Gewezen deelnemers moeten op een adequate wijze worden begeleid bij het maken van de keuze ten aanzien van het bedrag ineens en de gevolgen van combinatie van keuzes (inclusief het bedrag ineens). Ook moeten (gewezen) deelnemers goed geïnformeerd worden over het keuzerecht, de gevolgen die de keuze voor bedrag ineens voor hen kan hebben. Uitvoerders hebben daarnaast voldoende tijd nodig om de wet te implementeren.
Tijdige behandeling vereist
De regering heeft ervoor gekozen om de inwerkingtredingsdatum naar 1 juli 2026 te verplaatsen zodat voldaan kan worden aan deze gestelde voorwaarden. Voor deze datum is echter wel een tijdige behandeling door de Eerste Kamer vereist. De regering roept de Eerste Kamer op om oog te houden voor het belang van een tijdige behandeling.
Geruime tijd om voor te bereiden
Het keuzerecht bedrag ineens is in het Pensioenakkoord van 2019 geïntroduceerd en sinds 2021 opgenomen in de Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen. Pensioenuitvoerders hebben zich dus al geruime tijd hebben kunnen voorbereiden op de komst van het keuzerecht, zowel op het gebied van uitvoering alsook de keuzebegeleiding en informatievoorziening voor deelnemers. Het kabinet heeft er echter ook oog voor dat de transitie veel tijd en capaciteit vergt van pensioenuitvoerders.
Zes tot negen maanden voorbereidingstijd
De (vertegenwoordigers van) pensioenuitvoerders hebben (los van de transitie) aangegeven na instemming van beide Kamers ten minste zes tot negen maanden nodig te hebben om de wet te implementeren. Daarnaast geldt dat deelnemers in de praktijk zes tot negen maanden voor de pensioendatum worden geïnformeerd over de keuzemogelijkheden op pensioendatum. De haalbaarheid van de beoogde inwerkingtredingsdatum hangt daarmee mede af van de voortgang van de parlementaire behandeling.
Budgettaire gevolgen bij uitstel
Uitstel van de beoogde inwerkingtreding heeft behalve mogelijke teleurstelling bij deelnemers ook budgettaire gevolgen. De invoering van het keuzerecht leidt tot een hogere belasting- en premieheffing doordat het ineens uitgekeerde bedrag onder omstandigheden tegen een hoger progressief belastingtarief in box 1 wordt belast. Daarnaast treedt een verschuiving in de tijd op: pensioeninkomen wordt naar voren gehaald waardoor de belastingclaim eerder wordt geïnd.
Bij uitstel van de inwerkingtreding worden deze effecten uitgesteld. Uitstel van de inwerkingtredingsdatum tot na de transitie leidt tot een budgettaire derving van naar verwachting € 26 miljoen per jaar. . Bij een uitstel tot 1 januari 2029 zou de derving naar verwachting € 65 miljoen bedragen.
Keuzetool
Het Nibud heeft begin juni een concept subsidieaanvraag ingediend voor het ontwikkelen van een keuzetool, begin september gevolgd door een definitieve subsidieaanvraag. Deze keuzetool biedt een aanvullende mogelijkheid voor deelnemers om een indicatie te krijgen van de gevolgen die de keuze voor het opnemen van een bedrag ineens heeft voor hun toeslagen en bruto- en netto-inkomen.
Het Nibud gaat uit van een doorlooptijd voor het ontwikkelen van de tool van 8 maanden (met 1 maand uitloop). Uitgaande van een ontwikkeltijd van 8 à 9 maanden zou de tool rond mei of juni 2026 voor deelnemers beschikbaar kunnen zijn.
De keuzetool wordt aangeboden op de website van het Nibud. Pensioenuitvoerders worden wettelijk verplicht om deelnemers te informeren op welke wijze meer informatie verkregen kan worden over de gevolgen van bedrag ineens voor onder andere inkomensafhankelijke regelingen. Uitvoerders kunnen daaraan invulling aan geven door deelnemers door te verwijzen naar de tool op de website van het Nibud. De subsidieaanvraag voorziet niet in de mogelijkheid dat uitvoerders de Nibud-tool integreren (inbouwen) in hun eigen keuzeomgeving.
Informeren over voorziene gevolgen en risico’s
De keuzetool is echter een bovenwettelijke informatievoorziening en ontslaat pensioenuitvoerders niet van de wettelijke verplichting om een eigen adequate keuzebegeleiding aan te bieden en informatie te verstrekken. Een uitvoerder moet een (gewezen) deelnemer informeren over voorzienbare gevolgen, risico’s en voor- en nadelen van de keuze voor een bedrag ineens. Dit is vooral relevant voor mensen met een laag inkomen, mensen die laaggeletterd zijn of mensen met weinig financiële kennis. Deze groepen mensen moeten bij hun uitvoerder terechtkunnen met al hun vragen rondom bedrag ineens.
De uitvoerder moet nadrukkelijk wijzen op de mogelijkheid dat een keuze voor bedrag ineens invloed kan hebben op de verschuldigde inkomensbelastingen en premie volksverzekeringen en het recht op inkomensafhankelijke regelingen.
Omdat de uitvoerder niet beschikt over de volledige inkomens- en vermogenspositie van de deelnemer is de uitvoerder niet verplicht om de financiële gevolgen door te rekenen. De uitvoerder informeert de deelnemer of gewezen deelnemer wel waar hierover meer informatie kan worden verkregen.
Rekenhulp bij toeslagen
Keuzebegeleiding is een wettelijke verantwoordelijkheid van pensioenuitvoerders, niet van de Belastingdienst. Specifiek voor toeslagen is op de websites van de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen een rekenhulp beschikbaar waarmee de gevolgen voor de toeslagen doorgerekend kunnen worden bij een wijziging van het inkomen. Een incidentele uitkering zoals een bedrag ineens kan ook in deze rekentool worden doorgerekend.
Geen Wft-advies geven
Een pensioenuitvoerder mag adviseren over keuzes die voortvloeien uit de pensioenregeling zelf of de pensioen regelgeving maar mag geen product gerelateerd advies (zogeheten Wft-advies) geven. Zo lang de pensioenuitvoerder geen financieel product aanbeveelt of daarover bemiddelt, overtreedt deze geen verbod indien deze de deelnemer adviseert over de keuze ten aanzien van bedrag ineens.
Na transitie
Ook bij een keuze voor bedrag ineens na de transitie kan de hoogte van het bedrag ineens tussen het verstrekken van de informatie en het effectueren van de keuze variëren, omdat na transitie het vermogen bestemd voor pensioenuitkeringen fluctueert waarvan het bedrag ineens een percentage is. Na de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel gaat pensioenvermogen directer dan in het oude pensioenstelsel meebewegen met de ontwikkeling van de economie.
Nieuwe teleurstellingen voorkomen
Aangezien uitstel van inwerkingtreding zowel tot een hoger als tot een lager bedrag ineens kan leiden weegt dit niet op tegen van het belang van het voorkomen van nieuwe teleurstellingen bij degenen die al lang wachten op invoering van dit keuzerecht. Daarnaast zal ook bij andere al bestaande keuzemogelijkheden, zoals de keuze voor een ‘hoog-laag’ pensioen rondom de transitie afwijking kunnen optreden tussen het verwachte bedrag van de pensioenuitkering voor transitie en de realisatie na transitie. Ook deze keuze kunnen deelnemers rondom de transitie blijven maken.
Antwoorden op nadere vragen over uitstel van de inwerkingtreding van het bedrag ineens
Wet herziening bedrag ineens op eerstekamer.nl
