Staatssecretaris Van Rij van Fiscaliteit geeft antwoord op vragen over de werkkostenregeling naar aanleiding van de Overige fiscale maatregelen 2024.
Op grond van het Belastingplan 2023 is het percentage van de eerste schijf van de vrije ruimte van
de werkkostenregeling voor het kalenderjaar 2023 verhoogd van 1,7% naar 3% en wordt dit percentage met ingang van 1 januari 2024 verlaagd van 3% naar 1,92%.
Bij deze wijzigingen is – in afwijking van de duidelijke bedoeling van de wetgever – het maximumbedrag aan vrije ruimte in die eerste schijf abusievelijk niet aangepast. Met de voorgestelde wijziging in de Overige fiscale maatregelen 2024 wordt het maximumbedrag met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2023 alsnog aangepast.
Deze terugwerkende kracht zal in dit geval feitelijk geen gevolgen hebben voor inhoudingsplichtigen, aangezien de meeste inhoudingsplichtigen na afloop van het kalenderjaar een eventueel verschuldigde eindheffing vanwege overschrijding van de vrije ruimte bepalen.
Daarnaast wordt voorgesteld de betreffende wettelijke bepaling per 1 januari 2024 zodanig vorm te geven dat bij een toekomstige aanpassing van het percentage van de eerste schijf van de vrije ruimte van de werkkostenregeling geen aanpassing van het maximumbedrag hoeft plaats te vinden.
Wat kost verruiming?
Het tijdelijk verruimen van de vrije ruimte in de werkkostenregeling naar 3% in 2023 over de eerste € 400.000 van de fiscale loonsom kost € 193 miljoen. De derving is in verhouding lager dan bij een permanente verruiming het geval is, omdat werkgevers bij een tijdelijke verruiming minder gelegenheid hebben om arbeidsvoorwaarden aan te passen.
Een permanente aanpassing van de vrije ruimte heeft de volgende budgettaire gevolgen:
| Bedragen in mln. euro’s | Structureel |
| WKR: sleutel vrije ruimte onder schijfgrens (€ mln. per 0,1%-punt stijging) | -19 |
| WKR: sleutel vrije ruimte onder schijfgrens (€ mln. per 0,1%-punt daling) | 30 |
| WKR: sleutel vrije ruimte boven schijfgrens (€ mln. per 0,1%-punt stijging) | -78 |
| WKR: sleutel vrije ruimte boven schijfgrens (€ mln. per 0,1%-punt daling) | 103 |
De gehanteerde sleutel is niet symmetrisch: een verlaging van het percentage levert meer op dan een verhoging kost. Werkgevers die binnen de vrije ruimte blijven, maar niet actief sturen op precieze benutting van de vrije ruimte, ondervinden namelijk geen voordeel van verruiming van de vrije ruimte, maar ondervinden in een deel van de gevallen wel nadeel van een inperking als ze daardoor eindheffing moeten gaan afdragen.
Vrije ruimte meerdere malen verhoogd
De vrije ruimte is de afgelopen jaren meerdere malen incidenteel verhoogd. Ook in 2023 is de vrije ruimte incidenteel verhoogd om bedrijven met weinig werknemers of werknemers met lagere lonen tegemoet te komen voor gestegen kosten van vergoedingen en verstrekkingen.
In 2020 en in 2021 is de vrije ruimte verhoogd zodat werkgevers die de financiële ruimte hadden, de mogelijkheid hadden om hun werknemers in coronatijd onbelast extra tegemoet te komen, bijvoorbeeld door het verstrekken van een cadeaubon.
De invoeringstoets die recent heeft plaatsgevonden om te toetsen welke effecten de tijdelijke verruiming in 2021 heeft gehad op burgers, bedrijven en de Belastingdienst, geeft ook inzicht in het gebruik van de tijdelijke verruiming.
Meer werknemers, meer gebruik vrije ruimte
In de achterliggende onderzoeken van Motivaction en Blauw wordt geconstateerd dat het gebruik van de verruimde vrije ruimte toeneemt naarmate het personeelsbestand groeit. Wel is gebleken dat ongeveer de helft van de kleine werkgevers (met 1-9 werknemers) destijds niet op de hoogte bleek te zijn van de tijdelijke verruiming. Het grootste deel van de werkgevers die wel van de tijdelijke verruiming afwist, heeft hier ook daadwerkelijk gebruik van gemaakt.
Evaluatie WKR in 2023/2024
Tijdens de invoeringstoets is alleen de tijdelijke verruiming van de vrije ruimte in 2021 onderzocht. De effectiviteit van de verruiming van de vrije ruimte in 2020, 2021 en 2023 worden meegenomen in de voorgenomen evaluatie van de WKR in 2023/2024.
Wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2024 (OFM 2024)
Kamerbrief over nota’s n.a.v. verslag pakket Belastingplan 2024
Nota naar aanleiding van het verslag – Overige fiscale maatregelen 2024
