Het ministerie van SZW publiceert een keer in de drie jaar het onderzoek naar afspraken over preventie en verzuimaanpak in cao’s. Voor de start van het onderzoek is een quickscan gemaakt in 85 principeakkoorden die in 2024 tot half december 2025 zijn afgesloten.
Preventiedoelstellingen
Afspraken over preventiedoelstellingen gaan meestal over het bieden van veilige en goede arbeidsomstandigheden of het voeren van zo goed mogelijk arbobeleid. In ruim twee derde van de onderzochte cao’s (van toepassing op 63% van de werknemers) staat een afspraak.
Psychosociale arbeidsbelasting
Een afspraak over psychosociale arbeidsbelasting staat in 114 cao’s (van toepassing op 77% van de werknemers). Afspraken over psychosociale arbeidsbelasting gaan over ongewenste omgangsvormen, sociale veiligheid of werkdruk. Afspraken over ongewenste omgangsvormen komen het meeste voor.
1 Ongewenste omgangsvormen
In cao’s staan afspraken over verschillende soorten ongewenste omgangsvormen. Het gaat om ongewenste omgangsvormen in het algemeen, seksuele intimidatie, agressie of geweld, pesten of discriminatie. In bijna tweederde van de cao’s (van toepassing op 68% van de werknemers) komen afspraken over één of meerdere vormen voor.
2 Sociale veiligheid
De laatste jaren is er een stijgend aantal afspraken over sociale veiligheid in cao’s. In 20 cao’s (van toepassing op 24% van de werknemers) staat een afspraak over sociale veiligheid.
3 Werkdruk
In 76 cao’s (van toepassing op 53% van de werknemers) staat een afspraak over werkdruk. De resultaten laten zien dat afspraken over werkdruk het meest gaan over het bespreken of bespreekbaar maken binnen de werkrelatie. Dit gaat niet alleen om gesprekken tussen medewerker en leidinggevende, maar ook in het werkoverleg tussen teams, met de medezeggenschap of tussen de sociale partners.
Werk-privébalans
Een goede werk-privé balans draagt bij aan het welzijn van werknemers. In 64 cao’s (van toepassing op 43% van de werknemers) staat een afspraak die betrekking heeft op de balans tussen werk en privé. De meeste afspraken gaan over de invloed van de werknemer op de werktijden: het onderwerp moet bespreekbaar zijn. Het maken van maatwerkafspraken over de balans tussen werk en privé komt daarna het meest voor.
Recht op onbereikbaarheid
Om te kijken of sociale partners vooruitlopend op nadere wetgeving over het recht op onbereikbaarheid afspraken maken, is onderzocht in hoeveel cao’s hierover een afspraak staat. In 23 cao’s (van toepassing op 33% van de werknemers) staat een afspraak over het recht op onbereikbaarheid.
Overgangs- en menstruatieklachten
Sinds een aantal jaar is er in cao’s aandacht voor overgangs-en menstruatieklachten. Om te voorkomen dat werknemers zich ziekmelden, staat nu in dertien cao’s (van toepassing op 20% van de werknemers) een afspraak. In vijf principeakkoorden staat een nieuwe afspraak.
Risico’s van nachtarbeid – gezond roosteren
In 7 cao’s (van toepassing op 3% werknemers) staat een afspraak over risico’s van werken in de nacht. In cao’s is vaker aandacht voor het onderwerp gezond roosteren. In 15 cao’s (van toepassing op 13% van de werknemers) staat een afspraak over gezond roosteren. In 39 cao’s (van toepassing op 44% van de werknemers) staat een afspraak dat er vanaf een zekere leeftijd geen verplichting is om te werken in ploegen en/of nachtdienst.
