De regels op het terrein van arbeidsomstandigheden beogen dat iedereen in Nederland gezond en veilig werkt en dat mensen niet ziek worden, geen arbeidsongeval krijgen en niet overlijden door hun werk. De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) bevat verplichtingen voor werkgevers en werknemers en beschrijft het toezicht op de naleving en handhaving hiervan.
Regels kunnen een goede uitvoering echter ook in de weg zitten. Onnodige regeldruk is één van de grootste ergernissen van ondernemers. De Kamerbrief over het ‘Actieprogramma Minder Druk Met Regels’ van 9 december 2024 stelt daarom het volgende: ”Met respect voor belangrijke beleidsdoelstellingen die met regelgeving worden nagestreefd, moeten regels werkbaar en passend zijn, zonder onnodige regeldruk”. Het gaat erom dat ondernemers minder druk ervaren van de regels die er zijn en nog zullen komen.
Op het terrein van arbeidsomstandigheden wil de staatssecretaris hieraan bijdragen en regeldruk tegengaan en de beleefde regeldruk omlaag brengen. Waar mogelijk wil hij de regeldrukkosten verlagen en ervoor zorgen dat de regelgeving goed uitvoerbaar is.
Het kabinet presenteerde het regeldruk-reductieprogramma in de genoemde Kamerbrief van 9 december 2024. De bijdrage van de staatssecretaris hieraan op het terrein van arbeidsomstandigheden maakt onderdeel uit van de eerste tranche van dit programma. Daarbij gaat het om drie bestaande trajecten. Deze zijn gericht op een beter werkbare Arboregelgeving, op de totstandkoming van Risico-Inventarisatie en Evaluatie’s (RI&E’s) in het mkb en op het vervolgadvies van de SER over de Arbovisie 2040.
Actieprogramma Arbo Actief!
In 2025 zet SZW zich in voor een duurzame samenwerking om informatie over gezond en veilig werken werkbaar te maken voor werkgevers en werkenden en andere betrokkenen. Het beoogde eindresultaat is een gezamenlijk meerjarig Actieprogramma Arbo Actief!
Dit actieprogramma is erop gericht dat werkgevers en werkenden beschikken over de benodigde kennis, gemotiveerd zijn en voldoende handelingsperspectief hebben om de arboregels goed toe te passen. Hiermee wil de staatssecretaris een blijvende gedragsverandering bereiken bij werkgevers en werkenden. De verwachting hiermee de werkbaarheid van de Arboregelgeving te kunnen vergroten.
Vergroten kwantiteit en kwaliteit RI&E in mkb
Werkgevers zijn op grond van de Arbeidsomstandighedenwet en een Europese richtlijn verplicht hun arborisico’s vast te leggen in een RI&E. Een kwalitatief goede RI&E vormt de basis voor een goed arbobeleid en gaat samen met gezond en veilig werken in de praktijk.
Veel mkb-bedrijven ervaren regeldruk rondom de RI&E-verplichting. Vanuit het meerjarenprogramma Impuls RI&E (2020-2023) zijn samen met de eindgebruikers instrumenten en ondersteuning beschikbaar gesteld om het maken van een RI&E te vergemakkelijken. Dat betreft de app ‘Route naar RI&E’ en de ‘Routeplanner’.
De bereikte werkgevers hebben baat bij deze ontwikkelde instrumenten. Toch laat het recente mkb-onderzoek zien dat nog veel ondernemers uit het mkb het opstellen van een RI&E ingewikkeld en kostbaar vinden. Zij weten niet goed hoe ze aan deze wettelijke verplichting kunnen voldoen. Ook bestaan er veel misverstanden over de toetsing van de RI&E.
In de voortgangsbrief over de ‘Arbovisie 2040’ geeft de staatssecretaris aan wat hij doet om de ervaren regeldruk voor het mkb van de RI&E verder te verminderen. Daarbij gaat het onder meer om een start-RI&E en het stimuleren van meer erkende branche-RI&E’s voor bedrijven met minder dan 25 werknemers. Ook inventariseert hij of de aanpak in andere EU-landen voor het mkb minder regeldruk in Nederland kan opleveren. Daarnaast bespreekt hij de verdere uitwerking van de motie van het lid Kisteman c.s. over vereenvoudiging van de RI&E en de motie van het lid Flach c.s. over de toetsing van de RI&E. Beide moties hebben als doel een vermindering van de regeldruk.
Aanpassing of afzien van regelgeving
De hiervoor genoemde mogelijkheden om de regeldruk te verminderen richten zich met name op de werkbaarheid van de bestaande regelgeving. Daarnaast is gekeken naar mogelijkheden om regeldruk te verlagen door een aanpassing van de bestaande regelgeving of door af te zien van nieuwe regelgeving. Dit betreft:
Aanpassing van bestaande regelgeving:
- Liftboek in lift
- Hittestress
- Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen
Afzien van nieuwe regelgeving:
- Testen op alcohol- en drugsgebruik
- Melden van onveilige en ongezonde situaties door bedrijfsartsen
Nobel heeft daarnaast het voornemen om zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) niet onder de werking van de Arbeidstijdenwet te brengen.
Goed werkbare regelgeving
Met de regelgeving op het terrein van arbeidsomstandigheden wil de staatssecretaris bereiken dat iedereen in Nederland gezond en veilig werkt en dat mensen niet ziek worden, geen arbeidsongeval krijgen of overlijden door hun werk. Deze regelgeving is dus belangrijk voor de bescherming van werkenden. Tegelijkertijd kunnen regels een goede uitvoering ook in de weg zitten.
Met een goed werkbare regelgeving zijn de doelen van de Arbowet en de missie van de Arbovisie 2040 beter te bereiken. In deze brief beschrijft hij daarom zijn bijdragen aan het regeldrukreductieprogramma van het kabinet en zijn daarop aanvullende beleid om de beleefde regeldruk op het terrein van gezond en veilig werken te verminderen.
