In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voerde Ipsos I&O een flitspeiling uit over het coalitieakkoord, gepresenteerd op vrijdag 30 januari 2026. Een vragenlijst is begin februari 2026 uitgezet. Ruim 1.000 personen vulden de vragenlijst in.
AOW en bestaanszekerheid belangrijkste SZW-onderwerpen
Nederlanders vinden zorgen voor AOW en een goed pensioenstelsel en zorgen voor bestaanszekerheid de meest belangrijke onderwerpen op het gebied van SZW.
Ook een sociaal vangnet bij ziekte, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, het tegengaan van misbruik van uitkeringen en toeslagen en het zorgen voor een goed werkende arbeidsmarkt wordt door een aanzienlijk deel als belangrijk gezien.
Beleid rondom arbeidsmigranten en het verminderen van tegenstellingen in de samenleving vindt een kleiner deel van de Nederlanders belangrijk dan in 2024.
Voor een aantal onderwerpen geldt dat specifieke groepen deze vaker belangrijk vinden. Zo vinden ouderen (50 jaar en ouder) AOW en een goed pensioenstelsel belangrijker dan jongeren en vinden jongeren goede en betaalbare kinderopvang vaker belangrijk.
Ook zijn er verschillen zichtbaar op het gebied van politieke voorkeur. Linkse stemmers vinden bestaanszekerheid en het tegengaan van discriminatie vaker belangrijk en rechtse stemmers een goed werkende arbeidsmarkt.
Aanzienlijke groep negatief over coalitieakkoord
Van de groep die (enigszins) bekend is met de plannen uit het coalitieakkoord is 45 procent hier negatief over. Een kwart is positief en een even groot deel neutraal.
Het aandeel Nederlanders dat negatief is over de plannen uit het huidige coalitieakkoord is een stuk groter dan in 2024, toen bijna de helft hier positief over was.
Nederlanders die op een van de coalitiepartijen stemden zijn aanzienlijk vaker positief over het akkoord dan Nederlanders die op een andere partij stemden (D66: 45%, VVD: 39%, CDA; 52%).
Ook zijn 65-plussers vaker positief dan jongere Nederlanders en lager en middelbaar opgeleide Nederlanders zijn vaker negatief dan hoger opgeleiden.
Negatief over afschaffen IVA en verhogen AOW-leeftijd
De meningen over de verschillende plannen uit het coalitieakkoord op het gebied van SZW lopen sterk uiteen.
Een meerderheid is er voorstander van dat asielzoekers na 3 maanden mogen werken en dat de regels over zzp-schap worden verduidelijkt.
Ook over het aanpassen van het stelsel voor ziekte en arbeidsongeschiktheid, het bijna gratis maken van kinderopvang is een kleine meerderheid positief. Hier is echter ook een aanzienlijk deel van ongeveer een vijfde negatief over.
Het minste steun is er voor plannen die bezuinigingen zijn, namelijk het afschaffen van de volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering (IVA) en het sneller laten stijgen van de AOW-leeftijd.
Over het verkorten van de WW duur zijn de meningen verdeeld en zijn er ongeveer even veel voor- als tegenstanders.
Ook hier geldt dat Nederlanders die op één van de coalitiepartijen stemden vaker positief zijn dan de Nederlanders die op een oppositiepartij stemden.
Solidariteit en eerlijke verdeling lasten gemist
Vooral solidariteit en eerlijke verdeling missen de respondenten in de plannen. Er heerst een breed gedragen gevoel dat de bezuinigingen op de verkeerde plekken vallen: bij kwetsbare groepen, de zorg en de sociale zekerheid, terwijl vermogende Nederlanders en grote bedrijven buiten schot blijven.
De volgende thema’s komen specifiek naar voren:
- Eerlijke lastenverdeling, belasting en vermogen (ongeveer 20%): men vindt dat mensen met veel vermogen en bedrijven worden ontzien in de plannen en de ‘gewone’ burger en middeninkomens de rekening betalen.
- Arbeidsmarkt, werken moet lonen en toeslagenstelsel (ongeveer 18%): deze groep vindt dat werken te weinig loont ten opzichte van niet werken en dat het toeslagenstelsel te complex is.
- Zorg (ongeveer 18%): deze burgers zijn negatief over de bezuinigingen op de zorg en verhoging van het eigen risico maar hebben ook zorgen over het betaalbaar houden van de zorg.
- Verhoging van de pensioenleeftijd (ongeveer 15%): deze burgers zijn negatief over de verhoging van de pensioenleeftijd en vinden dat hierin uitzonderingen moeten worden gemaakt voor zware beroepen en ook moet worden gekeken naar het aantal gewerkte jaren.
- Sociale zekerheid en sociaal vangnet (ongeveer 14%): deze burgers maken zich zorgen over de afbraak van de sociale zekerheid en vinden dat er een onvoldoende vangnet is voor kwetsbaren.
- Migratie, asiel en integratie (ongeveer 10%): de meningen zijn verdeeld. Een deel vindt dat er een strenger asielbeleid moet komen en minder migratie. Een ander deel pleit juist voor betere integratie van migranten en betere bescherming van arbeidsmigranten.
Vertrouwen
Ongeveer zes op de tien Nederlanders hebben er een beetje tot redelijk veel vertrouwen in dat de plannen op het gebied van SZW in het coalitieakkoord goed zullen uitpakken. Eén procent heeft hier heel veel vertrouwen in. Een derde heeft hier helemaal geen vertrouwen in.
Negatief over afwegingen bezuinigingen
Ruim de helft van de Nederlanders is negatief over de afweging die de nieuwe coalitie heeft gemaakt over investeringen en bezuinigingen. Een kwart is hier wel positief over.
De grootste groep (55%-60%), bestaande uit mensen die niet positief en niet negatief over de keuzes zijn en de groep die hier meer negatief over is, ziet de noodzaak van investeringen in defensie, woningbouw en onderwijs. Zij vinden echter dat de zorg en kwetsbare groepen hier niet de dupe van moeten zijn en dat dat met de bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid wel zo is. Zij vinden dat de lasten eerlijker verdeeld moeten worden en vermogenden en bedrijven hier meer aan mee moeten betalen.
