De financiële en sociaaleconomische situatie na een 35-minbeoordeling is voor velen zorgelijk. In de wet is vastgelegd dat iedereen die minder dan 35% van zijn (theoretische) verdiencapaciteit verliest geen recht heeft op een WIA-uitkering (35-minners).
De wetgever verwacht dat 35-minners hun werk kunnen behouden of nieuw werk kunnen vinden, maar in de praktijk blijkt dat dit geregeld niet lukt. UWV heeft een reeks onderzoeken uit laten voeren om de situatie van deze mensen in kaart te brengen. Hoe vergaat het deze 35-minners, zowel in financieel als sociaaleconomisch opzicht?
Belangrijkste bevindingen
De belangrijkste bevindingen zijn:
- Mensen uit lage inkomensgroepen hebben een grotere kans om een arbeidsongeschiktheidspercentage onder de 35% toegekend te krijgen. Dit komt doordat de WIA een verzekering is tegen inkomensverlies, niet tegen gezondheidsverlies. Dat voelt voor veel cliënten onrechtvaardig.
- Twee op de drie 35-minners slagen er niet in om na de 35-minbeoordeling minimaal 65% van hun laatstverdiende loon te verdienen, terwijl ze daar volgens de beoordeling wel toe in staat zouden moeten zijn.
- Na de beoordeling blijft of gaat ongeveer de helft van de 35-minners aan het werk. De rest komt (weer) terecht in de Ziektewet- en/of een arbeidsongeschiktheidsuitkering, verdwijnt van de arbeidsmarkt of ontvangt langdurig een bijstandsuitkering.
- Een deel van de 35-minners heeft te maken met serieuze gezondheidsklachten, zowel fysiek als mentaal. Zij krijgen vaak te maken met een stapeling van problemen op het gebied van gezondheid, inkomen, mobiliteit en het sociale netwerk, wat een negatief effect heeft op hun sociaal-emotioneel welbevinden.
- De Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS) heeft voorgesteld om de WIA-drempel te verlagen naar 25 of 15%. Dit verkleint de problematiek doordat minder mensen te maken krijgen met een afwijzing van de WIA-uitkering. Dat neemt echter de kern van het probleem niet weg: nog steeds zullen het vooral laagbetaalde mensen met regelmatig serieuze gezondheidsklachten zijn die te maken zullen krijgen met een afwijzing voor de WIA. Daarnaast ontvangen mensen met een laag arbeidsongeschiktheidspercentage een lage WIA-uitkering.
- Binnen de huidige wettelijke mogelijkheden kan UWV 35-minners beter ondersteunen:
– In de fase vóór de WIA-beoordeling zou betere informatieverschaffing en meer aandacht voor re-integratiemogelijkheden wenselijk zijn.
– Tijdens de beoordeling zou het volgens de mensen die in deze situatie terecht zijn gekomen helpen als het contact persoonlijker, face to face en empathisch(er) zou zijn.
– Na de beoordeling zijn er verbetermogelijkheden om nazorg te verlenen en vaker re-integratieondersteuning te bieden. - Ook gemeenten en werkgevers kunnen een intensievere rol spelen in de re-integratie van 35-minners in de twee jaren vóór en/of in de jaren na de beoordeling.
