Staatssecretaris Nobel van SZW gaat in op de risico’s en de maatregelen die worden genomen om de toegankelijkheid en doelmatigheid ook in het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang te borgen.
Kenmerken
Het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang draait om fundamentele keuzes voor eenvoud, zekerheid en betaalbaarheid. Het nieuwe stelsel heeft de volgende kenmerken:
- Een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding kinderopvang voor werkende ouders.
- De uitvoerder betaalt de vergoeding kinderopvang rechtstreeks aan de kinderopvangorganisatie.
- Zowel de initiële als de periodieke toets op de voorwaarden (waaronder de arbeidseis) heeft alleen gevolgen naar de toekomst toe en leidt niet tot terugvorderingen bij de ouder(s).
- De verantwoordelijkheid voor het doorgeven van wijzigingen in het aantal afgenomen opvanguren en het uurtarief ligt bij de kinderopvangorganisatie.
Inkomensafhankelijke vergoeding
De inkomensonafhankelijke vergoeding is nodig om terugvorderingen te voorkomen en het stelsel eenvoudig te maken. De overheid investeert fors in de kinderopvangsector. De structurele intensivering bedraagt circa 3 miljard euro. Hierdoor is het mogelijk om voor alle werkende ouders 96% van de kosten voor kinderopvang tot de maximum uurprijs te vergoeden. Kindervang wordt voor deze ouders bijna gratis.
Stijgende vraag naar kinderopvang
Doordat de kinderopvang in het nieuwe stelsel voor de meeste ouders goedkoper wordt, stijgt naar verwachting de vraag naar kinderopvang. Dat kan positief zijn voor de arbeidsparticipatie maar heeft ook risico’s voor de toegankelijkheid. De kinderopvangmarkt is nu al krap, vooral door personeelstekorten. Belangrijk om te benoemen is dat er geen eenvoudige oplossingen zijn.
Internetconsultatie eind oktober
De Tweede Kamer ontvangt deze brief kort voor de verkiezingen op 29 oktober. Het voornemen tot het afschaffen van de kinderopvangtoeslag en de stap naar directe financiering bestaat al lang. Beleid en uitvoering zijn verder dan ooit in de vormgeving van een eenvoudiger stelsel dat ouders zekerheid biedt. Het doel is om eind oktober het wetsvoorstel dat het nieuwe financieringsstelsel regelt te publiceren voor internetconsultatie.
Voor toekomstige politieke keuzes over de inrichting van het kinderopvangstelsel is van belang dat het nieuwe stelsel geen eindstadium hoeft te zijn. Het nieuwe stelsel kan dienen als een platform om in de toekomst andere keuzes te maken. Op de korte en middellange termijn is het verstandig om ouders en de sector duidelijkheid te bieden en de voorgenomen stelselherziening zoals gepland door te zetten. Zo krijgen ouders zo snel mogelijk zekerheid en eenvoud en weet de sector waar ze aan toe is.
Nieuwe stelsel per 2029
Bij de meest recente voorjaarsbesluitvorming heeft het kabinet besloten om het nieuwe stelsel in te laten gaan per 1 januari 2029. Dit geeft de markt twee jaar extra tijd om zich aan te passen aan het nieuwe stelsel en de bijbehorende intensivering. Bij dit besluit hoort een geleidelijk ingroeipad naar de ingangsdatum. Zo kan de vraag naar kinderopvang geleidelijk en gecontroleerd toenemen en is te zien wat het gevolg is voor prijzen en wachtlijsten. Indexeren maximum uurprijzen
Indexatie in 2026
Afgelopen voorjaarsbesluitvorming heeft het kabinet ook besloten om niet te bezuinigen op het huidige kinderopvangstelsel. Er is afgesproken de maximum uurprijzen (MUP) in 2026 wél te indexeren. Zo blijft de huidige kinderopvangtoeslag en de subsidie in het nieuwe financieringsstelsel beter in de pas lopen met de kosten die ouders maken.
Excessieve beloningen voorkomen
De regering vindt dat de bezoldiging en de uitkering wegens beëindiging van het dienstverband van topfunctionarissen in de kinderopvang passend moeten zijn bij het maatschappelijke karakter van de sector.
In het nieuwe financieringsstelsel wordt een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding ingevoerd en ontvangen aanbieders de vergoeding rechtstreeks van de overheid. Een gevolg hiervan is dat de kinderopvangsector onder de Wet Normering Topinkomens (WNT) komt te vallen. De WNT begrenst het inkomen van topfunctionarissen en verplicht organisaties transparant te zijn over de beloningen van topfunctionarissen. De regering zal de uitwerking van de WNT voor de kinderopvang dit najaar nader vormgeven.
Oog voor risico’s
Naast de belangrijke voordelen brengt de herziening ook risico’s voor de toegankelijkheid en de doelmatigheid met zich mee. Om de risico’s te beperken worden nu al maatregelen genomen en andere maatregelen uitgewerkt of verder onderzocht. Hierbij heeft het kabinet oog voor de risico’s en worden de effecten op de doelmatigheid en/of toegankelijkheid gemonitord.
Er wordt steeds gezocht naar een invulling van de verschillende maatregelen die passen bij het ondernemende karakter van de sector en de administratieve lasten zoveel mogelijk beperken. Alles afwegend ligt er een evenwichtig pakket om het nieuwe stelsel in 2029 in te voeren, aldus de staatssecretaris.
Kamerbrief Toegankelijkheid en doelmatigheid in het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang
