Elk jaar overlijden circa 4100 mensen door arbeidsongevallen of beroepsziekten. Dit aantal moet omlaag.
Werkgevers moeten op elk moment inzicht hebben in de aanwezige risico’s op de werkvloer, zodat zij op basis daarvan een gedegen arbobeleid kunnen ontwikkelen. Het lage nalevingspercentage van de verplichte Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E), met name onder het midden- en kleinbedrijf (MKB), laat echter zien dat op dit gebied nog altijd de nodige ruimte voor verbetering aanwezig is. Daarbij is het van belang dat de kwaliteit van de RI&E verbetert bij de bedrijven die voldoen aan de verplichting.
Meer bekendheid
De staatssecretaris zet in op het verhogen van de bekendheid van de RI&E-plicht en het verbeteren van de ondersteuning aan bedrijven. Ook werkt zij toe naar een intensiever handhavingsregime. De Inspectie SZW is hiervoor een pilot ‘administratieve handhaving’ gestart om in de toekomst alle bedrijven op afstand te kunnen controleren op de aanwezigheid van de RI&E.
Handhaving
Werkgevers die niet voldoen aan de verplichting kunnen concrete consequenties verwachten. Als tijdens inspecties wordt vastgesteld dat er geen RI&E is wordt overeenkomstig het eerder aangescherpte sanctioneringsbeleid gehandhaafd.
Inventarisatie risico’s
Minder dan de helft van alle bedrijven heeft een RI&E. Dit zijn vooral de grotere bedrijven met meer werknemers. Dit betekent dat circa 80% van de werknemers werkt in een bedrijf met een RI&E. Van deze bedrijven die voldoen aan de verplichting heeft volgens de Inspectie SZW slechts een klein deel alle belangrijkste risico’s geïnventariseerd.
Klein bedrijf
Het lage nalevingspercentage wordt veroorzaakt doordat met name kleine bedrijven (tot 50 werknemers) vaak geen RI&E hebben. Deze groep vormt een groot aandeel van het totaal aantal bedrijven. Van de bedrijven die niet voldoen aan de RI&E-plicht is de helft niet op de hoogte van de wettelijke verplichting.
Vooral kleine werkgevers ervaren knelpunten bij het kwalitatief goed uitvoeren van de wettelijke verplichting. Een belangrijk knelpunt is dat de informatievoorziening niet als laagdrempelig en eenduidig wordt ervaren.
Meerjarenplan
Met het RI&E-meerjarenplan 2020-2023 wil Van Ark een flinke inspanning leveren om langs drie lijnen de naleving van de RI&E te verbeteren. Zij kiest voor een gefaseerde uitvoering van het plan. De eerste twee jaar ligt de prioriteit op het verhogen van het aantal bedrijven met een RI&E en het bevorderen dat werkgevers in staat zijn op een goede manier de risico’s te inventariseren. Dit jaar worden actieve stappen gezet om deze resultaten te bereiken. De uitkomsten en geleerde lessen van de eerste fase vormen input voor de concrete invulling van de volgende jaren.
Geen papieren tijger
Gaandeweg de uitvoering van het plan komt de focus steeds meer op het bevorderen dat werkgevers in staat zijn planmatig de risico’s te beheersen. Het gaat dan om het bepalen en uitvoeren van de passende maatregelen. De RI&E mag geen papieren tijger zijn.
Campagne
De bekendheid van de RI&E-plicht onder kleine bedrijven moet flink omhoog. Er komt een gerichte campagne voor de omvangrijke en vaak lastig te bereiken groep werkgevers. Daarbij worden kanalen ingezet die de ondernemer nu al gebruikt in zijn dagelijkse bedrijfsvoering, zoals de financieel adviseur of boekhouder van de ondernemer.
De campagne moet starten in het tweede kwartaal van dit jaar bij de sectoren en branches waar de naleving het meeste achter blijft: de horeca en financiële dienstverlening.
Ondersteuning
Werkgevers die op de hoogte zijn van de RI&E-plicht moeten ook in staat zijn op een goede manier te voldoen aan de verplichting. De staatssecretaris bevordert dat knelpunten worden weggenomen rondom de informatievoorziening en beschikbare instrumenten die helpen bij het maken van een RI&E.
In eerste instantie richt zij zich op de ontwikkeling van een aanpak voor kleine bedrijven die niet zijn aangesloten bij brancheorganisaties en voor het eerst starten met een RI&E. Hiervoor start een pilot het tweede kwartaal van dit jaar.
Er komt een vernieuwde digitale omgeving van het Steunpunt RI&E waarin een gebruiksvriendelijk instrument wordt aangeboden die is toegespitst op de belangrijkste risico’s. Getest wordt of werkgevers echt worden bereikt en of het aanbieden van de tool motiveert om daadkrachtig aan de slag te gaan met gezond en veilig werken. Op basis van de resultaten wordt de aanpak uitgebreid en verder gewerkt aan het verbeteren van de informatievoorziening.
Samen met partijen ontwikkelt Van Ark een platform voor brancheorganisaties om best practices te delen zodat van elkaar geleerd wordt en branche-instrumenten verbeterd worden.
Toezicht
Parallel aan de campagne en verbetering van de ondersteuning aan bedrijven wordt strenger gecontroleerd of werkgevers de RI&E-plicht daadwerkelijk naleven.
Dit jaar intensiveert de Inspectie SZW het toezicht op de naleving van de RI&E binnen actieve inspectieprogramma’s op het terrein van gezond en veilig werken. Het toezicht richt zich op aanwezigheid en kwaliteit van de RI&E (inclusief plan van aanpak) binnen bedrijven.
Administratieve handhaving
De pilot ‘administratieve handhaving’ is gestart. 400 bedrijven worden volledig schriftelijk gecontroleerd op de aanwezigheid van een RI&E (inclusief een plan van aanpak) en een basiscontract. Het proces van opvragen tot aan mogelijke boeteoplegging vindt schriftelijk, liefst digitaal, en volledig op afstand plaats. De pilot wordt eind dit jaar afgerond.
Als uit een tussentijdse evaluatie van de aanpak in 2021 blijkt dat geen sprake van een substantiële verbetering, bepaalt de staatssecretaris welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de naleving van de RI&E verder te verbeteren.
Meer over RI & E op Arboportaal.nl
Kamerbrief meerjarenplan verbeteren naleving RI & E
