Werkgeversorganisatie AWVN heeft de verkiezingsprogramma’s geanalyseerd op vijf thema’s die voor werkgevers van belang zijn: arbeidsmarkt, koopkracht, arbeidsmigratie, duurzame inzetbaarheid (DI) & LLO (leven lang ontwikkelen), en werkgeversklimaat & productiviteit.
Er zijn op grond van deze vijf werkgeversthema’s vijf rode draden te ontwaren:
- Doorgaan met het arbeidsmarktpakket, maar weinig nieuwe plannen.
- Werk moet lonen.
- Er moeten keuzes worden gemaakt worden voor welk werk arbeidsmigranten worden ingezet.
- Investeren in scholing is belangrijk.
- De regeldruk voor bedrijven moet worden verminderd.
Doorgaan met arbeidsmarktpakket
Partijen willen verder met het arbeidsmarktpakket dat met sociale partners is afgesproken. Dit zijn plannen om de arbeidsmarkt te hervormen die al langer lopen.
Er worden in de verkiezingsprogramma’s vooral onderwerpen genoemd zoals meer vast, minder flex, vernieuwing van het arbeidsongeschiktheidsstelsel, het beter benutten van het arbeidspotentieel en een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers. Maar er zijn nog steeds geen duidelijke plannen om personeelskrapte, op te lossen. Een aantal partijen noemt wel concrete oplossingen voor specifieke sectoren zoals zorg, onderwijs en defensie.
Koopkracht: werk moet lonen
De partijen zijn het eens dat werk moet lonen en dat het belasting- en toeslagenstelsel eenvoudiger moet. Zij kiezen wel verschillende routes om hier te komen, zoals door de inkomstenbelasting te verlagen (D66, SP, PvdD, Denk), de arbeidskorting aan te passen (CDA) of te kiezen voor een belastingvrije voet (ChristenUnie, Forum voor Democratie). Een aantal partijen wil een meerwerkbonus zodat mensen meer uren gaan werken en noemt specifieke groepen zoals mantelzorgers en zorgmedewerkers (PVV) of tweeverdieners (VVD).
Vooral de meer linkse partijen willen dat het minimumloon stijgt; vaak genoemd is naar € 18 (GroenLinks PvdA, Denk, NSC, SP, PvdD, Volt, SGP). Verder wil een aantal partijen vanaf 18 jaar geen jeugdloon meer. Tenslotte wil een aantal partijen de WW wijzigen, maar wel op verschillende manieren: verlengen (GroenLinks-PvdA) of inkorten en aan het begin een hogere uitkering (D66).
Arbeidsmigratie: keuzes maken
In veel partijprogramma’s is arbeidsmigratie een groot thema. Gematigde groei en een selectiever beleid voor arbeidsmigranten komen veel voor in de partijprogramma’s. Er moeten keuzes worden gemaakt voor werk dat bijdraagt aan onze economie, aldus de partijen. Al maken weinig partijen duidelijk welke keuzes dat dan zijn en wat dit vervolgens betekent voor de economie.
Investeren in om- en bijscholing
Investeren in (om- en bij)scholing is voor veel partijen belangrijk. Leven lang ontwikkelen (LLO) komt in meer programma’s terug en een persoonlijk leerbudget of leerrecht wordt daar veel bij genoemd (D66, GroenLinks-PvdA, CDA, PvdD, NSC). In meerdere programma’s is aandacht voor basisvaardigheden en met name ook voor digitale vaardigheden en AI.
Een wettelijke stagevergoeding en de aanpak van stagediscriminatie is voor meerdere partijen een punt van aandacht. De meningen over langer doorwerken (VVD) versus de AOW-leeftijd omlaag (PVV, FvD) zijn meer verdeeld.
Minder regeldruk
Wat betreft het werkgeversklimaat zijn er klassieke verschillen tussen links en rechts. Veel partijen willen de regeldruk aanpakken. D66 wil technologie en innovatie stimuleren, vooral voor het mkb om hun arbeidsproductiviteit te verhogen. GroenLinks-PvdA vindt dat we slimmer moeten gaan werken vanwege de vergrijzing en wil daarom eveneens investeren in innovatie.
Over de auto zijn partijen verdeeld: de meer groene partijen willen duurzaamheid stimuleren, terwijl andere partijen géén rekeningrijden, spitsheffing of CO2-uitstootregistratie willen.
Conclusie
De verkiezingsprogramma’s laten duidelijke verschillen zien, maar op een aantal thema’s ook wel overeenkomsten. De verwachting is dat de hervorming van de arbeidsmarkt verder wordt ingezet volgens het arbeidsmarktpakket dat er al ligt. Ook zullen er plannen komen om werk (meer) te laten lonen, te investeren in scholing en regeldruk voor bedrijven te verminderen. Maar hoe concreet en snel het gaat is de vraag.
Lees meer op AWVN.nl: Werkgeversthema’s in verkiezingsprogramma’s: waar moet u op letten?
