Volgens Koolmees geeft het rapport niet alleen inzicht in de huidige arbeidsmarkt, maar bevat het ook een waardevolle analyse van de toekomst.
De analyse van de commissie is helder en juist, aldus de minister.
“En het overlapt met het kabinetsbeleid voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt in Nederland. De vierslag wendbaarheid, duidelijkheid, weerbaarheid en wederkerigheid biedt bovendien een nuttige denkstructuur. Het is nu zaak na te denken over hoe die nader in te vullen.”
De commissie signaleert een ‘nieuwe “sociale kwestie”.
Groeiende kloof
Terwijl werk voor sociale samenhang moet zorgen, doet het dat nu niet. ‘Verschillen in bescherming en toerusting tussen categorieën werkenden nemen toe en versterken sociale scheidslijnen.’
De verschillen in kosten en bescherming tussen zelfstandigen en werknemers en werknemers onderling is de laatste decennia behoorlijk gestegen. Dat leidde tot een verstoord evenwicht, en soms tot onbedoelde concurrentie. Zo is op de arbeidsmarkt een zorgelijke en groeiende kloof ontstaan.
Meer zelfstandigen
Uit cijfers van het CBS blijkt dat het aantal mensen dat voornamelijk hun inkomen als zelfstandige verdient is in de periode 2007-2018 toegenomen met 260.000 tot 1,3 miljoen personen. Met name in de zakelijke dienstverlening en in de zorg steeg het aantal zelfstandigen.
Het mediane inkomen van zelfstandigen in de dienstverlening was het hoogst. Vooral in de zorg en handel komen vaker relatief lage inkomens voor.
Systeem past niet meer
Je hebt aan de ene kant mensen met een goede opleiding en een breed netwerk. Aan de andere kant van de streep staan mensen voor wie vast werk een luxe is. Zij hebben een beperkt netwerk en gaan van flexcontract naar flexcontract. Zij hebben geen zicht op meer bestaanszekerheid.
Volgens Koolmees past ons systeem veel werkenden niet meer. En de commissie zegt volgens hem terecht dat met dat systeem onze economische en sociale vooruitgang op langere termijn niet kan worden gewaarborgd.
Kabinetsbeleid
De richting van een aantal beleidsaanbevelingen in dit rapport is vaak in lijn met het kabinetsbeleid. Met het herstellen van het evenwicht zijn al eerste stappen gezet. Minder verschil tussen vast en flex. De zzp-wetgeving staat in de steigers. Het is aantrekkelijk om mensen in dienst te nemen, bijvoorbeeld door maatregelen in de Wet Arbeidsmarkt in Balans en afspraken rond de loondoorbetaling. Maar het kabinet geeft ook ruimte aan échte ondernemers, zo stelt de minister. De ingeslagen weg is volgens hem dan ook de juiste.
Hoe nu verder?
De Commissie roept op tot een brede maatschappelijke alliantie om het gesprek op gang te brengen tussen maatschappelijke partijen. Dat is de eerste dwingende opgave.
De minister neemt graag het initiatief om daarin de regie te nemen, het gesprek faciliteren en te komen tot een agenda over hoe we de analyse verder kunnen brengen.
Ook komt er een kabinetsreactie op dit rapport.
Rapport ‘In wat voor land willen wij werken?’ van Commissie Borstlap
