In het advies van de Raad van State over de Miljoenennota 2027 dat op Prinsjesdag is gepubliceerd, staat het volgende ten aanzien van de premie voor het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof-premie):
“Beperk inzet van Aof-middelen voor oneigenlijke doelen
Het kabinet verhoogt in 2027 de premie voor het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof-premie). Hoewel deze premieverhoging door bedrijven wordt afgedragen, wordt naar schatting 75% uiteindelijk betaald door werknemers. Daarmee is deze premieverhoging vooral een extra belasting op arbeid.
Het vermogen van het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof-fonds) is sinds 2015 toegenomen van minder dan € 1 mld. tot bijna € 45 mld. in 2026. Voor een deel komt dit doordat de premie-inkomsten door een stijging van de lonen en de arbeidsparticipatie meer toenemen dan de uitgaven. Belangrijk zijn echter ook beleidsmatige verhogingen van de premies in deze periode. Het basistarief van de Aof-premie steeg van 5,3% in 2015 naar 7,4% in 2026. Vanuit het perspectief van de sociale verzekeringen en het doel van het Arbeidsongeschiktheidsfonds is de beoogde verdere premieverhoging dan ook onlogisch.
De Aof-premie wordt, in overeenstemming met de afspraken die in het Coalitieakkoord zijn gemaakt, in de begroting van 2027 verhoogd om redenen die buiten de sociale verzekeringssfeer vallen. Beoogd wordt door een verbetering van het EMU-saldo ruimte te creëren voor extra overheidsuitgaven. Het is dus niet zo dat met de verhoging van de Aof-premie direct andere uitgaven worden gefinancierd.
De Aof-premie is echter bedoeld voor de financiering van een verzekering ter dekking van de lasten bij arbeidsongeschiktheid van werknemers. De premies komen uiteindelijk voor een groot deel ten laste van diezelfde werknemers.
Bij een steeds toenemend vermogen is op een bepaald moment niet meer aannemelijk dat de bijeengebrachte middelen ook daadwerkelijk voor dat doel worden gebruikt. Vanuit dat oogpunt is de voorgestelde verhoging behalve onlogisch ook oneigenlijk te noemen. Dit komt ook de transparantie van de Rijksbegroting niet ten goede.
De Afdeling adviseert om een verhoging van de Aof-premie om andere redenen dan ter dekking van de lasten bij arbeidsongeschiktheid van werknemers dragend te motiveren of anders aan te passen.”
Massaal bezwaar Aof-claim
De Raad van State ziet de hogere premie als een extra belasting op arbeid. Dat terwijl de belasting op arbeid sowieso al hoog is in Nederland. “De raad legt de vinger op de zere plek”, zegt zelfstandig belastingadviseur Cor Overduin. “De raad zegt eigenlijk: de overheid is dit geld aan het misbruiken. Goed dat ze hier kritisch op is.”
Overduin werkt aan een massaclaim om te veel opgehaalde Aof-premies te laten terugstorten (massaal bezwaar Aof-claim). Al meer dan 5.000 bedrijven hebben zich bij deze massaclaim aangesloten.
Volgens Overduin is sprake van ‘een gemeen begrotingsspel’, waarbij miljarden euro’s per jaar worden geïnd die anders via de reguliere belasting moeten worden opgehaald. De meeste mensen merken daar niets van, zegt hij: je ziet de premie niet op jouw loonstrook.
Toekomstbestendigheid fondsen
Vakbonden en werkgevers vinden dat de premies weer ‘kostendekkend’ moeten worden.
Het kabinet is bekend met de discussie over de Aof, aldus een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Het ministerie werkt aan een Kamerbrief ‘over de toekomstbestendigheid van de fondsen’ waarin nadrukkelijk wordt gekeken naar de hoogte en de functie van de werkgeverspremies. Hiermee wil de minister in gesprek met de Tweede Kamer en met de sociale partners.
Bronnen: Trouw en advies van de Raad van State
