Het is niet altijd duidelijk of sprake is van loondienst of werken als zelfstandige. Dat kan per situatie verschillen en hangt af van hoe in de praktijk wordt gewerkt. Er zijn meerdere kenmerken die van belang zijn. Om je een idee te geven wanneer sprake is van loondienst of zzp, vind je in de publicaties ‘Voorbeelden per sector‘ en ‘Uitgebreide praktijkvoorbeelden schijnzelfstandigheid‘ op rijksoverheid.nl meer informatie. Deze versies zijn van 16 januari 2026.
Voorbeelden per sector
Om je een idee te geven wanneer sprake is van loondienst of zzp, zie je in de pdf een aantal voorbeelden. Per sector en met een duidelijke conclusie: arbeidsovereenkomst of zzp’er.
De voorbeelden betreffen de volgende sectoren:
- Zorg
- Creatieve sector
- Onderwijs
- Bouw
- Schilder
- Advisering
- Interim-manager
- Kinderopvang
- Bezorgdiensten
- Grafisch ontwerper
- Particuliere beveiliging.
Uitgebreide praktijkvoorbeelden
De voorbeelden in deze pdf laten zien hoe een arbeidsrelatie moet worden beoordeeld.
De beoordeling gebeurt op basis van de huidige wet- en regelgeving. Ook gebeurt de beoordeling
apart voor elke arbeidsrelatie. Hierbij kunnen allerlei feiten en omstandigheden belangrijk zijn.
De voorbeelden laten zien wanneer en waarom iemand in loondienst werkt of juist zelfstandige
(zzp’er) is.
Het gaat om de volgende praktijkvoorbeelden:
- Praktijkvoorbeeld websitebeheerder
- Praktijkvoorbeeld onderhoudsmonteur
- Praktijkvoorbeeld cateraar
- Praktijkvoorbeeld installateur beveiligingsproducten
- Praktijkvoorbeeld PGB-zorgverlener
Per praktijkvoorbeeld worden feiten en omstandigheden gegeven en vervolgens de volgende negen aspecten behandeld:
- De aard en duur van de werkzaamheden
- De manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald
- De mate waarin de werkzaamheden en/of de opdrachtnemer onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever
- Wel of geen verplichting het werk persoonlijk uit te voeren
- De manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen
- De manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaald
- De hoogte van de beloning
- De mate waarin de opdrachtnemer bij de opdracht commercieel risico loopt
- De mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen. Bijvoorbeeld door te zorgen voor naamsbekendheid en nieuwe opdrachten
Deze negen onderdelen worden samen beoordeeld. Vervolgens wordt een conclusie gegeven of sprake is van werken als zelfstandige of dat het om loondienst gaat.
