40 cao-akkoorden zijn vanaf eind 2025 tot 1 april 2026 afgesloten. In deze 40 onderzochte cao-akkoorden gaan de meest voorkomende afspraken over RVU, leren en ontwikkelen/duurzame inzetbaarheid en vakbonden.
Naast deze onderwerpen staan ook ook andere onderwerpen in de cao-akkoorden. Voorbeelden hiervan zijn loondoorbetaling bij ziekte en aanvulling bij arbeidsongeschiktheid en werkloosheid, reservisten, inflatie/koopkracht, gelijke beloning en modernisering van cao-afspraken. Zo is te zien hoe vakbonden en werkgevers maatschappelijke onderwerpen door vertalen naar hun eigen cao.
Onderzoekcao’s
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) volgt de grootste (reguliere) cao’s van Nederland om cao-ontwikkelingen en trends in kaart te brengen. Het gaat daarbij om bedrijfstakcao’s met 7.500 of meer werknemers en ondernemingscao’s met 1.600 of meer werknemers. Circa 147 cao’s worden onderzocht (de onderzoekcao’s).
Principeakkoord
Voor de aanmelding van een nieuwe cao bij SZW sluiten de sociale partners eerst een cao-akkoord, ook wel principeakkoord genoemd, af.
Van de 147 onderzoekcao’s zijn er sinds eind 2025 tot 1 april 2026 voor 40 een principeakkoord afgesloten. Hieronder vallen ongeveer twee miljoen werknemers. Deze principeakkoorden zijn van toepassing op vier van de tien werknemers onder de 147 onderzoekcao’s. Onder de onderzoekcao’s vallen 5,1 miljoen werknemers.
RVU
In 27 principeakkoorden staan afspraken over de RVU. De meest voorkomende afspraken zijn:
- verdere afbakening van een bestaande RVU-regeling, waarbij de doelgroep wordt gedefinieerd en/of waar de definitie van zwaar werk nog wordt uitgewerkt;
- verkenning van een RVU-verkenning;
- schrappen van een RVU-regeling uit de cao.
Generatieregelingen
Bij een generatieregeling of generatiepact gaan oudere werknemers (meestal) 80% werken met behoud van 90% loon en 100% pensioenopbouw. In 13 principeakkoorden staan afspraken over een generatieregeling al dan niet in combinatie met of naast een RVU-afspraak. In één principeakkoord staat een bijzondere uitbreiding van de generatieregeling, namelijk voor werknemers (van alle leeftijden) met zware mantelzorgtaken.
Leren en ontwikkelen en duurzame inzetbaarheid
In 26 principeakkoorden staan afspraken over leren en ontwikkelen, waarvan in vijf principeakkoorden over het belang van onderwijs dat aansluit op de arbeidsmarkt. In 15 principeakkoorden gaat het over duurzame inzetbaarheid. In evenveel (15, maar niet per se dezelfde) principeakkoorden gaat het over vitaliteit.
Vakbonden
In 24 principeakkoorden zijn er afspraken gemaakt over toegang tot de werkvloer, de vakbondscontributie, het stimuleren van het deelnemen aan vakbondsactiviteiten, vakbondsverlof en het organiseren van de week/maand van de vakbond.
Reiskosten
In 22 principeakkoorden staan afspraken over de reiskostenvergoeding. In vijf principeakkoorden gaat het om een verhoging naar €0,23 per kilometer (of verwijzing naar de maximaal onbelaste vergoeding). Andere afspraken gaan bijvoorbeeld over fiscale uitruil en vergroening van de reiskostenvergoeding.
Hybride werken
In 10 principeakkoorden staan afspraken over thuiswerken of hybride werken. In acht principeakkoorden gaat het over een thuiswerkvergoeding al dan niet aangepast aan de fiscale vrijstelling van 2,45 euro per dag.
In twee akkoorden gaat het om een afspraak over de mogelijkheid van thuiswerken als maatwerkoplossing voor medewerkers met een arbeidsbeperking en vrouwen met overgangsklachten.
Welzijn
Bij welzijn spelen zowel fysieke als financiële, emotionele, sociale en carrière factoren een rol. Werkgevers kunnen bijvoorbeeld afspraken maken om de werkdruk te verlagen, om de sociale veiligheid op de werkvloer te verhogen of om hormonale klachten bespreekbaar te maken.
Werkdruk en werk-privé balans
In 21 principeakkoorden komt het belang van aandacht voor werkdruk en/of werk-privé balans naar voren. In vier principeakkoorden gaat het specifiek over meer regie over het rooster en werktijden.
Sociale veiligheid
In zes principeakkoorden is er aandacht voor sociale veiligheid op de werkvloer, zoals het tegengaan van ongewenste omgangsvormen/gedrag. In één principeakkoord gaat het specifiek over een vertrouwenspersoon inclusief een klachtencommissie.
Hormonale klachten
In acht principeakkoorden is er aandacht voor overgangsklachten/-verlof en in vier principeakkoorden voor menstruatieklachten/-verlof.
Diversiteit en inclusie
In 18 principeakkoorden gaat het over diversiteit en inclusie.
Diversiteitsdagen
In zeven principeakkoorden is aandacht voor diversiteit en inclusie op de werkvloer door werknemers de eigen feestdagen te laten kiezen.
Transitieverlof
In vijf principeakkoorden staan afspraken over betaald transitieverlof. Werknemers hoeven hiervoor dan geen gebruik meer te maken van ziekteverlof. Het gaat in deze afspraken om een vaste hoeveelheid verlof of om maatwerkafspraken.
Verlof niet-traditionele gezinsvormen
In twee principeakkoorden is er aandacht voor een inclusievere definitie voor gezin en familie, zodat ook niet-traditionele gezinnen recht hebben op bepaalde verlofvormen.
Arbeid en zorg
Naast het combineren van de zorg voor het gezin en werk, zijn ouders ook vaak mantelzorger. Verder kan het zijn dat er in het leven van werknemers ingrijpende gebeurtenissen plaatsvinden, zoals het overlijden van een naaste.
Mantelzorg(verlof)
In 17 principeakkoorden is er aandacht voor mantelzorg. Vaak gaat het over het bespreekbaar maken van mantelzorg en maatwerk afspraken in het kader van welzijn van werknemers en het kunnen combineren van werk en zorg (privé).
Rouwverwerking/verlof
Nederland kent geen wettelijk rouwverlof. Werknemers kunnen bij overlijden van een naaste gebruik maken van calamiteitenverlof voor bijvoorbeeld de dag van overlijden en de dag van de uitvaart. Soms staan er ook nog aanvullende afspraken in cao’s. Het gaat voornamelijk om maatwerkafspraken. Dit kan volgens cao-partijen deels ziekteverzuim voorkomen. In 14 principeakkoorden staan afspraken over rouwverwerking/-verlof.
Overwerk
In 16 principeakkoorden staan afspraken over overwerk, waarvan in negen principeakkoorden de beloning of toeslag voor overwerk voor deeltijdwerknemers gelijkgetrokken wordt met die voor voltijdwerknemers. In één principeakkoord gaat het ook om doorbetaling van de tijd die nodig is om het werk voor te bereiden en/of af te handelen.
Stages
In 16 principeakkoorden staan afspraken over stages en stagevergoedingen. In acht principeakkoorden staan afspraken over een (passende) stagevergoeding, waarbij in zes principeakkoorden specifieke bedragen worden genoemd.
Modernisering cao-afspraken
In 16 principeakkoorden staan afspraken om de cao te moderniseren, bijvoorbeeld door teksten te herschrijven, waardoor de cao beter kan worden begrepen. Maar ook over meer toekomstbestendige en inclusieve arbeidsvoorwaarden. In twee principeakkoorden staat een afspraak over verduidelijken van de werkingssfeer.
Studieschuld
Werkgevers zoeken naar manieren om werknemers aan te trekken. Een voorbeeld hiervan is de mogelijkheid voor werknemers om gebruik te maken van fiscaal voordeel, bijvoorbeeld bij het afbetalen van studieschuld. In 13 principeakkoorden staan hier afspraken over.
Ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid (ZW/WIA/WW)
In 13 principeakkoorden staan afspraken over de loondoorbetaling bij ziekte, aanvulling bij arbeidsongeschiktheid en/of werkloosheid.
Loondoorbetaling bij ziekte
In zes principeakkoorden staan afspraken over de loondoorbetaling bij ziekte. In één principeakkoord gaat het over de loondoorbetaling bij ziekte voor alle werknemers. In een ander principeakkoord gaat het om een afspraak over wachtdagen in relatie tot het WML. In de overige principeakkoorden gaan de afspraken over ziekte van doorwerkende AOW-gerechtigden en oudere werknemers die gebruik maken van een generatieregeling.
Aanvulling WIA/WGA
In vier principeakkoorden staan afspraken gerelateerd aan de WIA-uitkering. Daarbij gaat het om afspraken over de gedifferentieerde werkgeverspremie (WGA-premie, Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) die is bedoeld om uitkeringen van gedeeltelijk arbeidsongeschikten te financieren. Daarnaast gaan de afspraken over de reparatie van de duur van de WGA-uitkering en over werknemers die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn.
WW-duur
In drie principeakkoorden staan afspraken over de WW-duur. Twee akkoorden hebben afspraken over herziening van de WW-afspraken en lopen daarmee vooruit op de plannen om de WW-duur verder te verkorten. In één akkoord gaat het over reparatie van de verkorte WW-duur.
Reservisten
In negen principeakkoorden is aandacht voor reservisten.
Inflatie/koopkracht
In vijf principeakkoorden is aandacht voor inflatie en/of koopkracht.
Innovatie en productiviteit
Innovatie draagt bij aan efficiëntere bedrijfsprocessen en hogere productiviteit. In vijf principeakkoorden is aandacht voor innovatie en/of productiviteit.
Artificial Intelligence (AI)
In drie principeakkoorden is aandacht voor het gebruik van AI: Sociale Verzekeringsbank, NN, Vodaziggo.
Gelijke beloning
In vijf principeakkoorden is aandacht voor gelijke beloning voor gelijk(waardig) werk, waarbij in één principeakkoord de EU-richtlijn wordt genoemd.
Klimaat/duurzaamheid
In vijf principeakkoorden staan afspraken over duurzaam reizen/mobiliteit.
Verkeersdrukte vermijden
In twee principeakkoorden is aandacht voor het mijden van files: Gasunie en Schildersbedrijf.
5 mei
Of werknemers vrij zijn op 5 mei, elk jaar of in lustrumjaren, hangt af van de cao. In vier principeakkoorden staan hier afspraken over.
Onderzochte cao-akkoorden, op alfabetische volgorde
