Een kortere maximale duur van de WW leidt naar verloop van tijd tot een beperkte stijging van de structurele werkgelegenheid. Aanpassingen van de hoogte van de WW in de eerste twee maanden hebben naar verwachting veel minder effect op de werkgelegenheid. Dit blijkt uit een doorrekening van verschillende beleidsopties voor de WW door het Centraal Planbureau (CPB), op verzoek van het ministerie van SZW.
Kabinetsplannen
In het coalitieakkoord stond het volgende ten aanzien van de WW:
De maximale WW-duur wordt per 1 januari 2028 beperkt tot één jaar.
De WW-uitkering in de eerste twee maanden wordt op 1 januari 2030 verhoogd naar 80% van het oude loon. Daarnaast wordt de referte-eis verscherpt naar 42 van de 52 weken gewerkt en gaat de opbouw van WW-rechten naar een halve maand per gewerkt jaar.
Op Prinsjesdag werd officieel naar buiten gebracht dat de maatregel om de maximale duur van een WW-uitkering in te korten van 24 naar 12 maanden, met één jaar is uitgesteld naar 1 januari 2029.
WW-uitkering: huidige regels
De WW-uitkering bedraagt nu 75% van het laatstverdiende loon in de eerste twee maanden en daarna 70%, voor een periode van in totaal maximaal twee jaar. Voor het laatstverdiende loon geldt een maximum, het maximumdagloon.
Bij een kort arbeidsverleden bedraagt de maximale WW-duur drie maanden. Hiervoor geldt de wekeneis: iemand moet in de 36 weken voor werkloosheid minstens 26 weken hebben gewerkt. Voor een langere uitkering geldt de jareneis: iemand moet in de vijf jaar voor werkloosheid minstens vier jaar hebben gewerkt. De maximale WW-duur bouwt dan op met één maand extra per gewerkt jaar.
Voor deze doorrekening vormt de huidige wettelijke WW-vormgeving de uitgangssituatie.
Duur en hoogte WW-uitkering
Het CPB heeft een aantal varianten doorgerekend voor de duur en hoogte van de WW-uitkering. Per variant zijn de effecten op de structurele werkgelegenheid en de overheidsfinanciën berekend, ten opzichte van de huidige wettelijke vormgeving van de WW.
Het gaat om de volgende varianten:
- Een verkorting van de maximale WW-duur van 24 naar 18 maanden.
- Een verkorting van de maximale WW-duur van 24 naar 12 maanden.
- Een uitkeringsverhoging in de eerste twee maanden van 75% naar 80%
- Een uitkeringsverlaging in de eerste twee maanden van 75% naar 70%.
- Een combinatie van optie (2) en (3).
De voorwaarden van de WW en de opbouw van rechten blijven ongewijzigd.
De werkgelegenheidseffecten zijn gebaseerd op nieuwe schattingen van de relatie tussen de hoogte en duur van werkloosheidsuitkeringen en de duur van werkloosheid.
Effecten wijzigingen in WW-duur en -hoogte
Een lagere of kortere uitkering geeft werkzoekenden een grotere financiële prikkel om werk te accepteren dan een ruimhartigere uitkering. Een verkorting van de maximale WW-duur leidt daardoor naar verwachting tot een beperkte toename van de structurele werkgelegenheid. Het effect komt overeen met ongeveer 8.000 voltijdbanen.
Bij een aanpassing van de uitkeringshoogte in de eerste twee maanden zijn de werkgelegenheidseffecten naar verwachting gering.
Structurele effecten
De berekeningen maken zichtbaar wat er gebeurt als mensen hun gedrag volledig hebben aangepast aan het nieuwe beleid. Het gaat daarmee om structurele effecten, waarbij conjuncturele effecten buiten beschouwing zijn gellaten. Ook is geen rekening gehouden met eventuele extra afspraken in cao’s die de beleidswijzigingen (deels) compenseren. Als zulke reparaties plaatsvinden, is het effect op de werkgelegenheid naar verwachting kleiner.
Gevolgen voor overheidsfinanciën
Naast de werkgelegenheidseffecten brengt het CPB voor elke beleidsvariant de structurele gevolgen voor de overheidsfinanciën in beeld. Het gaat hierbij om de verandering in de uitgaven nadat alle uitkeringsgerechtigden onder de nieuwe regels vallen. Voor de overheidsfinanciën geldt dat een kortere of lagere WW een ombuiging oplevert, terwijl een hogere WW tot een intensivering leidt.
Nieuwe inzichten in relatie van WW en werkloosheidsduur
Voor de doorrekening heeft het CPB de zogenoemde uitkeringselasticiteiten geactualiseerd. Deze geven aan hoe de werkloosheidsduur wijzigt als de hoogte of maximale duur van een werkloosheidsuitkering verandert.
De elasticiteit voor de maximale uitkeringsduur is bijgesteld van 0,3 naar 0,4. Dit betekent dat een verlenging van de maximale uitkeringsduur met 1% naar schatting leidt tot een toename van de werkloosheidsduur met 0,4%. De elasticiteit voor de hoogte van de uitkering blijft met 0,8 ongewijzigd.
Bij een 1% hogere uitkering neemt de werkloosheidsduur naar schatting met 0,8% toe.
Naar doorrekening beleidsopties WW
