De Inspectie wil – vaak in samenwerking met anderen – resultaten en effecten bereiken die bijdragen aan een eerlijke, veilige en gezonde arbeidsmarkt en bestaanszekerheid voor iedereen.
Naleving arbeidswetten
Speerpunt in 2020 is het realiseren en zichtbaar maken (en meten) van het maatschappelijk effect. Dit via de weg van verbeterde naleving van de arbeidswetten, zoals de Wet Minimumloon en minimumvakantiebijslag, de Wet Arbeid Vreemdelingen of de Arbeidsomstandighedenwet. De Inspectie wil zo een eerlijk speelveld voor werkgevers creëren.
Betere bescherming
Verbetering van naleving van de arbeidswetten moet ertoe leiden dat groepen (kwetsbare) werkenden en werklozen beter worden beschermd. Verschillende groepen werkenden zijn kwetsbaar op de arbeidsmarkt.
De praktijk laat zien dat de belangrijkste risico’s op oneerlijk werk (onderbetaling,
uitbuiting en schijnconstructies) zich vooral voordoen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
In 2017 verkeerde in Nederland ruim 10% (circa 870.000) van alle werkenden in een kwetsbare arbeidsmarktpositie. Hiervan is sprake bij een combinatie van een laag inkomen én een flexibel contract of zzp-status. Deze groep heeft een grotere kans om ook in aanraking te komen met risico’s op ongezond en onveilig werk.
Ook zijn er werknemers die onder ongezonde of onveilige omstandigheden werken zonder dat er sprake is van een laag loon en/of tijdelijk dienstverband. Naar schatting werken meer dan 1 miljoen werknemers in een bedrijf waarin minstens één risico op onveilig of ongezond werk niet goed wordt beheerst.
Startende ondernemer
De Inspectie zet specifiek in op startende ondernemers in verschillende sectoren. Starters blijken namelijk bovengemiddeld vaak onwetend, wat het risico op regelovertreding vergroot. Inspecteurs leggen bezoeken af waarbij zij met een infoblad uitleg geven over arbeidswetten en werkgevers de mogelijkheid bieden om zelf te checken of zaken op orde zijn. De ondernemers krijgen alle ruimte om vragen te stellen. De boekhouders van de bezochte ondernemers worden eveneens geïnformeerd over het bezoek.
Naleving nieuwe wetten
Vanaf 1 januari 2020 veranderen de regels rond arbeidscontracten en ontslag door invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans. Als gevolg daarvan is er een mogelijke toename van het aantal verzoeken om bijvoorbeeld onderzoek te doen naar CAO-naleving.
Ook werkt het kabinet aan een minimumtarief van 16 euro om zzp’ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt te beschermen, waar handhaving door de Inspectie aan de orde is.
Verder wordt in 2020 naar verwachting de meldplicht in het kader van de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de EU (WagwEU) ingevoerd. De Inspectie zal de gegevens uit deze meldplicht gebruiken voor versterking van de risicoanalyses, met name over werkgevers die werken met gedetacheerde werknemers. De Inspectie gaat toezicht houden op de naleving van de meldplicht.
Op 30 juli 2020 moet de herziene detacheringsrichtlijn geïmplementeerd te zijn. Doel van de richtlijn is een betere balans tussen het bevorderen van het vrij verrichten van diensten in de Europese Unie en de bescherming van de rechten van gedetacheerde werknemers, zoals arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.
Arbeidsuitbuiting
De Inspectie constateert meer vormen en meldingen van oneerlijk werk. Zoals onderbetaling, te lange werktijden en arbeidsuitbuiting, met benadeling van werkenden en een oneerlijk speelveld voor werkgevers tot gevolg.
Arbeidsuitbuiting is een onderwerp waarop de Inspectie steviger gaat inzetten. Inspecteurs komen te vaak situaties tegen waarbij in ieder geval sprake is van (zeer) slecht werkgeverschap en mogelijk van arbeidsuitbuiting in strafrechtelijke zin.
De Inspectie staat een harde aanpak voor van de werkgevers/daders die willens en wetens ernstig overtreden via straffen, stilleggen en ontnemen.
Gevaarlijke stoffen
Circa 1 op de 6 werknemers heeft op het werk te maken met gevaarlijke stoffen. De Inspectie wil dat werkgevers aantoonbaar hun verantwoordelijkheid nemen om werknemers te beschermen tegen de risico’s van blootstelling aan gevaarlijke stoffen en onvoldoende procesveiligheid.
Als het gaat om werken met gevaarlijke stoffen worden ongeveer 87.000 werknemers blootgesteld aan kankerverwekkende stoffen, waarbij de werkgever de blootstelling onvoldoende beheerst. Voor asbest gaat het om 54.000 werknemers en voor overige gevaarlijke stoffen om 239.000 werknemers.
