaffing van de bedrijfsopvolgingsfaciliteit voor de schenk- en erfbelasting
- 154 Ontmoedigen samenwerkingsverband met de eigen bv
- 155 Afschaffen bijzondere regelingen in de mrb
- 156 Teruggaafregelingen in de energiebelasting afschaffen
- 157 Afschaffing premie voor het Uitvoeringsfonds voor de overheid
- 158 Aanpassen schorsingsregeling (toegestaan weggebruik verduidelijken)
- 159 Waarderingsvoorschrift kansspelbelasting: prijzen in natura
- 160 Familiebegrippen in de schenk- en erfbelasting aanpassen
- 161 (verzuim-)Boete bij niet- of niet tijdig aanleveren van gevraagde gegevens door de Belastingdienst op basis van de artikelen 47 en 53 AWR.
- 162 Vereenvoudigen of afschaffen aftrek uitgaven voor specifieke zorgkosten
- 163 Inwinnen factor A
- 164 Afschaffing WOM-vrijstellingen
- 165 Afschaffen verlaagd accijnstarief kleine brouwerijen
- 166 Afschaffen van de middelingsregeling
- 167 Aanpassing giftenaftrek door afschaffing multiplier
- 168 Afschaffing giftenaftrek
- 169 Aanpassing giftenaftrek
Syntheserapport Bouwstenen voor een beter belastingstelsel
Fichebundel beleidsopties Bouwstenen voor een beter belastingstelsel
