In het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar de Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) staan belangrijke analyses en aanbevelingen over het arbeidsongeschiktheidsstelsel en de uitvoerbaarheid ervan voor de nabije toekomst.
Het IBO WIA beschrijft dat het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel is vastgelopen. Zonder maatregelen neemt naar verwachting de wachttijd voor een beoordeling door het UWV flink toe, evenals het aantal mensen dat wacht op een beoordeling.
Dringend ingrijpende aanpassingen
Het IBO WIA adviseert aan het aankomende kabinet dat dringend ingrijpende aanpassingen nodig zijn in de uitvoering én in wet- en regelgeving.
In het IBO-rapport wordt onder meer geadviseerd om sociaal-medische beoordelingen niet meer uitsluitend door verzekeringsartsen te laten uitvoeren (taakherschikking) en om striktere voorwaarden te stellen aan aanvragen voor herbeoordelingen.
Verder is het advies de IVA als aparte uitkeringsregeling binnen de WIA af te schaffen voor nieuwe gevallen, omdat de beoordelingen van de duurzaamheid van arbeidsongeschiktheid die daarvoor nodig zijn, te complex zijn.
Vereenvoudigen en verbeteren
Zowel de Tweede Kamer als het kabinet hebben de wens om de WIA te vereenvoudigen en verbeteren. Uit de diverse rapporten over het arbeidsongeschiktheidsstelsel is gebleken dat er maatregelen nodig zijn om het stelsel te verbeteren, te vereenvoudigen en weer uitvoerbaar te maken. De verwachting voor de oploop van de achterstanden bij de WIA-beoordelingen de komende jaren is zorgwekkend.
De combinatie van achterstanden en zorgen over de kwaliteit van beoordelingen, maakt dat uitkeringsgerechtigden veel onzekerheid ervaren en de werkdruk voor de medewerkers van UWV blijft toenemen. UWV en SZW werken hard om dit te verbeteren.
Taakherschikking en herbeoordelingen
Op de onderdelen taakherschikking en herbeoordelingen worden al stappen gezet. Aan UWV is verzocht om op korte termijn te doen wat mogelijk is binnen de huidige wet- en regelgeving om te zorgen dat hbo-professionals een zelfstandig takenpakket krijgen, zodat de verzekeringsarts ontlast kan worden. Ook wordt bekeken hoe het proces voor het aanvragen en het behandelen van herbeoordelingen kan worden verbeterd.
Uitvoerbaar en uitlegbaar stelsel
Stappen tot vereenvoudiging van het arbeidsongeschiktheidsstelsel zijn noodzakelijk voor een toekomstbestendig arbeidsongeschiktheidsstelsel, maar deze zijn niet zonder gevolgen zijn voor mensen. Vereenvoudiging heeft een effect op de gerichtheid van regelingen en ook op de rechten en plichten van werknemers die aanspraak maken op een uitkering en de werkgevers die de kosten hiervoor dragen.
Maatregelen moeten daarbij in samenhang bezien worden, zodat er een inhoudelijk logisch, (juridisch) uitvoerbaar en uitlegbaar stelsel ontstaat waarvoor voldoende draagvlak is. De ideeën en maatregelen zoals gepresenteerd door het IBO WIA en OCTAS vragen om beleidsmatige en budgettaire besluitvorming.
Het maken van keuzes ligt bij het nieuwe kabinet. De analyses en adviezen van het IBO WIA, OCTAS en andere rapporten kunnen daarbij als inspiratie dienen.
Werk aan de WIA – naar een stelsel dat weer werkt
