Op grond van artikel 69 van de Zorgverzekeringswet (Zvw) worden jaarlijks de woonlandfactoren vastgesteld voor de bijdragen die verdragsgerechtigden betalen. Deze woonlandfactoren worden ook gebruikt voor de berekening van de zorgtoeslagen voor verdragsgerechtigden. Met de wijzigingsregeling in de Staatscourant worden de woonlandfactoren vastgesteld voor 2026.
Recht op zorg in woonland
Personen die in een andere lidstaat van de Europese Unie (EU) wonen hebben op grond van de Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (EU-basisverordening) recht op zorg in hun woonland ten laste van Nederland. Soortgelijke regels gelden voor personen in bepaalde landen buiten de EU waar Nederland verdragen mee heeft gesloten op het terrein van sociale zekerheid en zorg.
Verdragsgerechtigden
Deze personen worden aangeduid als ‘verdragsgerechtigden’ en ontvangen in het woonland het vergoedingenpakket van dat land. De rekening voor de zorg gaat naar Nederland, waarbij het CAK als betaalkantoor functioneert. Voor hun recht op zorg betalen verdragsgerechtigden aan het CAK een bijdrage. De basisverordening laat het heffen van een bijdrage aan de lidstaten. Deze zogenoemde verdragsbijdrage komt als het ware in plaats van de premies voor de verzekeringen als bedoeld in de Zvw en de Wet langdurige zorg (Wlz).
Woonlandfactor
De hoogte van de verdragsbijdrage is afgeleid van de premies als bedoeld in de Zvw en de Wlz. In het woonland kan de zorg echter van een lager of hoger kostenniveau zijn dan in Nederland het geval is. Om de bijdrage in verhouding te brengen met (de kosten van) het pakket van het woonland, is de woonlandfactor geïntroduceerd.
De verdragsbijdrage wordt berekend door de grondslag van de bijdrage te vermenigvuldigen met een verhoudingsgetal waarmee de verhouding tot uitdrukking wordt gebracht tussen de gemiddelde uitgaven voor zorg voor een persoon ten laste van de sociale ziektekostenverzekering (zorgkosten) in het woonland van de verdragsgerechtigde en de gemiddelde uitgaven per persoon voor zorg als bedoeld in de Zvw en de Wlz in Nederland.
De woonlandfactoren worden jaarlijks in november in de Staatscourant gepubliceerd.
Zorgtoeslag
De woonlandfactor wordt ook gehanteerd bij het vaststellen van de zorgtoeslag die verdragsgerechtigden kunnen ontvangen als tegemoetkoming voor hun verdragsbijdrage.
De factor wordt berekend op basis van de verhouding tussen de zorgkosten in het woonland en Nederland.
Berekeningswijze
De berekeningswijze is als volgt:
| Woonlandfactor 2026 = | Publiek gefinancierde uitgaven gezondheidszorg woonland in 20231 |
| Publiek gefinancierde uitgaven gezondheidszorg Nederland in 2023 |
1 Indien beschikbaar zijn de cijfers uit 2023 gebruikt; in enkele gevallen betreft het de meest recente cijfers voorafgaand aan 2023.
