Met de Zelfstandigenwet worden twee toetsen ingevoerd: de zelfstandigentoets en werkrelatietoets. Een nieuwe bepaling in de wet regelt dat als aan deze twee toetsen wordt voldaan er in elk geval geen sprake is van gezag en dus als zelfstandige kan worden gewerkt.
Als niet voldaan wordt aan één of beide toetsen, is niet gelijk sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan alleen geen zekerheid dat je als zelfstandige kunt werken op basis van de Zelfstandigenwet.
Duidelijke spelregels
Voor zzp’ers en opdrachtgevers komen duidelijke spelregels vooraf over hoe ze met elkaar kunnen werken. De wet gaat uit van zelfstandig ondernemerschap en heeft als doel ‘een veilige haven’ te scheppen voor zelfstandigen. Dat staat in de concept Zelfstandigenwet die op internetconsultatie.nl is gepubliceerd.
Minister Aartsen van SZW: “We laten met duidelijke criteria vooraf zien hoe werken met en als zelfstandige(n) wél kan. Er werken meer dan een miljoen zelfstandigen in ons land. Met deze wet geven we hen de erkenning die ze verdienen en bieden we de duidelijkheid waar de markt om vraagt.”
Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet onnodige terughoudendheid onder opdrachtgevers tegengaan én zorgen dat zelfstandigen de verantwoordelijkheid nemen om risico’s af te dekken.
Twee toetsen
In het wetsvoorstel staan twee toetsen: een zelfstandigen- en werkrelatietoets. Uitgangspunten bij deze twee nieuwe toetsen zijn: het past bij werken als zelfstandige als je onafhankelijk bent van anderen, risico’s draagt en je de vrijheid hebt om je werk zelf te organiseren.
De zelfstandigentoets kijkt vooral naar de ondernemer zelf. Een zelfstandige moet de basis op orde hebben, zoals zelf factureren en een inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK). Het aantal opdrachtgevers telt mee en ook of een zelfstandige voorzieningen heeft getroffen tegen ondernemersrisico’s.
De werkrelatietoets ziet er op toe dat er binnen een specifieke arbeidsrelatie voldoende zelfstandig wordt gewerkt. Hierbij moet een zelfstandige bijvoorbeeld de vrijheid hebben om het werk zelf te organiseren en voor eigen rekening en risico uit te voeren.
Veilige haven
Wie aan deze twee toetsen voldoet én in de praktijk zo werkt, komt in ‘een veilige haven’: diegene weet vooraf dat hij of zij als zelfstandige kan werken. Voor wie niet voldoet, is het duidelijk wat diegene moet aanpassen om toch als zelfstandige te kunnen werken. Zelfstandigen die niet aan de criteria kunnen of willen voldoen, zijn aangewezen op de regels die nu al gelden.
Met de Zelfstandigenwet krijgen zelfstandigen de ruimte om te ondernemen, met de verantwoordelijkheden die daarbij horen. Maar het kabinet wil hiermee ook schijnzelfstandigheid voorkomen. De rechten van werknemers worden met de Zelfstandigenwet niet aangetast.
De Zelfstandigenwet is nu in internetconsultatie. Reageren kan tot en met 29 oktober via internetconsultatie.nl. De geplande inwerkingtreding is januari 2028.

