In het rapport Op zoek naar verbinding: perspectieven op het combineren van betaald werk en mantelzorg brengt het Sociaal en Cultureel Planbureau, samen met de Vrije Universiteit Amsterdam, de perspectieven van werkende mantelzorgers, werkgevers en zorgprofessionals bijeen. Daarnaast laat het rapport zien hoe werk en zorg beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
Belangrijke bevindingen
- Zelfs wanneer mantelzorg beperkt blijft, zijn vaak aanpassingen op het werk nodig. Die helpen mantelzorgers om zorgtaken te combineren met hun werk en drukke periodes te overbruggen. Bij lichte mantelzorg is dat meestal voldoende, zeker als leidinggevenden een mantelzorgvriendelijke organisatiecultuur ondersteunen.
- Naarmate de mantelzorg intensiever wordt, nemen ook de aanpassingen in het werk toe. Vrouwen werken in die situatie gemiddeld twee uur per week minder, met gevolgen voor hun financiële positie en pensioenopbouw. Bij mannen blijft een vergelijkbare afname van het aantal gewerkte uren uit.
- Naarmate mantelzorg intensiever wordt, groeit ook de behoefte aan ondersteuning vanuit de zorg. Vooral hulp bij het aanvragen en organiseren van zorg kan mantelzorgers ontlasten.
- Naast de praktische zorgtaken hebben mantelzorgers te maken met een vaak onzichtbare mentale en emotionele belasting. Dat kan zowel het functioneren op het werk als het persoonlijk welzijn onder druk zetten.
- Jonge mantelzorgers ervaren een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt en hebben behoefte aan meer erkenning. Oudere mantelzorgers overwegen soms eerder te stoppen met werken om mantelzorg te kunnen verlenen.
- Werkende mantelzorgers verwachten meer proactieve ondersteuning van hun sociale netwerk, werkgevers, zorgorganisaties en de overheid.
Werk en mantelzorg wordt lastig bij intensieve zorg
Werk en mantelzorg gaan vaak goed samen, mits de zorgvraag beperkt blijft en de werkgever voldoende flexibiliteit biedt. Bij intensievere zorgtaken komt die balans sneller onder druk te staan. Hoewel werkgevers mantelzorgers graag ondersteunen, ontbreekt het vaak aan kennis over flexibiliteitsmaatregelen, verlofregelingen of ondersteuningsmogelijkheden binnen en buiten de organisatie. Praktische richtlijnen kunnen helpen om een effectief en passend mantelzorgbeleid vorm te geven.
Aanbevelingen
Het beter op elkaar afstemmen van werk en mantelzorg vraagt om een gezamenlijke inspanning van de overheid, de zorgsector en werkgevers. Voor werkgevers formuleren de onderzoekers verschillende aanbevelingen:
- Zoek verbinding met de zorgsector;
- Maak mantelzorg bespreekbaar binnen de organisatie;
- Deel kennis en hulpmiddelen tussen mantelzorgers, leidinggevenden, HR-adviseurs en bedrijfsartsen;
- Signaleer risico’s op overbelasting vroegtijdig en vergroot het ondersteuningsaanbod.
