In Nederland werken 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Vooral in de zorg, productie of logistiek. Nachtwerk vergroot het risico op diabetes type 2, hart – en vaatziekten en slaapproblemen, concludeerde de Gezondheidsraad (GR) in 2017. Ondanks de bewezen gezondheidsrisico’s is er beperkt
onderzoek gedaan naar de ervaren impact van nachtwerkers zelf. Ook is onbekend wat de redenen zijn voor het uitvoeren van nachtwerk. RIVM en TNO hebben ervaringen van nachtwerkers opgehaald.
Lastig om werk en privé te combineren
Nachtwerkers vinden het lastiger om werk en privé te combineren dan mensen die alleen overdag werken.
Nachtwerkers geven in interviews aan dat zij door hun nachtwerk minder tijd met hun familie of partner kunnen doorbrengen. Dit komt mede door vermoeidheid. Ook hebben zij op vrije dagen minder behoefte aan sociale contacten. Maar dit geldt niet voor alle nachtwerkers. Sommigen zeggen dat zij privétaken juist beter kunnen doen als zij nachtdiensten draaien.
Oplossingen voor minder negatieve gevolgen
Onderzoekers keken ook naar oplossingen om de risico’s voor gezondheid en welzijn (zoals de werk-privébalans) van nachtwerkers te verminderen. Werkgevers, werknemers en bedrijfsartsen zien weinig mogelijkheden om minder werk in de nacht te doen. Genoemde oplossingen om nachtwerk voor een klein deel te verminderen zijn volgens werkgevers het inzetten van nieuwe technologie (automatisering) en bereikbaarheidsdiensten.
Nachtwerkers zijn meestal minder positief over deze diensten omdat deze mogelijk een negatief effect hebben op de slaapkwaliteit en de werk-privébalans. Omdat de geïnterviewden weinig mogelijkheden zien om nachtwerk te verminderen, is het extra belangrijk dat er meer kennis komt over mogelijke oplossingen en over hoe deze oplossingen goed kunnen worden gerealiseerd.
Nachtwerkers zelf noemen verschillende oplossingen, zoals het beperken van de hoeveelheid taken in de nacht of onderling ervaringen delen.
Het goede voorbeeld geven
Bedrijfsartsen en werkgevers merken dat ondersteunende maatregelen makkelijker worden ingezet wanneer managers enthousiast zijn over een maatregel en deze zelf gebruiken. Volgens bedrijfsartsen is het ook belangrijk dat zij de voordelen ervan voor de organisatie, zoals duurzame inzetbaarheid, aan werkgevers kunnen uitleggen.
Ook benadrukken zij dat maatregelen geen productieverlies hoeven op te leveren. Voor werkgevers is voldoende budget voor maatregelen belangrijk. Tegelijkertijd geven ze aan dat het aanvragen van budget soms lang kan duren.
Over het onderzoek
TNO en RIVM voerden het onderzoek naar nachtwerk uit met subsidie van Instituut Gak. Voor het onderzoek interviewden zij 50 nachtwerkers, spraken zij met werkgevers en bedrijfsartsen en gebruikten zij vragenlijstgegevens van bijna 400.000 werknemers en 127 werkgevers.
Lees meer over het werk-privébalans van nachtwerkers in de paper: ‘Inzicht in de impact van nachtwerk en de mogelijke oplossingen’
